“Đứa con gái d-ại d-ột nằng nặc đòi cưới người đàn ông nói lơ lớ 1 đời vợ từ vùng cao, ngày đưa dâu tôi khóc hết nước mắt đưa con lên cái nhà tận đỉnh đồi, nào ngờ vừa đặt chân đến cổng, khung cảnh trước mắt khiến tôi ngã ngửa…

Tôi sinh con một mình, cả đời chỉ biết làm lụng để cho nó có tương lai đàng hoàng. Vậy mà khi con bé mới ngoài hai mươi, đang làm kế toán ổn định ở thị xã, nó lại về nói một câu khiến tôi lạnh sống lưng:

– Mẹ, con muốn cưới anh Tẩn.
– Cái gì? Thằng đàn ông lớn hơn con cả chục tuổi, lại từng có vợ, ở tận vùng cao?
– Anh ấy tốt, thương con. Mẹ tin con một lần đi!

Tôi ra sức cản, họ hàng xúm lại can ngăn, nhưng nó dứt khoát như bị thôi miên. Chỉ quen nhau chưa đầy 2 tháng qua một chuyến đi thiện nguyện mà nó đâm đầu cưới gấp, nói cưới xong sẽ lên đó sống luôn.

Ngày cưới, tôi nuốt nước mắt tiễn con. Đường đưa dâu cheo leo, lên mãi tận đỉnh đồi, nơi sóng điện thoại còn không có. Tưởng cưới ở nhà văn hóa bản, ai ngờ khi xe vừa rẽ đến khúc cuối, cảnh tượng trước mặt khiến tôi bủn rủn tay chân

Tôi níu tay con:

– Con… con có chắc là muốn vào đây sống không?

Nó im lặng.

Nhưng chưa hết. Đêm tân hôn, tôi ngủ lại một đêm rồi định sáng sớm quay về. Nửa đêm, đang nằm trong gian nhà sàn, tôi nghe tiếng lạ

Tôi bước ra, thấy con rể mặc áo chàm, tay cầm bó hương nói 1 câu khiến tôi đứng hình 👇👇”
“Bà bước ra gian giữa nhà sàn, ánh trăng mờ ảo từ khung cửa hắt vào đủ để bà nhìn rõ. Trước bàn thờ tổ tiên đặt ở gian chính, Anh Tẩn đang đứng. Anh mặc chiếc áo chàm quen thuộc, hai tay nâng bó hương đang nghi ngút khói. Khuôn mặt anh ẩn hiện trong bóng tối, chỉ thấy ánh lửa nhỏ từ chân hương lấp lánh. Anh Tẩn từ từ quay người lại, đôi mắt nhìn thẳng về phía bà. Giọng nói lơ lớ đặc trưng của anh vang lên, phá tan sự tĩnh mịch của đêm tân hôn trên đỉnh đồi hoang vắng, khiến bà đứng hình tại chỗ.

“”Mẹ, con đang làm lễ báo cáo tổ tiên về nàng dâu mới,”” Anh Tẩn nói, không có một chút biểu cảm nào đặc biệt

trên khuôn mặt. “”Mẹ về nghỉ đi ạ.”””
“Bà đứng sững, như pho tượng giữa màn đêm. Ánh lửa từ nén hương trên bàn thờ lúc này trông thật kỳ quái, nhảy múa trong đôi mắt đờ đẫn của bà. Giọng nói lơ lớ của Anh Tẩn cứ văng vẳng bên tai, lời nói mà bà không thể nào hiểu nổi động cơ sâu xa đằng sau. Bàn thờ tổ tiên, lễ báo cáo nàng dâu mới… những cụm từ này xa lạ và mang theo một thứ cảm giác rờn rợn đến khó tả. Bà từng nghe loáng thoáng từ những người đi trước kể về vô vàn hủ tục, những chuyện mê tín dị đoan nơi vùng cao heo hút này. Họ nói về việc cúng bái thần linh, về những lễ nghi lạ lùng liên quan đến hôn nhân, ma chay mà người miền xuôi khó lòng tưởng tượng. Cảnh tượng trước mắt giờ đây như một thước phim tua chậm, khớp nối với những câu chuyện bà từng gạt bỏ là hoang đường.

Nỗi sợ hãi trườn bò trong tâm trí người mẹ. Sợ hãi cho con gái mình, đứa con mà bà đã dứt ruột sinh ra và nuôi nấng một mình, giờ lại lạc lõng giữa nơi xa lạ, kết hôn với một người đàn ông bà chẳng hiểu gì về anh ta. Liệu có phải con gái bà đã rơi vào một cái bẫy nào đó? Liệu có phải hành động của Anh Tẩn không chỉ đơn thuần là “”báo cáo tổ tiên”” như lời anh nói? Sự nghi ngờ bắt đầu gặm nhấm. Đôi mắt bà dán chặt vào bóng dáng Anh Tẩn đang đứng quay lưng, trong đầu chỉ còn lại mớ bòng bong của những câu hỏi không lời đáp và một thứ linh cảm chẳng lành. Bà không thể về phòng ngủ được nữa. Toàn bộ giác quan của bà căng như dây đàn, theo dõi nhất cử nhất động của người đàn ông đang đứng trước bàn thờ. Bà muốn biết anh ta đang làm gì, thực sự làm gì trong đêm tân hôn kỳ lạ này.”
“Anh Tẩn quay người lại, như cảm nhận được ánh mắt đang dõi theo mình. Anh trông thấy vẻ mặt đờ đẫn, đầy lo lắng của bà. Ánh lửa bập bùng từ nén hương chiếu lên khuôn mặt người mẹ, phản chiếu nỗi sợ hãi bà cố giấu. Anh Tẩn đặt nén hương vừa thắp lên bát hương trên bàn thờ, rồi bước chậm rãi về phía bà, dáng vẻ vẫn điềm tĩnh một cách đáng sợ trong mắt bà. Bà đứng im như bị thôi miên, không lùi bước nhưng toàn thân cứng đờ.

Anh Tẩn dừng lại cách bà một khoảng. Giọng anh lơ lớ, nhỏ nhẹ hơn lúc nói trước bàn thờ, nhưng vẫn đủ nghe trong không gian tĩnh lặng của nhà sàn.

“Mẹ… đừng sợ.” Anh Tẩn nói, ánh mắt nhìn thẳng vào bà. “Đây là phong tục của dân tộc con.”

Bà nghe thấy chữ “phong tục” nhưng nỗi sợ không hề vơi bớt, trái lại, nó càng xoáy sâu hơn vào mớ hỗn độn trong đầu bà về những hủ tục đáng sợ.

“Con… con làm gì vậy?” Bà khó khăn lắm mới thốt lên được lời.

Anh Tẩn khẽ thở dài, như thể đang kiên nhẫn giải thích cho một đứa trẻ. “Con báo cáo tổ tiên về nàng dâu mới thôi mẹ. Vợ con… cô ấy đã về làm dâu nhà này, phải báo cáo với các cụ để các cụ biết, để các cụ phù hộ cho vợ chồng con.”

Anh đưa mắt về phía con gái bà đang đứng nép mình ở cửa phòng ngủ, vẻ mặt ngơ ngác. Con gái bà khẽ gật đầu như xác nhận lời anh nói, khiến bà càng thêm đau lòng. Con bé đang bị cuốn vào cái gì thế này?

“Việc này là để thể hiện sự tôn trọng với người đã khuất, mẹ ạ,” Anh Tẩn tiếp tục, giọng vẫn giữ vẻ điềm tĩnh. “Không hề có ý xấu đâu. Chỉ là… mong các cụ phù hộ cho gia đình êm ấm thôi.”

Bà nhìn Anh Tẩn, rồi lại nhìn về phía bàn thờ với ánh lửa lập lòe. Lời giải thích của anh nghe có vẻ hợp lý, nhưng linh tính người mẹ mách bảo bà rằng có điều gì đó vẫn chưa đúng. Phong tục? Hay là một khởi đầu cho những điều bà không thể lường trước? Nỗi lo lắng trong bà không tan biến, nó chỉ tạm thời lắng xuống, nhường chỗ cho một sự cảnh giác cao độ. Bà vẫn chưa hoàn toàn tin anh ta. Chưa một chút nào. Bà cần phải tỉnh táo, phải tìm hiểu xem con gái mình thực sự đang bước vào một cuộc sống như thế nào.”
“Bà quay người, bước về phía chỗ ngủ được trải chiếu ở một góc nhà sàn. Con gái bà vẫn còn thức, khẽ nhìn theo mẹ với ánh mắt ái ngại. Bà không đáp lại ánh nhìn đó, chỉ im lặng ngồi xuống, rồi ngả lưng. Xung quanh là những âm thanh lạ lẫm của núi rừng về đêm, tiếng côn trùng rả rích, tiếng gió luồn qua kẽ vách gỗ.

Đêm đen đặc bao trùm. Bà nhắm mắt lại, cố gắng gạt bỏ mọi suy nghĩ để chìm vào giấc ngủ, nhưng vô ích. Cảnh Anh Tẩn thắp hương báo cáo tổ tiên cứ hiện lên, kỳ dị và đáng sợ. Lời giải thích của anh ta – “phong tục”, “báo cáo các cụ”, “mong các cụ phù hộ” – cứ quanh quẩn trong đầu bà. Nghe có vẻ hợp lý, nhưng tại sao bà vẫn thấy bất an đến thế?

Bà trở mình. Chiếc chiếu cói cọ vào người sột soạt. Con gái bà đã nằm xuống, có lẽ cũng chưa ngủ. Bà muốn nói gì đó, muốn kéo con bé lại gần, nhưng lại thôi. Giữa hai mẹ con lúc này dường như đã có một khoảng cách vô hình mà bà không biết làm sao để xóa bỏ.

Nỗi lo lắng về sự khác biệt văn hóa bắt đầu gặm nhấm. Bà là người miền xuôi, lớn lên trong một môi trường hoàn toàn khác. Những phong tục tập quán ở nơi này, bà không hề hiểu, thậm chí còn sợ hãi. Liệu con gái bà có thể hòa nhập được không? Hay nó sẽ bị cuốn vào những điều bà không thể kiểm soát?

Rồi bà nghĩ đến tương lai. Một tương lai mù mịt trên cái đỉnh đồi heo hút này. Không điện thoại, không sóng sánh. Xa xôi cách trở thị xã, nơi con gái bà từng có công việc ổn định, bạn bè, cuộc sống quen thuộc. Giờ đây, con bé sẽ sống thế nào ở nơi hẻo lánh này, với một người đàn ông hơn nó cả chục tuổi, từng có một đời vợ? Anh Tẩn nói anh ta tốt, thương con, nhưng bà biết gì về anh ta ngoài những lời kể non nớt của con gái?

Bà trở mình lần nữa, úp mặt vào tay. Giấc ngủ vẫn lẩn tránh. Cái nhà sàn im lìm giữa đêm tối như một cái bẫy. Bà cảm thấy mình và con gái đang bị mắc kẹt ở nơi đây, giữa những thứ xa lạ và đáng sợ. Lo lắng, bất an, và một cảm giác bất lực dâng trào, khiến bà trằn trọc mãi cho đến khi trời dần hửng sáng.”
“Ánh sáng đầu tiên của ngày len lỏi qua những khe hở trên vách nhà sàn, đánh thức người mẹ khỏi giấc ngủ chập chờn. Bà mở mắt, khung cảnh lờ mờ trong đêm đã biến mất, nhường chỗ cho một không gian rõ ràng dưới ánh nắng ban mai.

Bà ngồi dậy, vươn vai mỏi mệt sau đêm không ngủ. Bà nhìn ra ngoài cửa sổ nhỏ hoặc qua các khe hở trên vách gỗ. Trước mắt bà là cảnh vật của đỉnh đồi lúc bình minh. Những dãy núi xanh mướt trùng điệp hiện ra, sương sớm vẫn còn lãng đãng vờn quanh sườn đồi. Ngôi nhà sàn đơn sơ nằm giữa một khoảng đất trống, xung quanh là cây cối và những thửa ruộng bậc thang thoai thoải.

Tiếng chim hót líu lo từ đâu vọng lại, tiếng gió xào xạc qua những tán lá không còn đáng sợ như tiếng gió luồn qua kẽ vách đêm qua. Mọi vật đều hiện ra chân thực, rõ ràng dưới ánh sáng mặt trời. Cảnh vật trước mắt bà là một bức tranh giản dị, hoang sơ, nhưng lại toát lên vẻ bình yên lạ thường.

Sự thanh bình của buổi sáng dường như xua tan đi phần nào nỗi sợ hãi và bất an đã đeo bám bà suốt đêm. Cái nhà sàn này, cái đỉnh đồi heo hút này, dưới ánh nắng ban mai không còn giống như một cái bẫy đáng sợ trong trí tưởng tượng của bà nữa. Nó chỉ đơn giản là một nơi ở, giản dị và mộc mạc đến ngỡ ngàng.

Bà khẽ thở dài, lòng vẫn còn nặng trĩu lo toan, nhưng ít ra, cảnh vật buổi sáng đã mang lại cho bà một cảm giác khác hẳn so với bóng tối mịt mùng của đêm qua.”
“Bà bước xuống chiếc thang gỗ dẫn từ sàn nhà xuống đất. Gió sớm vẫn còn se lạnh, mơn man trên da thịt. Bà nhìn quanh tìm kiếm bóng dáng con gái. Ngôi nhà sàn đơn sơ, khoảng sân nhỏ trước nhà còn lưa thưa vài thứ đồ đạc của đêm qua. Tiếng lách cách nhẹ nhàng và mùi khói bếp thoang thoảng từ một góc khuất. Bà theo tiếng động bước tới.

Phía sau ngôi nhà, cạnh một đống củi nhỏ đã nhóm lửa, con gái bà đang ngồi. Mái tóc dài đen nhánh xõa ngang vai, thứ mà ở thị xã con bé luôn gọn gàng buộc lại, giờ đây buông lơi, mềm mại. Ngồi cạnh con bé là Anh Tẩn. Hai người đang cùng nhau nhóm bếp lửa. Con gái đưa que củi khô cho Anh Tẩn, anh nhận lấy, cẩn thận đặt vào giữa đám tro tàn còn âm ỉ. Ngọn lửa bén dần, bập bùng chiếu sáng khuôn mặt con bé. Và bà thấy, con bé đang cười.

Không phải nụ cười gượng gạo, không phải nụ cười xã giao thường thấy. Đó là một nụ cười rạng rỡ, đôi mắt ánh lên niềm vui và sự bình yên lạ thường. Con bé nghiêng đầu nói gì đó với Anh Tẩn, giọng điệu nhẹ nhàng, khác hẳn vẻ cứng rắn khi đối diện với bà. Anh Tẩn lắng nghe, khuôn mặt chất phác cũng nở nụ cười hiền. Anh đưa tay khẽ vén lọn tóc vương trên má con bé, một cử chỉ rất đỗi dịu dàng. Rồi họ cùng nhau chuẩn bị chút đồ cho bữa sáng, có lẽ chỉ là vài củ khoai, bắp ngô nướng trên bếp than hồng. Tay con gái thoăn thoắt làm việc, phối hợp nhịp nhàng với Anh Tẩn.

Bà đứng lặng im cách đó một quãng, nấp sau gốc cây. Bà quan sát từng cử chỉ nhỏ nhặt ấy. Cái cách Anh Tẩn nhìn con gái bà, cái cách con gái bà dựa vào anh một cách tự nhiên. Họ nói chuyện, thỉnh thoảng lại cùng bật cười khúc khích. Khung cảnh đó không hề giống với những gì bà từng tưởng tượng, về cuộc sống khổ cực, về người chồng vũ phu hay vô tâm. Trước mắt bà là hai người đang chia sẻ khoảnh khắc bình dị, ngọt ngào của buổi sáng.

Lần đầu tiên kể từ khi con gái thông báo về cuộc hôn nhân này, bà nhìn thấy con bé thật sự, thật sự rạng rỡ. Cái vẻ rạng rỡ mà ngay cả khi còn làm kế toán ở thị xã, sống cuộc sống đủ đầy, bà cũng chưa từng thấy. Nụ cười ấy, ánh mắt ấy, không thể giả tạo được. Bà đứng đó, lòng ngổn ngang cảm xúc. Sự bất ngờ, sự khó hiểu, và cả một chút gì đó… lung lay trong niềm tin sắt đá của bà.”
“Mặt trời bắt đầu ló dạng, những tia nắng đầu tiên chiếu xiên qua kẽ lá, rọi xuống khoảng sân nhỏ trước nhà sàn. Bữa sáng đã được dọn ra. Trên chiếc mẹt nhỏ đặt giữa nhà sàn, chỉ có vài nắm cơm trắng ngần, đĩa rau rừng luộc xanh mướt và một bát muối vừng nhỏ. Khung cảnh đơn sơ, đạm bạc đến mức bà thoáng nhíu mày. Bà từng nghĩ đến bữa ăn ở đây sẽ khổ cực, nhưng không ngờ lại giản dị đến thế. Một bữa ăn mà ở thị xã, con gái bà sẽ khó lòng chấp nhận.

Thế nhưng, trước mắt bà là cảnh tượng khiến bà sững sờ. Con gái bà, đứa con quen sống trong đủ đầy, quen ăn những món cầu kỳ, giờ đây đang ngồi ăn cơm nắm với rau luộc một cách ngon lành. Con bé không hề tỏ vẻ khó chịu hay miễn cưỡng. Thay vào đó, mỗi miếng ăn đều như chứa đựng sự tận hưởng.

Anh Tẩn ngồi cạnh con gái bà, khuôn mặt chất phác lộ rõ vẻ quan tâm. Anh luôn tay gắp rau vào nắm cơm cho con bé, rồi lại múc thêm muối vừng. Miệng anh liên tục hỏi han, giọng lơ lớ nhưng tràn đầy sự sốt sắng: “”Em ăn thêm đi, ăn no mới có sức.””

Con gái bà mỉm cười, gật đầu và đón nhận miếng cơm anh gắp cho một cách tự nhiên. Họ không nói chuyện nhiều, nhưng ánh mắt trao nhau, những cử chỉ nhỏ nhặt lại nói lên tất cả. Bà ngồi đối diện, nhìn cảnh tượng ấy mà lòng dấy lên cảm xúc phức tạp. Cái bữa cơm đạm bạc này, dưới ánh nắng sớm mai và sự quan tâm chăm sóc của người đàn ông vùng cao ấy, dường như lại trở nên ấm áp và đủ đầy một cách lạ lùng. Bà tự hỏi, liệu cái đủ đầy mà bà từng cố gắng mang lại cho con gái có thật sự khiến con bé hạnh phúc như khoảnh khắc này không.”
“Sau bữa sáng đạm bạc nhưng chứa chan tình cảm ấy, bà kéo tay con gái ra hiên nhà, nơi những tia nắng sớm mai vẫn đang trải vàng trên nền đất. Khung cảnh núi đồi hùng vĩ phía xa vẫn vậy, yên bình nhưng cũng thật xa lạ với bà. Bà nhìn con gái, ánh mắt chất chứa nỗi lo lắng chưa vơi.

“”Con à,”” bà khẽ gọi, giọng trầm xuống, “”Con có nhớ nhà không? Nhớ cái thị xã ồn ào, nhớ căn nhà mình không?””

Con gái im lặng giây lát, rồi nhẹ nhàng ôm lấy cánh tay bà, tựa đầu vào vai mẹ. Bà cảm nhận được sức nặng của con bé, nhưng cùng lúc lại thấy một sự kiên định khác lạ từ nó.

Bà tiếp tục, giọng đầy day dứt: “”Mẹ nhìn con, thấy con ăn cơm nắm với rau luộc… Mẹ biết con quen sống thế nào mà. Con có bao giờ hối hận không? Hối hận vì đã bỏ lại tất cả, công việc ổn định, cuộc sống đủ đầy ở dưới đó… chỉ để lên đây không?””

Con gái ngẩng đầu lên, nhìn thẳng vào mắt bà. Đôi mắt nó không còn vẻ ngây thơ, bồng bột ngày nào, thay vào đó là sự trưởng thành và một niềm tin mãnh liệt. Giọng nó nhỏ nhẹ nhưng vang lên rõ ràng, từng từ đều chắc nịch.

“”Mẹ ơi, con biết mẹ lo cho con lắm,”” con gái nói, siết chặt cánh tay bà hơn. “”Nhưng con muốn mẹ biết, con chưa bao giờ thấy mình đúng đắn đến thế khi làm bất cứ điều gì. Ở thành phố, con có công việc, có tiền bạc, nhưng con không có được cái cảm giác này.””

Nó ngừng lại một chút, như để tìm đúng từ ngữ. “”Anh Tẩn… Anh Tẩn cho con sự bình yên, sự yêu thương và cả sự trân trọng mà ở thành phố, trong cái thế giới bộn bề ấy, con không tìm thấy được.””

Bà nhìn con, muốn phản bác, muốn nói rằng “”bình yên”” và “”yêu thương”” không thể lấp đầy cái dạ dày, không thể xây dựng cuộc sống, nhưng nhìn vào ánh mắt rạng ngời, kiên định của con gái lúc này, bà lại nghẹn lời. Lần đầu tiên, bà thấy con gái mình thật sự hạnh phúc, dù chỉ qua một bữa cơm đạm bạc và vài lời tâm sự ngắn ngủi. Cái hạnh phúc đó, dường như, không thể đo đếm bằng vật chất.”
“Con gái siết chặt cánh tay bà hơn, giọng nó nhỏ nhẹ nhưng từng từ đều chất chứa sự chân thành và một niềm tin mãnh liệt.

“”Có thể ở dưới mắt mọi người, anh ấy không có gì. Không có nhà lầu xe hơi, không có tiền bạc rủng rỉnh,”” con gái nói, đôi mắt hướng về phía ngọn đồi xa xa, nơi có ngôi nhà sàn đơn sơ của Anh Tẩn. “”Nhưng mẹ ơi, anh ấy có một tấm lòng rất lớn. Cả cái bản này, ai gặp khó khăn, anh Tẩn đều là người đầu tiên chạy đến giúp đỡ.””

Bà im lặng lắng nghe, ánh mắt vẫn còn vương vấn nét lo âu và khó hiểu. Con gái nó khác quá, cái cách nó nói về người đàn ông này, như thể đó là cả thế giới của nó.

“”Nhà ai thiếu thốn gạo, anh ấy sẵn sàng nhường bớt phần nhà mình,”” con bé tiếp tục, giọng đều đều như đang kể một câu chuyện cổ tích về người tốt. “”Ai ốm đau, anh ấy không quản ngại đường sá xa xôi xuống tận trạm y tế nhờ người mua thuốc. Mọi người ở đây ai cũng quý mến anh ấy vì sự thật thà, tốt bụng và trách nhiệm.””

Con gái quay sang nhìn mẹ, ánh mắt cầu xin sự thấu hiểu. “”Anh ấy sống rất có trách nhiệm, không chỉ với bản thân mà còn với cả cộng đồng nhỏ bé này. Dù công việc nương rẫy vất vả, anh ấy vẫn luôn dành thời gian để giúp đỡ mọi người. Và với con… anh ấy yêu thương con bằng cả tấm lòng.””

Nước mắt lưng tròng, con gái nắm lấy bàn tay nhăn nheo của mẹ. “”Mẹ thấy anh ấy lơ lớ khó nghe, nhưng anh ấy luôn cố gắng nói chuyện với con bằng thứ tiếng con hiểu nhất. Anh ấy biết con quen cuộc sống dưới thị xã, nên anh ấy không ngại vất vả hơn để lo cho con những gì tốt nhất có thể ở đây. Anh ấy nói, chỉ cần con vui, anh ấy làm gì cũng được.””

Bà nhìn con gái, rồi nhìn bàn tay con đang siết chặt tay mình. Giọng nói, ánh mắt và cả sự kiên định của con bé khiến trái tim bà mềm đi đôi chút, dù nỗi lo vẫn còn đó. Bà thở dài, bàn tay khẽ vuốt ve tóc con. Lần đầu tiên, bà bắt đầu nhìn Anh Tẩn không chỉ qua vẻ ngoài lam lũ, lơ lớ, mà qua tấm lòng mà con gái bà đang ca ngợi.”
“Bà khẽ vuốt ve tóc con, lòng vẫn bộn bề những nghĩ suy. Nỗi lo lắng cho tương lai của con bé, cho cuộc sống nơi xa xôi này vẫn còn nguyên, nhưng giọng nói đầy tin yêu của nó về Anh Tẩn đã gieo vào lòng bà một hạt mầm nghi hoặc. Bà quyết định sẽ dành thời gian quan sát người đàn ông này.

Sáng hôm sau, khi sương sớm còn giăng mờ đỉnh đồi, Anh Tẩn đã vác cuốc lên vai, chuẩn bị ra nương. Bà theo chân con gái ra sân tiễn chồng. Anh Tẩn thấy bà, lập tức dừng lại, cúi đầu lễ phép.

“”Chào mẹ ạ,”” anh nói, giọng lơ lớ đặc trưng nhưng rõ ràng và chân thành. “”Mẹ ngủ có ngon không ạ? Trên này lạnh về đêm, mẹ nhớ giữ ấm.””

Bà khẽ gật đầu, ánh mắt dò xét nhìn anh. Anh Tẩn không né tránh, chỉ nở một nụ cười hiền lành, để lộ hàm răng trắng bóng.

“”Con đi làm đây mẹ ạ,”” anh nói tiếp. “”Trên nương nhiều việc lắm. Chiều con về sớm nấu cơm.””

Anh quay sang con gái bà, ánh mắt đầy yêu thương. “”Em ở nhà giúp mẹ nhé. Đừng làm việc nặng quá.””

Con gái bà gật đầu cười, rồi quay sang nắm tay mẹ, như muốn bà cảm nhận sự ấm áp và bình yên mà nó đang có.

Bà đứng lặng nhìn theo bóng lưng Anh Tẩn khuất dần trên lối mòn lên nương. Cả ngày hôm đó, bà dành thời gian đi quanh quẩn trong bản nhỏ. Bà cố tình hỏi chuyện vài người hàng xóm về Anh Tẩn. Điều bà nghe được hoàn toàn khớp với lời con gái kể. Ai cũng khen anh hiền lành, chịu khó, tốt bụng và là người đàn ông có trách nhiệm.

Chiều muộn, bà lên nương tìm con gái. Vừa đến nơi, bà thấy Anh Tẩn đang cặm cụi làm đất. Từng nhát cuốc của anh bổ xuống mạnh mẽ và thoăn thoắt. Mồ hôi lấm tấm trên khuôn mặt rám nắng. Dù làm việc vất vả, động tác của anh không hề uể oải hay chậm chạp. Anh làm việc như thể đó là niềm vui chứ không phải gánh nặng.

Bà đứng từ xa quan sát, thầm đánh giá từng cử chỉ của anh. Không có vẻ gì là làm màu, hay diễn kịch. Sự chăm chỉ và thành thục trong công việc nương rẫy dường như đã ngấm vào máu thịt anh. Khi thấy bà đến gần, anh lại dừng tay, lau vội mồ hôi rồi cúi chào.

“”Mẹ lên đây ạ?”” Anh nói, giọng vẫn lễ phép và có chút ngạc nhiên. “”Việc trên này bụi bẩn, mẹ đứng dưới đất đi ạ.””

“”Ừ, mẹ lên xem các con làm gì,”” bà đáp, giọng đã bớt sự lạnh lùng ban đầu. Bà nhìn đám đất đã được anh làm phẳng phiu, sạch cỏ, công việc gọn gàng đâu ra đấy.

“”Con sắp xong rồi mẹ ạ,”” Anh Tẩn nói, nụ cười vẫn hiền lành. “”Chờ con cuốc nốt mấy luống này là mình về thôi ạ.””

Nhìn người đàn ông trước mặt, nghe cách anh xưng “”con”” gọi “”mẹ”” một cách tự nhiên và chân thành, bà bắt đầu cảm thấy bối rối. Cái hình ảnh một người đàn ông lam lũ, nói lơ lớ mà bà từng định kiến giờ đây được phủ lên bởi sự chăm chỉ, lễ phép và tấm lòng tốt bụng mà mọi người xung quanh công nhận. Lời con gái bà nói, có lẽ, không phải là sự ngây dại hay mù quáng.”
“Họ cùng nhau đi xuống nương về nhà. Người mẹ đi phía trước, Anh Tẩn và con gái đi theo sau. Bà bước không quen lối đi gập ghềnh trên sườn đồi, mắt vẫn dõi theo dáng lưng của người đàn ông đang vác cuốc. Vừa đến gần bậc cửa nhà sàn, chân bà hụt hẫng vào một viên đá nhô lên. Bà loạng choạng, suýt ngã.

Trước khi bà kịp định thần, Anh Tẩn đã vội vã buông cuốc xuống đất, lao nhanh tới. Anh đỡ lấy cánh tay bà thật nhẹ nhàng nhưng chắc chắn, giữ cho bà đứng vững lại.

“”Mẹ có sao không ạ?”” Anh nói, giọng đầy vẻ hốt hoảng, đôi mắt chân thành nhìn thẳng vào bà.

Không chỉ đỡ bà dậy, Anh Tẩn còn cẩn thận cúi xuống xem xét chân bà. Anh nhẹ nhàng vén ống quần bà lên một chút, xem kỹ mắt cá chân có bị sưng hay trầy xước không. “”Mẹ có đau ở đâu không?”” anh lại hỏi, sự lo lắng hiện rõ trên nét mặt rám nắng.

Con gái bà cũng chạy tới, khuôn mặt căng thẳng. “”Mẹ ơi! Mẹ có làm sao không?””

“”Không sao… không sao,”” bà lẩm bẩm, vẫn còn chút bàng hoàng. Ánh mắt bà chạm vào ánh mắt đầy quan tâm của Anh Tẩn. Nó không phải là sự giả tạo hay khách sáo. Nó là sự quan tâm thực lòng của một người con dành cho mẹ mình.

Hành động nhỏ nhặt ấy, tưởng chừng đơn giản, lại như một dòng suối ấm áp len lỏi vào trái tim vốn đang đóng băng bởi bao nhiêu định kiến và lo sợ của bà. Cái chạm tay nhẹ nhàng, ánh mắt lo lắng chân thành, câu hỏi đầy quan tâm của Anh Tẩn đã làm mềm đi bức tường phòng thủ kiên cố mà bà đã dựng lên suốt bấy lâu nay. Bà nhìn người đàn ông trước mặt, cảm giác bối rối lại trào dâng, lần này không chỉ là sự đánh giá mà còn là một chút gì đó rất khác… một chút lay động.”
“Họ ngồi xuống hiên nhà sàn, mẹ khẽ xoa bóp mắt cá chân vẫn còn hơi nhói. Con gái ngồi bên cạnh, lo lắng hỏi han. Anh Tẩn đi vào trong nhà lấy ra một chậu nước ấm nhỏ, rồi quay lại ngồi xuống cạnh mẹ. Anh nhẹ nhàng đặt chân mẹ vào chậu nước.

“”Mẹ ngâm nước nóng cho đỡ mỏi ạ,”” Anh Tẩn nói, giọng lơ lớ nhưng từng từ đều thể hiện sự chân thành.

Mẹ im lặng nhìn Anh Tẩn. Anh không ngần ngại, tự tay lấy chiếc khăn sạch, nhúng vào nước ấm rồi lau chân cho bà. Đôi bàn tay chai sạn của người đàn ông vùng cao cẩn thận, dịu dàng xoa bóp nhẹ nhàng những ngón chân, lòng bàn chân của bà. Bà cảm nhận được hơi ấm từ nước, từ bàn tay anh lan tỏa.

Bà nhìn khuôn mặt tập trung, có chút lúng túng nhưng đầy ân cần của Anh Tẩn. Rồi bà nhìn sang con gái mình. Con bé tựa đầu vào vai chồng, ánh mắt nhìn mẹ và chồng đầy yêu thương và mãn nguyện. Cái cách con bé dựa vào anh, tìm thấy sự bình yên và hạnh phúc trong vòng tay người đàn ông này, khiến lòng bà chùng xuống.

Bà chợt nhớ lại những lời mình đã nói, những suy nghĩ mình đã định kiến. Bà đã nhìn thấy gì ở anh? Một người đàn ông nghèo khó, ăn nói lơ lớ, lớn hơn con gái cả chục tuổi, lại còn từng có một đời vợ. Bà đã bám chặt vào cái vỏ bọc ấy, vào những định kiến xã hội về sự môn đăng hộ đối, về một cuộc sống “”ổn định”” ở thị xã mà bà hằng mong cho con. Bà đã khinh thường cái vẻ ngoài chân chất, lam lũ của anh.

Thật nực cười. Cái “”vỏ”” nghèo khó ấy lại chứa đựng một trái tim giàu có đến nhường nào. Cái giọng nói “”lơ lớ”” mà bà từng khó chịu ấy lại thốt ra những lời quan tâm, lo lắng chân thành nhất. Cái người đàn ông bà cho là không xứng đáng với con gái mình lại đang ngồi đây, tỉ mỉ chăm sóc cho bà, cho người đã từng kịch liệt phản đối cuộc hôn nhân này.

Sự xấu hổ dâng lên trong lòng bà. Nó không chỉ là xấu hổ với Anh Tẩn, mà còn là xấu hổ với chính bản thân mình. Bà, người mẹ luôn tự hào là từng trải, là hiểu biết, lại chỉ nhìn được bề nổi, không nhìn thấu được cái lõi nhân hậu, chân thành bên trong. Bà đã chỉ nhìn vào vật chất, vào những tiêu chuẩn xã hội, mà suýt chút nữa đã đánh mất đi hạnh phúc thật sự của con mình.

Bà nhìn đôi tay Anh Tẩn vẫn đang cẩn thận lau chân cho mình, nhìn ánh mắt biết ơn và yêu thương của con gái dành cho chồng. Bà hiểu rằng, có lẽ, bà đã sai rồi. Sai rất nhiều. Cái “”lõi”” của một con người, mới là thứ đáng để trân trọng.”
“Đôi tay Anh Tẩn vẫn cẩn thận lau chân cho bà, ánh mắt biết ơn và yêu thương của con gái dành cho chồng như một lời khẳng định không lời. Bà hiểu rằng, có lẽ, bà đã sai rồi. Sai rất nhiều. Cái “”lõi”” của một con người, mới là thứ đáng để trân trọng.

Bỗng dưng, một giọt nước mắt nóng hổi lăn xuống má bà. Rồi giọt thứ hai, thứ ba… Chúng không phải là những giọt nước mắt ấm ức, phản đối như những ngày qua. Đó là những giọt nước mắt của sự hối hận, của sự xót xa cho chính mình và sự xúc động trước tấm lòng chân thành mà bà suýt nữa đã bỏ qua. Bà hối hận vì đã không tin con, hối hận vì đã để những định kiến ích kỷ che mờ mắt, suýt chút nữa tước đi hạnh phúc thật sự mà con gái đã tìm thấy.

Con gái ngẩng đầu lên, thấy mẹ khóc, vội vàng đỡ lấy tay mẹ, giọng lo lắng:

“”Mẹ ơi, mẹ sao thế? Mẹ đau chân lắm ạ?””

Anh Tẩn cũng ngẩng lên nhìn bà, ánh mắt đầy băn khoăn và hỏi han không lời. Đôi bàn tay anh khẽ dừng lại trên chân bà.

Bà lắc đầu, không nói gì. Cổ họng bà nghẹn lại, chỉ có thể để mặc những giọt nước mắt cứ thế tuôn rơi. Bà nhìn con gái, nhìn Anh Tẩn, trong lòng dậy lên một niềm day dứt khôn nguôi. Bà muốn nói lời xin lỗi, nhưng từ ngữ như mắc kẹt lại.

Con gái lay nhẹ tay mẹ:

“”Mẹ nói gì đi mẹ. Mẹ làm con lo quá.””

Anh Tẩn đứng dậy, có vẻ bối rối. Anh không biết bà khóc vì lý do gì. Anh Tẩn chỉ im lặng nhìn mẹ vợ, chờ đợi một lời giải thích.

Bà khẽ đưa tay lên gạt nước mắt, cố hít một hơi thật sâu. Bà nhìn sâu vào mắt con gái, rồi nhìn sang Anh Tẩn, người đàn ông đang đứng đó với vẻ ngoài chân chất, vụng về nhưng tấm lòng lại ấm áp lạ lùng.

“”Mẹ… mẹ xin lỗi,”” bà thốt ra, giọng nói lạc đi vì xúc động. “”Mẹ… mẹ sai rồi.”””
“Mẹ… mẹ xin lỗi,”” bà thốt ra, giọng nói lạc đi vì xúc động. “”Mẹ… mẹ sai rồi.””

Giọng bà vẫn run run, nhưng ánh mắt bà lúc này không còn vẻ xét nét, phán xét hay khinh thường. Thay vào đó là sự chân thành, hối hận và pha lẫn một chút xấu hổ. Bà nhìn thẳng vào mắt Anh Tẩn, người đàn ông vùng cao chất phác đang đứng trước mặt bà, người mà bà đã từng xem thường, coi là không xứng với con gái mình.

“”Mẹ… mẹ xin lỗi con,”” bà lặp lại, từ “”con”” nghe thật lạ lẫm và ngượng nghịu thốt ra từ miệng bà khi nói với Anh Tẩn, nhưng nó chứa đựng tất cả sự chấp nhận và yêu thương muộn màng. “”Mẹ đã hiểu lầm con. Mẹ đã hiểu lầm cuộc sống ở đây.””

Bà đưa mắt nhìn quanh ngôi nhà sàn đơn sơ nhưng ấm áp, nhìn nụ cười mãn nguyện trên môi con gái, nhìn cách Anh Tẩn cẩn thận chăm sóc mình. Bà nhận ra, hạnh phúc không nằm ở danh tiếng, tiền bạc hay nơi ở thị thành hoa lệ, mà nằm ở sự sẻ chia, yêu thương và sự bình yên trong tâm hồn. Cuộc sống ở vùng cao này, tuy thiếu thốn vật chất, nhưng lại đầy ắp tình người, sự quan tâm mà có lẽ ở thị xã xa hoa kia, con gái bà chưa chắc đã tìm thấy.

“”Cảm ơn con,”” bà tiếp tục, giọng càng lúc càng nghẹn ngào hơn. “”Cảm ơn con đã yêu thương con gái mẹ. Đã cho nó một bến đỗ bình yên như thế này.””

Con gái nghe mẹ nói vậy, nước mắt lại rưng rưng. Cô vội nắm chặt tay mẹ, siết lấy như một lời cảm ơn. Ánh mắt cô nhìn Anh Tẩn đầy tự hào và yêu thương, như muốn nói: “”Mẹ thấy chưa, con đã đúng.””

Anh Tẩn ngượng ngùng gãi đầu. Vẻ bối rối ban đầu giờ thay bằng nụ cười hiền lành, chất phác. Anh cúi đầu đáp lại:

“”Dạ, không có gì đâu mẹ. Con… con thương vợ con mà.””

Lời nói lơ lớ, thật thà của Anh Tẩn như một liều thuốc xoa dịu mọi tổn thương, mọi hiểu lầm mà bà đã gây ra. Bà cảm thấy lòng mình nhẹ bẫng, như trút được gánh nặng bấy lâu. Bà biết, giờ đây bà có thể yên tâm để con gái ở lại đây, với người đàn ông này. Dù xa xôi cách trở, dù cuộc sống có khó khăn đến mấy, chỉ cần có tình yêu thương chân thành, họ sẽ hạnh phúc.

Bà khẽ gật đầu, ánh mắt nhìn Anh Tẩn đầy thiện cảm và tin tưởng. Lời xin lỗi muộn màng từ đáy lòng này, dù không thể xóa đi những tổn thương đã gây ra, nhưng ít nhất cũng là một sự giải thoát cho chính bà và là lời chúc phúc chân thành nhất mà bà có thể dành cho đôi vợ chồng trẻ. Bà biết, đã đến lúc bà phải buông bỏ những định kiến cũ kỹ để đón nhận một sự thật mới: con gái bà đã tìm thấy hạnh phúc thật sự của đời mình.”
“Anh Tẩn nhìn thấy ánh mắt mẹ vợ dịu lại, nụ cười hiền hậu nở trên môi anh, không chút bất ngờ hay hả hê. Anh chỉ nhẹ nhàng đáp lời mẹ.

“”Không sao đâu mẹ,”” Anh Tẩn nói, giọng lơ lớ nhưng chân thành. “”Quan trọng là bây giờ mẹ đã tin chúng con rồi.””

Anh Tẩn đưa mắt nhìn người vợ trẻ, ánh mắt đầy trìu mến. Con gái nghe lời Anh Tẩn nói và nhìn thấy vẻ mặt của mẹ lúc này, bao nhiêu tủi hờn, áp lực bấy lâu như vỡ òa. Cô sà vào lòng mẹ, ôm chặt lấy bà.

“”Mẹ ơi… con biết mẹ thương con mà,”” cô nức nở, vùi mặt vào vai mẹ, nước mắt thấm đẫm lớp áo giản dị của bà.”
“Mẹ dịu dàng ôm lại con gái, vỗ về tấm lưng gầy. Con gái vẫn còn nức nở, nhưng tiếng khóc đã nhỏ dần, như trút bỏ được gánh nặng nghìn cân. Mẹ hít một hơi thật sâu, mùi đất, mùi cây rừng trộn lẫn với mùi khói bếp vấn vít. Bà nhìn con gái, rồi nhìn sang Anh Tẩn đang đứng đó, ánh mắt kiên định nhưng đầy trìu mến nhìn hai mẹ con. Bà khẽ gật đầu.

“”Thôi, nín đi con,”” mẹ khẽ nói. “”Mẹ tin rồi. Hai đứa sống tốt nhé.””

Con gái ngẩng đầu, đôi mắt sưng húp nhưng ánh lên tia hy vọng. Cô mỉm cười trong nước mắt. Anh Tẩn cũng mỉm cười hiền lành.

Mẹ buông con gái ra, lau vội nước mắt cho cô. Bà quay sang Anh Tẩn.

“”Tôi về đây,”” mẹ nói, giọng không còn gai góc. “”Ông bà ở lại giữ gìn sức khỏe.””

“”Vâng, mẹ về cẩn thận ạ,”” Anh Tẩn đáp, giọng vẫn lơ lớ nhưng rất lễ phép.

Mẹ quay lưng bước đi. Con gái và Anh Tẩn cùng tiễn bà ra đến con đường mòn dẫn xuống dốc. Chiếc xe thuê đợi sẵn ở dưới chân đồi. Khi mẹ ngồi vào xe, bà ngoái lại nhìn lần cuối. Trên đỉnh đồi cao, Con gái và Anh Tẩn đứng cạnh nhau, tay nắm tay, nhỏ bé giữa khung cảnh núi rừng hùng vĩ. Họ vẫy tay chào bà.

Mẹ từ từ hạ cửa kính xe xuống, đưa tay vẫy lại. Xe bắt đầu lăn bánh. Qua khung cửa, bà vẫn nhìn thấy hai bóng người trên đỉnh đồi, ngày càng xa dần. Lòng bà lúc này không còn là khối đá nặng trĩu đè nén bao ngày qua. Nó nhẹ tênh, tràn đầy một thứ cảm xúc mới lạ: sự thanh thản và niềm tin. Bà mỉm cười. Nụ cười thật lòng.

Bà đã từng nghĩ hạnh phúc là phải ở thị xã, phải có công việc ổn định, phải lấy được người chồng giàu có. Bà đã nhìn Anh Tẩn với con mắt khinh thường, xem anh như kẻ đã cướp đi tương lai “”tươi sáng”” của con bà. Nhưng giờ đây, khi nhìn thấy con gái đứng bên cạnh người đàn ông ấy, trên mảnh đất heo hút này, bà lại thấy một thứ ánh sáng khác. Ánh sáng của sự bình yên, của tình yêu chân thành.

Bà hiểu rằng, hạnh phúc không nằm ở nơi chốn hay sự giàu sang, mà nằm ở việc con gái bà đã tìm được người thương mình thật lòng, người sẵn sàng cùng cô đối mặt với khó khăn, người mang lại cho cô nụ cười và sự an tâm. Dù Anh Tẩn nói lơ lớ, từng có một đời vợ, nhà ở trên đỉnh đồi không sóng điện thoại, nhưng anh có trái tim yêu thương con gái bà, và quan trọng hơn, con gái bà yêu anh.

Chiếc xe đưa bà xuống dốc, đi xa dần khỏi đỉnh đồi, xa dần khỏi ngôi nhà sàn đơn sơ. Bà ngả lưng vào ghế, nhìn ra ngoài cửa kính. Cảnh vật vùng cao lướt qua mắt bà, không còn vẻ hoang vu, xa lạ như khi bà mới đến, mà mang một nét gì đó thật mộc mạc, chân chất, giống như chính con người nơi đây vậy. Bà nhắm mắt lại, hít thở sâu. Cuộc hành trình này, dù ngắn ngủi, đã thay đổi hoàn toàn suy nghĩ của bà.

Từ một người mẹ đầy định kiến, chỉ nhìn vào vẻ bề ngoài và vật chất, bà đã học được cách nhìn sâu hơn vào trái tim con người. Bà từng cho rằng bà biết điều gì là tốt nhất cho con gái, nhưng giờ đây bà nhận ra, con gái mình đã tự tìm thấy hạnh phúc theo cách riêng của nó, và cách đó không hề sai. Tình yêu mà Anh Tẩn dành cho con gái bà, và tình yêu mà con gái bà dành cho anh, là thứ quý giá hơn bất kỳ của cải vật chất nào trên đời.

Bà nghĩ về những lời nói nặng nhẹ của mình, những giọt nước mắt của con gái, sự phản đối của họ hàng. Tất cả những sóng gió ấy giờ đây dường như đã tan biến, chỉ còn đọng lại sự tĩnh lặng và chấp nhận. Bà không còn cảm thấy giận dữ hay thất vọng, chỉ còn là sự an lòng. An lòng vì biết con gái bà đã tìm được bến đỗ bình yên. Có thể cuộc sống trên đỉnh đồi sẽ không dễ dàng, sẽ thiếu thốn nhiều thứ, nhưng miễn là họ có nhau, có tình yêu làm điểm tựa, họ sẽ vượt qua được tất cả.

Bà tự nhủ sẽ không bao giờ can thiệp vào cuộc sống của con gái và con rể nữa. Họ đã là một gia đình, và bà sẽ ủng hộ họ. Có thể bà sẽ lên thăm họ thường xuyên hơn, mang theo một chút quà từ dưới xuôi, ngồi lại bên bếp lửa, nghe Anh Tẩn kể chuyện với giọng lơ lớ, nhìn con gái cười rạng rỡ. Đó mới là hạnh phúc thật sự, là sợi dây kết nối thiêng liêng giữa những người thân yêu. Bà đã mất mát đi một “”kế toán thị xã””, nhưng bà đã có thêm một người con rể chân thành và quan trọng hơn cả, nhìn thấy con gái mình hạnh phúc. Cuộc sống là thế, đôi khi phải buông bỏ những định kiến cũ kỹ mới có thể đón nhận những điều tốt đẹp mới mẻ. Chuyến xe vẫn lăn bánh, đưa bà trở về với cuộc sống cũ, nhưng trong lòng bà đã là một con người khác, nhẹ nhàng hơn, bao dung hơn.”