“Gia đình ông lão chiến binh ngh/èo bị hàng xóm xây tường bịt kín lối vào nhà, đúng lúc không biết phải làm gì thì cô bán nước lên tiếng…
Ông Tâm, một lão chiến binh ngoài bảy mươi, sống cùng vợ và đứa cháu nội trong căn nhà nhỏ lụp xụp ở ngoại ô. Căn nhà ấy chẳng có gì đáng giá ngoài mảnh sân bé tí, vài cây ổi còi cọc và những kỷ vật chiến tranh ông giữ kỹ trong chiếc rương gỗ. Gia đình ông nghèo, nhưng yên ấm. Hàng ngày, bà Tâm bán vài bó rau ngoài chợ, còn ông trông nom thằng cháu nội, dạy nó đọc chữ và kể chuyện chiến trường. Cửa chính nhà họ, một cánh cửa gỗ cũ kỹ, mở ra con hẻm nhỏ chung giữa các nhà trong xóm.
Con hẻm ấy là lối đi chung, nơi cửa nhà ông Tâm và các nhà khác đều hướng ra. Nó chẳng thuộc về ai, chỉ là khoảng đất trống còn sót lại giữa những ngôi nhà san sát. Hàng xóm xung quanh, dù chẳng thân thiết, cũng chưa từng gây chuyện. Nhưng mọi thứ thay đổi khi ông Ba, một người hàng xóm mới dọn đến cách đây vài tháng, quyết định xây lại ngôi nhà cũ kỹ của mình.
Ông Ba giàu có, làm ăn lớn ở thành phố, mua căn nhà bên cạnh để sửa sang làm nơi nghỉ dưỡng. Ông ta chẳng mấy khi trò chuyện với ai trong xóm, chỉ sai khiến đám thợ xây làm việc ngày đêm. Một buổi sáng, ông Tâm đang nhấm nháp chén trà thì nghe tiếng máy khoan ầm ĩ. Thằng cháu chạy vào, hốt hoảng: “Ông ơi, họ xây tường chặn mất cửa nhà mình rồi!”…”
Nghe tiếng cháu, Ông Tâm như bị điện giật. Ông vội vàng đứng dậy, thằng bé vẫn bám lấy ông, cả hai cùng chạy vụt ra khoảng sân nhỏ trước nhà. Cảnh tượng đập vào mắt họ khiến máu trong người Ông Tâm như ngừng chảy. Cánh cửa gỗ cũ kỹ, thân thuộc bao năm, giờ đây đã bị bịt kín bởi một bức tường gạch mới toanh. Những viên gạch đỏ tươi, vữa xi măng còn ướt, xếp chồng lên nhau cao lấp lửng, che khuất hoàn toàn lối vào. Bức tường lạnh lùng, trơ tráo án ngữ ngay trước mặt. Ông Tâm sững sờ, đứng chết lặng. Đôi mắt lão chiến binh ngoài bảy mươi mở to hết cỡ, nhìn chằm chằm vào bức tường vô tri. Tâm trí ông trống rỗng, không thể nào tin

được điều đang xảy ra ngay trước mắt mình. Thằng cháu, thấy ông đứng im lìm, càng hoảng sợ hơn. Nó ôm chặt lấy chân ông, giọng run run, ngẩng đầu hỏi: “Ông ơi, làm sao mình vào nhà bây giờ ạ?” Câu hỏi non nớt của cháu như nhát dao cứa vào lòng Ông Tâm. Ông nhìn bức tường, rồi nhìn đứa cháu thơ dại đang dựa vào mình. Một nỗi uất nghẹn, một cảm giác bất lực chưa từng có, dâng lên nghẹn ứ trong lồng ngực lão chiến binh đã kinh qua bao trận mạc.
“Nỗi uất nghẹn, bất lực dâng lên. Ông Tâm lắc nhẹ đầu, cố xua đi cơn choáng váng. Ông buông tay cháu ra, dặn dò thằng bé đứng yên rồi run run bước lại gần đám thợ xây vẫn đang thu dọn đồ đạc gần đó. Bụi vữa còn vương trên quần áo họ, vài người ngồi bệt xuống đất hút thuốc lào. Họ dừng tay, ánh mắt lạnh nhạt quét qua ông cụ ăn mặc cũ kỹ.
Ông Tâm hắng giọng, giọng nói hơi khàn đi vì xúc động và bụi bẩn. “”Các… các chú ơi, bức tường này… ai xây vậy? Sao lại bịt kín lối đi nhà tôi thế này?””
Một người thợ có vẻ là lớn tuổi hơn, mặt chai sạn, ngước lên nhìn ông Tâm. Ánh mắt hắn không có chút cảm xúc nào, như nhìn một vật cản vô tri. Hắn phả ra làn khói thuốc lào trắng đục, đáp cộc lốc.
“”À, cái tường này hả? Chúng tôi chỉ làm theo lệnh ông chủ thôi, cụ hỏi ông Ba ấy!””
Nói rồi, hắn quay mặt đi, dụi tàn thuốc xuống đất. Đám thợ còn lại cũng quay lưng lại, tiếp tục công việc của mình như thể việc bịt kín lối đi nhà người khác, đẩy một gia đình vào cảnh khốn cùng chỉ là chuyện vặt hàng ngày. Tiếng xẻng, tiếng chổi loẹt xoẹt trên nền xi măng vang lên đều đều, vô cảm.
Ông Tâm đứng đó, chết trân. Lời nói của gã thợ và thái độ của cả đám như một gáo nước lạnh tạt vào mặt ông. Họ không hề bận tâm, không một chút áy náy hay đồng cảm. Họ chỉ đơn thuần là những công cụ thực hiện mệnh lệnh của kẻ giàu, và coi những người như ông Tâm là vô hình. Cảm giác bị xem thường, bị gạt ra rìa xã hội bỗng chốc đè nặng lên lồng ngực lão cựu chiến binh. Đôi mắt ông nhìn chằm chằm vào tấm lưng của những người thợ, rồi lại hướng về bức tường lạnh lẽo trước cửa nhà mình. Sự tức giận và tủi nhục cuộn trào.”
“Nỗi uất nghẹn và sự tủi nhục như một ngọn lửa âm ỉ đốt cháy lồng ngực ông Tâm. Lão cựu chiến binh siết chặt nắm đấm, đôi mắt đỏ hoe nhìn chằm chằm vào bức tường vô cảm. Họ chỉ là công cụ, còn kẻ ra lệnh mới là vấn đề. Ông Ba! Phải gặp gã hàng xóm mới, gã giàu có đầy ngang ngược đó mới được. Máu nóng dồn lên não, ông Tâm quay gót, bước nhanh về phía ngôi nhà đang sửa sang của ông Ba, bất chấp đứa cháu nội đang ngơ ngác nhìn theo.
Ngôi nhà của ông Ba khác một trời một vực so với căn nhà lụp xụp của ông Tâm. Nó rộng rãi, mới xây sửa lại khang trang với hàng rào sắt cao và cổng lớn. Đám thợ xây vẫn còn loay hoay bên ngoài. Ông Tâm đứng trước cổng, lưỡng lự vài giây rồi lấy hết can đảm, đưa tay gõ mạnh lên cánh cổng sắt. Tiếng gõ khô khốc vang lên trong không gian yên tĩnh.
Một lát sau, cánh cổng từ từ mở ra. Ông Ba xuất hiện. Gã mặc bộ quần áo lịch sự, tóc chải chuốt gọn gàng, tay cầm điếu thuốc lá đắt tiền. Khuôn mặt gã toát lên vẻ giàu sang nhưng đôi mắt lại lạnh lẽo và đầy vẻ kiêu căng. Gã nhíu mày nhìn ông Tâm, ánh mắt lộ rõ sự khó chịu.
“”Ai đấy? Có chuyện gì?””, Ông Ba hỏi cộc lốc, không một chút xã giao.
Ông Tâm hắng giọng, cố gắng giữ bình tĩnh. “”Chào… chào ông Ba. Tôi là Tâm, ở ngay căn nhà cuối hẻm này đây. Tôi… tôi có chuyện muốn nói với ông về bức tường đó…”” Ông Tâm chỉ về phía bức tường mới xây chặn ngang lối đi nhà mình.
Ông Ba đưa mắt nhìn theo hướng tay ông Tâm chỉ, rồi quay lại nhìn thẳng vào mặt lão cựu chiến binh, nụ cười nửa miệng khinh khỉnh. Gã phả khói thuốc vào không khí, chậm rãi nói.
“”À, ra là cái ông già ở cái ổ chuột đó à?”” Lời lẽ của gã như những mũi kim châm vào tai ông Tâm. “”Có gì mà nói? Tôi cho người xây tường trên đất của tôi thì có gì sai?””
Ông Tâm chới với. “”Nhưng… nhưng bức tường đó bịt mất lối đi vào nhà tôi rồi, ông Ba ạ! Đó là lối đi duy nhất, gia đình tôi, cháu tôi không thể ra vào được!”” Giọng ông Tâm bắt đầu run lên vì uất ức.
Ông Ba bật cười khẩy, nụ cười không có lấy một chút ấm áp, chỉ toàn sự chế giễu. Gã bước ra hẳn ngoài cổng, đứng đối diện với ông Tâm, khoanh tay trước ngực.
“”Haha, bịt lối đi à? Kệ chứ! Đất của tôi, tôi thích làm gì thì làm!”” Gã cao giọng, ánh mắt như muốn ăn tươi nuốt sống ông già tội nghiệp trước mặt. “”Ai bảo nhà ông lại ở cái vị trí khó coi như thế? Ai bảo nhà ông ở đây! Đó là đất nhà tôi, tôi xây tường thì ông phải chịu thôi! Liên quan gì đến tôi?””
Lời nói của Ông Ba như một cái tát trời giáng vào mặt ông Tâm. Nó không chỉ là sự từ chối giúp đỡ, mà còn là sự sỉ nhục, chà đạp lên hoàn cảnh khốn cùng của ông. Cảm giác bị xem thường, bị đối xử như một thứ rác rưởi dâng trào. Ông Tâm chết điếng, không thể thốt nên lời. Đôi mắt lão cựu chiến binh nhìn chằm chằm vào khuôn mặt đầy vẻ đắc thắng, tàn nhẫn của Ông Ba, lồng ngực đau nhói.”
“Ông Tâm đứng như trời trồng trước cổng nhà Ông Ba, cơ mặt co giật vì uất hận. Nhưng lão cựu chiến binh biết mình không thể làm gì được gã giàu có này. Lão chỉ là một hạt cát nhỏ bé trước cơn lốc đồng tiền. Cúi gằm mặt, Ông Tâm lững thững quay bước, bỏ lại sau lưng căn nhà khang trang và khuôn mặt đắc thắng của Ông Ba. Bước chân lão nặng trĩu, lòng đau như cắt.
Cùng lúc đó, ở con hẻm nhỏ, Bà Tâm vừa từ chợ về. Thúng rau trên vai vẫn còn nặng trịch. Bà vừa đi vừa nhẩm tính tiền nong, lo bữa cơm chiều cho chồng và cháu. Khi còn cách nhà vài bước chân, Bà Tâm bỗng khựng lại. Đôi mắt bà mở to, khuôn mặt tái nhợt đi trông thấy. Trước mắt bà là cái gì thế này?
Một bức tường gạch cao lừng lững, trắng toát, ngang nhiên chắn ngay trước cửa nhà bà. Lối đi quen thuộc hàng chục năm nay đã biến mất, chỉ còn là một khối gạch lạnh lẽo, vô cảm. Thúng rau trên vai Bà Tâm rơi bộp xuống đất, lăn lóc vài củ khoai, mớ rau muống. Bà Tâm run rẩy đưa tay chạm vào bức tường nhẵn nhụi, như không tin vào mắt mình.
“”Trời ơi… Cái gì thế này?”” Giọng bà lạc đi vì sốc.
Nước mắt bỗng nhiên trào ra, nóng hổi. Bà Tâm ôm mặt khóc nức nở, tiếng khóc nghẹn ngào, ai oán vang vọng trong con hẻm nhỏ. Bà khóc cho cái gia cảnh khốn cùng, khóc cho sự bất lực trước sức mạnh của đồng tiền, khóc vì không biết gia đình mình sẽ phải sống ra sao, ra vào bằng cách nào khi lối đi duy nhất đã bị bịt kín.
Đứa cháu nội đang chơi gần đó, thấy ông bà khóc và bức tường mới, sợ hãi nép chặt vào chân bà. Thằng bé ngơ ngác nhìn bức tường, rồi lại nhìn khuôn mặt đẫm lệ của bà nội.
“”Bà ơi… Sao có tường ở đây ạ? Mình không vào nhà được ạ?”” Giọng nói non nớt của cháu trai như xát muối vào lòng bà Tâm.
Bà Tâm chỉ biết ôm chặt lấy cháu, nức nở không thành tiếng. Vừa lúc đó, Ông Tâm lầm lũi bước tới. Khuôn mặt lão hằn lên vẻ thất bại, đôi mắt vẫn còn đỏ hoe vì uất ức nhưng giờ đây còn thêm cả sự tuyệt vọng. Lão nhìn bức tường, rồi nhìn vợ con, lòng đau như có ai bóp nghẹt.
Cả gia đình ba người chỉ biết ngồi sụp xuống ngay bên ngoài bức tường lạnh lẽo. Ba ánh mắt nhìn chằm chằm vào khối gạch vô tri kia, như thể nó là hiện thân của mọi bất công, mọi sự chà đạp mà họ đang gánh chịu. Không lời nói, không hành động, chỉ còn lại sự im lặng nặng nề và cảm giác bất lực hoàn toàn trước sức mạnh tàn nhẫn của đồng tiền. Họ như bị cô lập khỏi thế giới, bị nhốt lại ngay trên mảnh đất của chính mình. Hoàng hôn bắt đầu buông xuống, đổ bóng dài lên bức tường trắng hếu, càng làm tăng thêm vẻ lạnh lẽo và vô cảm của nó.”
“Hoàng hôn buông xuống, gia đình ông Tâm vẫn ngồi lặng lẽ bên bức tường lạnh lẽo. Đứa cháu nội thiếp đi trong lòng bà. Đêm đó, họ trải qua một đêm dài và lạnh lẽo nhất trong căn nhà nhỏ bé của mình, giờ đây bị bức tường trắng toát chặn ngang.
Sáng hôm sau, khi những tia nắng đầu tiên chiếu xuống con hẻm nhỏ chung, người dân bắt đầu ra khỏi nhà, chuẩn bị cho một ngày mới. Họ đi bộ qua con hẻm quen thuộc, nhưng hôm nay có gì đó rất khác. Cái khác nằm ngay trước cửa nhà ông Tâm.
Một bức tường cao lừng lững, sừng sững chắn ngang lối đi.
Tiếng xì xào bắt đầu nổi lên.
“”Trời đất ơi… tường thật rồi này!”” Một bà hàng xóm thốt lên, tay chỉ vào bức tường.
“”Ai mà ác thế nhỉ? Xây cái tường ngay đây thì nhà ông Tâm ra vào làm sao?”” Một người đàn ông khác lắc đầu.
Đám đông bắt đầu tụ tập. Ai đi qua cũng dừng lại nhìn, bàn tán. Họ thấy ông Tâm và bà Tâm ngồi thẫn thờ bên cạnh bức tường, khuôn mặt khắc khổ. Thương cảm thì có, nhưng không ai dám bước tới gần.
“”Nghe nói là nhà ông Ba mới xây đấy.”” Một người thì thầm.
“”Ông Ba nào? À, cái nhà giàu mới chuyển về cuối xóm ấy hả?””
“”Đúng rồi. Nghe bảo tranh chấp đất đai hay sao đó, ông ta xây bịt luôn lối đi nhà ông Tâm.””
Tiếng bàn tán ngày càng rôm rả hơn, lan nhanh như lửa cháy khắp con hẻm. Tại quán nước nhỏ đầu xóm của cô bán nước, câu chuyện trở thành đề tài chính.
“”Thật tội nghiệp ông Tâm. Cựu chiến binh cả đời sống ở đây, giờ lại bị thế này.”” Một cụ già ngồi uống nước trà thở dài.
“”Ông Ba giàu có, lại có vẻ quan hệ rộng. Ai mà dám đụng vào?”” Một người khác nói, giọng đầy vẻ e ngại.
Cô bán nước đang thoăn thoắt pha cà phê, lắng nghe câu chuyện. Khuôn mặt cô đượm buồn. Cô biết rõ hoàn cảnh của ông Tâm, gia đình nghèo khó, sống giản dị. Cô nhìn về phía con hẻm, nơi có bức tường trắng đang cô lập một gia đình.
“”Nhưng bịt lối đi thế này là sai luật chứ nhỉ?”” Một thanh niên hỏi, giọng hơi bức xúc.
“”Luật là luật, nhưng người ta có tiền, có quyền thì luật cũng khó nói lắm cậu ạ.”” Cụ già kia đáp, vẻ từng trải. “”Họ làm thế giữa ban ngày ban mặt mà ai dám lên tiếng đâu?””
Đúng vậy. Mọi người đều thấy, đều bàn tán, đều thương ông Tâm, nhưng không ai dám công khai phản đối hành động của ông Ba. Nỗi sợ hãi về quyền lực và tiền bạc lớn hơn sự đồng cảm.
“”Nếu mình mà nói gì, lỡ ông ta để ý đến mình thì sao?”” Một người phụ nữ rụt rè nói.
“”Đúng đấy. Thôi, chuyện nhà người ta, mình biết vậy thôi chứ can thiệp vào làm gì.””
Cả quán nước chùng xuống, tiếng xì xào nhỏ dần. Sự sợ hãi vô hình bao trùm. Họ nhìn nhau, rồi lại nhìn về phía con hẻm. Bức tường kia không chỉ chặn lối vào nhà ông Tâm, mà còn như một lời cảnh báo cho cả xóm: Đừng ai dại dột động vào người giàu và quyền lực.
Cô bán nước khẽ siết chặt chiếc khăn lau ly trong tay. Cô nhìn những khuôn mặt sợ sệt xung quanh. Lòng cô dấy lên một cảm giác khó chịu. Cứ im lặng thế này sao? Cứ để cái ác lộng hành thế này sao? Cô nhìn về phía bức tường, rồi lại nhìn những người hàng xóm đang quay lưng lại với sự bất công. Một ý nghĩ chợt lóe lên trong đầu cô.”
“Ông Tâm ngồi lặng lẽ bên bức tường chắn ngang lối đi. Cơn tuyệt vọng vẫn còn đó, nhưng sâu thẳm trong đôi mắt hằn vết thời gian, một tia sáng kiên quyết chợt lóe lên. Ông nhìn sang Bà Tâm, khuôn mặt bà tiều tụy vì lo lắng. Đứa cháu vẫn còn ngủ say trong lòng bà.
Không thể cứ ngồi đây chờ chết. Ông nghĩ. Cả đời ông chưa bao giờ lùi bước trước khó khăn. Giờ, vì gia đình, vì đứa cháu, ông càng không thể khuất phục. Hy vọng duy nhất còn sót lại là chính quyền.
Ông Tâm khẽ đứng dậy, lưng hơi còng nhưng bước chân đầy nghị lực.
“”Ông đi đâu đấy?”” Bà Tâm lo lắng hỏi, giọng khản đặc.
“”Tôi lên ủy ban,”” ông Tâm đáp, giọng nói trầm và dứt khoát. “”Không thể cứ thế này được. Phải nhờ pháp luật can thiệp.””
Bà Tâm nhìn ông, ánh mắt vừa mừng vừa lo. “”Nhưng… ông có giấy tờ gì không? Liệu họ có tin mình không?””
“”Có,”” ông Tâm nói, dù biết giấy tờ của mình đã cũ nát, thất lạc nhiều thứ, và chỉ là những bản sao, bản nháp từ thời xa xưa. “”Tôi sẽ mang theo những gì mình có. Ký ức về mảnh đất này, con hẻm này, cũng là bằng chứng!””
Ông Tâm vào nhà, lục tìm trong chiếc hòm gỗ cũ kỹ. Bên trong là những kỷ vật thời chiến, những bức ảnh đã ố vàng, và bọc giấy tờ nhà đất mỏng dính, nhàu nát. Ông lấy bọc giấy, nâng niu như báu vật.
Ông Tâm ra khỏi nhà. Việc bước qua bức tường để ra con hẻm chung đã là một thử thách. Ông phải đi vòng qua khu đất trống bên cạnh, lội qua bụi rậm, rồi mới ra được con đường. Khi ra đến con hẻm, những người hàng xóm nhìn ông với ánh mắt thương hại, nhưng không ai nói gì. Sự im lặng đó nặng trĩu hơn bất kỳ lời nói nào.
Ông Tâm đi bộ. Con đường đến ủy ban phường/xã khá xa, nằm ở trung tâm thị trấn nhỏ. Từng bước chân của ông nặng trĩu, nhưng ý chí thì sắt đá. Ông đi qua những ngôi nhà khang trang hơn, những cửa hàng tấp nập, càng thấy rõ sự đối lập với cuộc sống nghèo khó của gia đình mình.
Cuối cùng, ông cũng đến được trụ sở ủy ban phường/xã. Tòa nhà sơn vàng, có vẻ uy nghiêm. Ông Tâm bước vào bên trong, cảm giác lạc lõng giữa không khí trang trọng. Ông được hướng dẫn đến phòng tiếp dân.
Ông Tâm ngồi chờ. Nhìn những người khác ra vào, giải quyết đủ thứ công việc, ông cảm thấy sự việc của mình thật nhỏ bé nhưng lại là cả thế giới đối với ông.
Đến lượt ông. Một cán bộ trẻ tuổi, đeo kính, ngồi sau bàn làm việc.
“”Chào bác. Bác cần gì ạ?”” người cán bộ hỏi, giọng đều đều.
Ông Tâm đặt bọc giấy tờ nhàu nát lên bàn, run run. “”Thưa cán bộ… gia đình tôi gặp chuyện rồi ạ. Bị người ta bịt mất lối đi vào nhà.””
Người cán bộ nhíu mày, cầm lấy bọc giấy. “”Bịt lối đi? Chuyện gì vậy, bác nói rõ xem nào.””
Ông Tâm bắt đầu kể. Kể về mảnh đất gia đình ông đã sống bao đời, về con hẻm chung, về ông Ba mới chuyển đến và hành động ngang ngược của ông ta. Ông nói về bức tường, nói về việc gia đình ông đang bị cô lập, không thể ra vào. Giọng ông run run vì uất nghẹn nhưng cố gắng giữ bình tĩnh.
“”Đây… đây là giấy tờ cũ của nhà tôi,”” ông chỉ vào đống giấy tờ. “”Nó cũ lắm rồi, nhưng… mảnh đất là của chúng tôi, lối đi này là chung…””
Người cán bộ lật lật đống giấy tờ, vẻ mặt không biểu lộ cảm xúc rõ rệt. Có vẻ những giấy tờ này rất khó hiểu, thiếu thốn thông tin.
“”Bác trình bày như vậy… Chúng tôi cần kiểm tra lại thông tin, địa chỉ cụ thể của bác là ở đâu?”” người cán bộ nói. “”Chuyện tranh chấp lối đi chung… nó cũng phức tạp đấy ạ. Chúng tôi sẽ ghi nhận lại đơn của bác.””
Ông Tâm cảm thấy một chút hy vọng le lói. Ít nhất họ cũng lắng nghe. “”Vâng, vâng. Nhờ cán bộ giúp đỡ. Gia đình tôi giờ khốn khó lắm rồi.””
Người cán bộ gật đầu, bắt đầu ghi chép vào sổ. “”Bác cứ về đi đã. Chúng tôi sẽ xem xét và có phản hồi sau.””
Ông Tâm đứng dậy, cúi đầu cảm ơn rối rít. Bước ra khỏi ủy ban, ánh nắng mặt trời dường như gắt hơn. Ông đã đặt tất cả hy vọng vào chuyến đi này. Dù phản ứng ban đầu của cán bộ chưa mang lại sự đảm bảo tuyệt đối, nhưng ít ra, câu chuyện của ông đã được lắng nghe ở nơi có thẩm quyền. Ông chỉ biết cầu mong, sự công bằng sẽ đến với gia đình mình. Con đường về nhà, qua con hẻm có bức tường chắn ngang, lại hiện lên trước mắt ông, vừa gần gũi, vừa xa vời.”
“Ông Tâm lại trình bày câu chuyện từ đầu, chi tiết hơn, với tất cả nỗi lòng và sự khổ sở. Ông kể về bao năm gia đình ông sống trên mảnh đất này, về tình nghĩa hàng xóm láng giềng trước đây, và sự việc ông Ba đột ngột chuyển đến rồi xây tường bịt lối đi. Giọng ông run run, ánh mắt đầy van nài, mong muốn nhận được sự thấu hiểu và giúp đỡ từ chính quyền.
Vị cán bộ ngồi sau bàn làm việc, tay cầm cây bút chì gõ nhẹ vào xấp giấy tờ của ông Tâm. Anh ta lật qua lật lại vài tờ, đôi khi ngẩng lên nhìn ông Tâm với vẻ thiếu kiên nhẫn. Ánh mắt anh ta không đọng lại sự cảm thông, chỉ có vẻ mệt mỏi và bận rộn. Rõ ràng, đây chỉ là một trong số rất nhiều vụ việc anh ta phải giải quyết trong ngày.
“”Bác trình bày như vậy… tôi cũng đã nghe rõ rồi,”” người cán bộ nói, giọng đều đều và có phần lạnh nhạt, ngắt lời ông Tâm khi ông còn đang cố diễn tả sự tuyệt vọng. “”Tuy nhiên, như tôi đã nói lúc nãy, đây là vấn đề tranh chấp lối đi chung giữa hai hộ gia đình. Một dạng tranh chấp dân sự khá phức tạp.””
Ông Tâm vội vàng: “”Nhưng… nhưng chúng tôi không có lối đi nào khác, cán bộ ạ! Cả gia đình tôi đang bị nhốt trong nhà! Cháu tôi không có đường ra ngoài…””
Người cán bộ khoát tay nhẹ, như muốn dập tắt sự nôn nóng của ông Tâm. “”Tôi hiểu tình cảnh của bác. Nhưng về mặt pháp lý, đây là quan hệ dân sự. Ủy ban phường/xã chúng tôi có chức năng giải quyết một số vụ việc, nhưng những tranh chấp liên quan đến đất đai, ranh giới, lối đi chung phức tạp như thế này… thường thì không thuộc thẩm quyền giải quyết dứt điểm của chúng tôi.””
Một tia hy vọng cuối cùng trong lòng ông Tâm vụt tắt. Ông nhìn chằm chằm vào người cán bộ, cổ họng nghẹn ắng.
“”Vậy… vậy giờ tôi phải làm sao, thưa cán bộ?”” ông hỏi, giọng yếu ớt hẳn đi.
Người cán bộ dựa lưng vào ghế, thở dài nhè nhẹ. “”Cách tốt nhất là bác nên về ‘tự thương lượng’ lại với hàng xóm. Hai bên ngồi lại với nhau, tìm hướng giải quyết hòa giải. Hoặc nếu không thể tự dàn xếp được,”” anh ta dừng lại, giọng có chút cứng rắn hơn, “”bác làm đơn ‘kiện ra tòa’. Tòa án sẽ thụ lý và giải quyết theo đúng quy định của pháp luật.””
Tự thương lượng? Với ông Ba ngang ngược, giàu có và xem thường pháp luật như thế? Kiện ra tòa? Ông Tâm nhìn lại bọc giấy tờ nhàu nát, nghĩ đến hoàn cảnh nghèo túng của gia đình, nghĩ đến cái chi phí, thủ tục phức tạp của việc kiện tụng. Những điều đó quá sức với một lão chiến binh già yếu, không tiền bạc, không hiểu biết pháp luật.
“”Kiện… kiện ra tòa sao?”” ông Tâm lẩm bẩm, gần như không nghe thấy.
Người cán bộ gật đầu xác nhận, vẻ mặt cho thấy cuộc nói chuyện đã kết thúc. “”Đúng vậy. Đó là con đường chính thống để giải quyết tranh chấp dân sự khi không thể hòa giải. Bác về suy nghĩ xem sao.””
Ông Tâm ngồi lặng người một lúc. Ông đến đây với tất cả hy vọng, xem ủy ban là nơi cuối cùng để tìm kiếm công lý. Nhưng câu trả lời nhận được chỉ là sự lạnh nhạt, thờ ơ và những lời khuyên đẩy ông vào con đường mà ông biết mình không có khả năng đi. Sự bất công, cái cảm giác bị bỏ rơi lại thêm chồng chất lên gánh nặng trên vai ông. Lão chiến binh nghèo gượng đứng dậy, cúi đầu chào, và bước ra khỏi phòng tiếp dân, mang theo nỗi thất vọng nặng nề hơn lúc ông bước vào. Con đường về nhà, giờ đây, dường như xa xôi và mịt mờ hơn bao giờ hết.”
“Những bước chân của Ông Tâm lê nặng nề trên con đường quen thuộc dẫn về nhà. Chiều buông xuống, nhuộm thứ ánh sáng vàng vọt lên con hẻm nhỏ. Cái cảm giác trĩu nặng trong lòng khiến mỗi mét đường đi dường như dài ra gấp bội. Hơi thở ông khó nhọc, không chỉ vì tuổi già mà còn vì gánh nặng thất vọng đè nén. Ông ngẩng đầu nhìn về phía cuối con hẻm, nơi mái nhà lụp xụp của mình ẩn mình sau lùm cây và… bức tường mới.
Từ xa, ông đã nhìn thấy. Hai dáng người nhỏ bé, một già, một trẻ, ngồi tựa vào bức tường lạnh lẽo mà Ông Ba đã dựng lên. Đó là Bà Tâm và cháu nội của ông. Khuôn mặt họ, dù nhìn từ xa, vẫn hiện rõ nét khắc khổ, mỏi mệt vì chờ đợi, vì sự tù túng. Cảnh tượng ấy như một nhát dao cứa thẳng vào tim người lính già.
Ông bước chậm hơn nữa. Mỗi bước chân giờ đây không chỉ nặng gánh đường xa mà còn nặng gánh cảm giác tội lỗi, bất lực. Ông là trụ cột của gia đình, người đáng lẽ phải bảo vệ vợ, bảo vệ cháu. Nhưng giờ đây, ông không thể làm gì. Ông đã thử mọi cách, đã đặt hết hy vọng vào sự giúp đỡ từ bên ngoài, nhưng tất cả đều tan thành mây khói. Những lời nói lạnh nhạt từ phòng tiếp dân văng vẳng bên tai, như chế giễu sự khờ khạo của ông. Kiện tụng? Thương lượng với kẻ ngang ngược? Những điều xa vời và không tưởng đối với hoàn cảnh của ông.
Càng đến gần, hình ảnh vợ và cháu càng rõ nét. Đứa cháu ngồi im lặng, ánh mắt ngây thơ nhìn vào khoảng không. Bà Tâm dựa đầu vào vai cháu, tay nắm chặt bàn tay nhỏ bé, gương mặt hốc hác. Họ ngồi đó, bên bức tường chia cắt họ với thế giới bên ngoài, như những tù nhân ngay trong chính ngôi nhà của mình.
Chứng kiến cảnh này, một cảm giác vô dụng tột cùng dâng lên trong lòng Ông Tâm. Ông đã chiến đấu bao năm vì đất nước, đã trải qua bao hiểm nguy. Nhưng giờ đây, trước khó khăn ngay ngưỡng cửa nhà mình, ông lại hoàn toàn bất lực. Lão chiến binh già cảm thấy mình thật nhỏ bé, thật đáng trách. Nỗi tuyệt vọng dâng lên, bao trùm lấy tâm hồn ông, nhấn chìm mọi hy vọng cuối cùng. Ông dừng lại một chút, nhìn ngôi nhà, nhìn bức tường, nhìn vợ con, và cảm thấy cả thế giới như sụp đổ ngay dưới chân mình.”
“Ông Tâm ngồi thụp xuống cạnh Bà Tâm và cháu nội. Cả ba như những chấm nhỏ lạc lõng bên dưới chân bức tường kiên cố, cao ngạo kia. Ngôi nhà lụp xụp quen thuộc giờ đây như ở một thế giới khác, bị bức tường lạnh lẽo kia tách biệt hoàn toàn. Ông ngước nhìn lên bức tường gạch mới tinh, cảm giác như nó không chỉ chắn lối đi mà còn chặn luôn cả bầu trời, cả hơi thở của ông. Một nỗi cô lập sâu sắc dâng lên, bủa vây lấy ông. Ông cảm thấy mình và gia đình như những kẻ bị bỏ lại phía sau, bị thế giới bên ngoài lãng quên ngay trong chính con hẻm chung này.
Tiếng bước chân vọng lại từ xa. Một người hàng xóm đi chợ về, gánh rau quả nặng trĩu ngang vai. Người đó thấy ba người ngồi co ro bên tường, liền dừng lại. Ánh mắt họ nhìn lướt qua, không có sự ác ý, chỉ có chút tò mò, một chút ngạc nhiên, và rồi là sự thương hại rõ rệt. Ánh mắt đó như xuyên thẳng vào tim Ông Tâm. Ông vội cúi mặt xuống, giả vờ nhìn đất. Những ánh mắt ấy, dù không nói lời nào, lại nặng trĩu hơn vạn lời mắng chửi. Nó nhắc nhở ông về hoàn cảnh trớ trêu này, về sự bất lực của ông, về việc ông đã không thể bảo vệ gia đình mình một cách trọn vẹn.
Ông siết chặt bàn tay chai sạn, móng tay bấm sâu vào lòng bàn tay. Cảm giác tủi hổ, nhục nhã như lửa đốt. Ông là một người lính, đã từng chiến đấu kiên cường, nhưng giờ đây, ông lại gục ngã trước một bức tường vô tri và ánh mắt của những người xung quanh. Ánh mắt thương hại ấy khiến ông cảm thấy mình thật nhỏ bé, thật thảm hại, như một gánh nặng cho vợ con, cho cả những người quen biết. Ông không chỉ thất bại trong việc đòi lại lối đi, ông còn thất bại trong việc giữ gìn lòng tự trọng. Ông cảm thấy mình là kẻ thất bại, một kẻ đáng thương hại. Lòng ông quặn lại. Ông chỉ muốn tan biến, biến mất khỏi những ánh mắt ấy, biến mất khỏi cảnh tượng này.
Tiếng bước chân khác lại gần. Lần này là một bà cụ hàng xóm chống gậy đi bộ thể dục. Bà cụ cũng chậm rãi đi ngang qua. Cái nhìn của bà dừng lại lâu hơn một chút. Ánh mắt đó không có gì ngoài sự buồn bã, xót xa. Bà cụ khẽ lắc đầu, thở dài một tiếng rồi đi tiếp. Tiếng thở dài ấy như nhát cứa thứ hai vào lòng Ông Tâm. Nó không phải là lời trách móc, nhưng nó lại nặng nề hơn bất cứ lời trách móc nào. Nó là sự xác nhận cho hoàn cảnh bi đát của gia đình ông, là sự đồng cảm bất lực của người ngoài cuộc. Ông ước gì họ cứ mắng chửi ông, cứ khinh bỉ ông còn hơn là nhìn ông bằng ánh mắt ấy. Ánh mắt thương hại ấy bào mòn đi chút sức lực cuối cùng còn sót lại trong người ông.”
“Ông Tâm vẫn cúi mặt, cảm thấy mình như bị đông cứng lại bởi sự nhục nhã. Bà Tâm và cháu nội vẫn ngồi cạnh ông, lặng lẽ như những pho tượng. Không khí nặng trĩu sự bất lực và tuyệt vọng.
Đúng lúc ấy, tiếng lạch cạch của xe nước mía quen thuộc vọng lại từ đầu con hẻm. Tiếng xe ngày càng gần. Rồi, nó dừng lại. Cô bán nước mía, người ngày nào cũng đi qua con hẻm này, bước xuống xe. Ánh mắt cô quét qua cảnh tượng trước mắt. Cô thấy bức tường gạch mới toanh sừng sững chắn ngang lối đi, thấy cánh cửa nhà Ông Tâm bị bít kín, và thấy ba người trong gia đình ông co ro ngồi dưới chân tường.
Vẻ mặt cô bán nước từ ngạc nhiên chuyển dần sang sững sờ tột độ, rồi nhanh chóng biến thành sự phẫn nộ. Đôi mắt cô mở to, rồi ánh lên ngọn lửa giận dữ. Cô đặt chiếc xe nước mía xuống vệ đường cái “”cạch”” một tiếng, như một sự tuyên bố.
Cô bước vội đến gần, giọng nói đầy sự quan tâm và bức xúc, lớn tiếng gọi: “”Ông Tâm ơi! Sao lại ra nông nỗi này?”””
“Ông Tâm vẫn cúi mặt. Nghe tiếng gọi đầy xót xa của cô bán nước, ông khẽ ngẩng đầu lên, đôi mắt đỏ hoe. Ông nhìn cô, rồi lại nhìn bức tường vô tri trước mặt, như thể đang cố tìm một lời giải thích cho chính mình. Bà Tâm và cháu nội cũng nhìn về phía cô bán nước, ánh mắt đầy hy vọng xen lẫn tủi hổ.
Cô bán nước tiến lại gần hơn, nhìn kỹ bức tường và khung cảnh gia đình ông Tâm lầm lũi, trái tim cô thắt lại. Cô hạ giọng, nhưng vẫn không giấu được sự bàng hoàng: “”Trời đất ơi… Cháu vừa mới đi qua hôm qua vẫn còn lối đi mà, sao… sao bây giờ lại thế này hả ông?””
Ông Tâm hít một hơi run rẩy, cố nén tiếng nấc. Ông nhìn khuôn mặt đầy lo lắng của cô, cảm giác như tìm được một chút sẻ chia giữa nỗi tuyệt vọng cùng cực. Giọng ông bắt đầu cất lên, khàn đặc và đứt quãng, mỗi từ như chứa đựng cả tấn sự uất ức:
“”Cô… Cô ạ… Mới đấy thôi…”” Ông chỉ tay vào bức tường gạch đỏ au, như một vết cắt nhức nhối giữa con hẻm quen thuộc. “”Cái lão Ba đó… lão mới dọn về đây được có mấy tháng… nhà cửa xây dựng lộng lẫy… tiền nhiều lắm…””
Ông dừng lại, nuốt nước bọt. Hình ảnh sự giàu có và thái độ khinh khỉnh của Ông Ba hiện về khiến ông càng thêm cay đắng.
“”Có tiền rồi… lão coi trời bằng vung… coi ai cũng như rơm rác hết vậy đó cô ơi… Đặc biệt là gia đình tôi…”” Giọng ông bắt đầu nghẹn lại, run run. “”Lão nhìn cái nhà lụp xụp này… nhìn cái lối đi chung này… lão ngứa mắt…””
Mắt ông bắt đầu rơm rớm, long lanh.
“”…Rồi đùng một cái… mấy ngày trước… lão cho thợ đến… xây cái bức tường này lên…”” Ông Tâm đưa bàn tay run rẩy chỉ vào bức tường. “”Bịt kín mít… cái lối đi duy nhất của gia đình tôi… cái hẻm chung mà bao đời nay vẫn đi lại… lão nói là đất của lão… lão có quyền…””
Nước mắt ông chực trào ra. Ông quay mặt đi một chút, gạt vội bằng mu bàn tay nhăn nheo. Bà Tâm ngồi bên cạnh, cũng không kìm được nước mắt, lấy vạt áo lau vội khóe mắt. Cháu nội nép sát vào bà, sợ hãi nhìn bức tường và khuôn mặt đau khổ của ông bà.
Ông Tâm tiếp tục, giọng nói càng thêm uất nghẹn, pha lẫn sự bất lực đến tột cùng: “”Tôi… tôi chạy khắp nơi… lên phường, lên xã… trình bày hết mọi chuyện… mang giấy tờ ra chứng minh… họ… họ cứ ậm ờ cho qua chuyện cô ạ… Họ nói đây là tranh chấp dân sự… bảo tôi đi kiện…””
Một tiếng thở dài nặng trĩu thoát ra từ lồng ngực ông.
“”Một lão cựu chiến binh như tôi… cả đời chỉ biết chiến đấu bảo vệ đất nước… giờ già rồi… bệnh tật đầy mình… lấy tiền đâu ra mà đi thuê luật sư, đi kiện tụng với cái lão nhà giàu đó chứ cô ơi…”” Ông Tâm nhìn cô bán nước, ánh mắt đầy tủi hổ và tuyệt vọng. “”Họ… họ bỏ mặc gia đình tôi rồi cô ạ… bỏ mặc chúng tôi chết đói… chết khát trong cái nhà này…””
Giọng ông lạc đi hoàn toàn, chỉ còn lại tiếng nức nở nghẹn lại trong cổ họng. Ông gục mặt xuống, đôi vai gầy rung lên bần bật. Bà Tâm ôm chặt lấy cháu nội, cũng khóc không thành tiếng. Cả con hẻm nhỏ như chìm trong tiếng khóc xé lòng và sự im lặng đáng sợ của bức tường gạch. Cô bán nước đứng đó, chết lặng, nhìn cảnh tượng trước mắt với trái tim quặn thắt. Sự phẫn nộ trong cô dâng lên cao hơn bao giờ hết.”
“Cô bán nước đứng đó, chết lặng, nhìn cảnh tượng trước mắt với trái tim quặn thắt. Sự phẫn nộ trong cô dâng lên cao hơn bao giờ hết. Cô nhìn bức tường lạnh lẽo, nhìn ông Tâm đang gục mặt khóc nấc, nhìn bà Tâm và cháu nhỏ nép vào nhau đầy sợ hãi. Tất cả vẽ nên một bức tranh về sự bất công đến tột cùng.
Đôi mắt cô bán nước từ ngấn nước vì xúc động bỗng chốc trở nên sắc bén. Vẻ hiền lành thường ngày tan biến, thay vào đó là sự kiên định lạ thường. Cô khẽ siết chặt nắm tay, móng tay hằn sâu vào lòng bàn tay, một hành động nhỏ nhưng chứa đầy quyết tâm.
Cô hít một hơi thật sâu, nén lại cảm xúc nghẹn ngào. Cô bước thêm một bước về phía ông Tâm, người vẫn đang run rẩy vì tiếng khóc. Giọng nói của cô cất lên, không còn vẻ mềm mại hay bàng hoàng như lúc nãy, mà trở nên rành rọt, chắc chắn và đầy uy lực.
“”Ông Tâm ạ…”” Cô gọi, khiến ông Tâm khẽ ngẩng đầu lên, đôi mắt vẫn còn đẫm lệ. “”Chuyện này… cháu không thể làm ngơ được đâu ạ!””
Ông Tâm nhìn cô, ánh mắt ngạc nhiên xen lẫn bối rối. Ông không hiểu ý cô là gì. Bà Tâm và cháu nhỏ cũng nhìn cô đầy khó hiểu.
Cô bán nước nhìn thẳng vào mắt ông, ánh mắt rực lên một ngọn lửa không khuất phục. Giọng cô đanh thép, mỗi lời nói ra như một lời tuyên chiến đanh thép vang vọng trong con hẻm tĩnh mịch:
“”Ông cứ yên tâm đi ạ! Cháu sẽ giúp ông!”” Cô nói, dứt khoát. “”Cháu sẽ giúp ông lấy lại công bằng cho gia đình mình! Lão Ba đó… lão không thể muốn làm gì thì làm trên cái đất này được đâu!””
Lời tuyên bố đầy bất ngờ của cô bán nước khiến ông Tâm hoàn toàn sững sờ. Ông mở to mắt nhìn cô, không thể tin vào những gì mình vừa nghe. Một cô gái bán nước bình thường, lại dám đứng ra tuyên bố sẽ đối đầu với một lão hàng xóm giàu có, quyền thế, người mà ngay cả chính quyền địa phương cũng “”ậm ờ”” cho qua chuyện? Ông không hiểu cô sẽ làm cách nào, cô có gì trong tay để đương đầu với kẻ mạnh đó? Một tia hy vọng mong manh vừa vụt qua trong lòng ông, nhưng ngay lập tức bị dập tắt bởi sự hoài nghi và lo sợ cho chính cô. Ông Tâm chỉ biết nhìn cô, ánh mắt đầy kinh ngạc và khó hiểu.”
“Ông Tâm vẫn sững sờ nhìn cô bán nước. Bà Tâm và cháu nhỏ nép sau lưng ông, ánh mắt cũng đầy khó hiểu và lo lắng. Lời nói đầy quyết tâm của cô gái trẻ vẫn còn văng vẳng trong không khí. Một sự im lặng căng thẳng bao trùm.
Cô bán nước không nói thêm lời nào nữa. Ánh mắt sắc bén lướt qua gương mặt ngơ ngác của ông Tâm, rồi dừng lại ở bức tường gạch đỏ chói mắt. Có vẻ như trong khoảnh khắc đó, một kế hoạch đã hình thành rõ ràng trong đầu cô. Vẻ bàng hoàng, bất lực lúc nãy tan biến hoàn toàn, thay vào đó là sự tập trung cao độ và ý chí không lay chuyển.
Cô lập tức quay người lại, không hề do dự. Bước chân của cô không còn vẻ chậm rãi, e dè thường ngày mà trở nên nhanh nhẹn, dứt khoát lạ thường. Dáng đi thẳng thắn, vai hơi ngả về phía trước, mỗi bước chân như in sâu quyết tâm xuống nền đất con hẻm. Vẻ ngoài bình thường của một cô gái bán nước trong xóm chợt biến mất, thay vào đó là hình ảnh một người phụ nữ đầy tự tin, mạnh mẽ, như đang tiến bước vào một trận chiến.
Cô đi thẳng về phía cuối con hẻm, nơi có nhà của ông Ba và nơi đám thợ xây đang làm việc. Mỗi bước chân của cô mang theo một năng lượng mới, hoàn toàn khác biệt với khung cảnh ảm đạm, tuyệt vọng vừa rồi.
Ông Tâm và bà Tâm đứng chết trân tại chỗ, nhìn theo bóng lưng nhỏ bé nhưng đầy kiên định của cô bán nước đang khuất dần. Trong lòng họ trộn lẫn giữa hy vọng và lo lắng tột cùng. Hy vọng rằng lời nói của cô là thật, rằng cô thực sự có thể giúp đỡ. Lo lắng cho sự an nguy của cô, sợ rằng cô sẽ gặp rắc rối khi đối đầu với lão hàng xóm giàu có và thủ đoạn kia. Họ chỉ biết đứng đó, dõi theo từng bước chân của cô, như thể số phận của họ đang gắn chặt với bước chân không bình thường ấy.”
“Cô bán nước bước nhanh đến cuối hẻm. Đám thợ xây vẫn đang hì hụi làm việc, tiếng trộn hồ, tiếng gõ búa vang lên khô khốc. Ông Ba đứng gần đó, tay chống nạnh, dáng vẻ đầy cao ngạo, đang chỉ đạo đám thợ. Ông thấy Cô bán nước tiến thẳng về phía mình, vẻ mặt đầy khó chịu. Một cô bán nước trong xóm mà dám đến gần khu vực “”lãnh địa”” của ông ta.
Ông Ba: (Giọng gắt gỏng) Này! Cô kia! Lại đây làm gì? Có phải cô bán nước không? Ở đây đang làm việc, bụi bặm thế này, không phải chỗ cho cô bán buôn đâu! Đi đi!
Đám thợ xây ngưng tay, nhìn cô gái với ánh mắt tò mò. Cô bán nước không dừng lại. Cô bước đến gần, cách Ông Ba vài bước chân, đứng thẳng người.
Cô bán nước: (Giọng bình tĩnh nhưng dứt khoát) Tôi không đến đây để bán nước. Tôi đến để nói chuyện với ông, ông Ba.
Ông Ba bật cười khinh miệt.
Ông Ba: (Vừa cười vừa nói) Nói chuyện? Một cô bán nước đòi nói chuyện với tôi à? Cô có gì để nói với tôi? Hay lại muốn xin đểu? Tôi không có thời gian cho những trò vớ vẩn đâu nhé! Cô là ai mà dám…
Cô bán nước cắt ngang lời ông ta, giọng nói vẫn bình thản nhưng sắc như dao cạo.
Cô bán nước: Tôi là người sống ở cái xóm này, chứng kiến mọi chuyện. Tôi biết tường rào ông đang xây lấn chiếm lối đi chung, vi phạm quy định về xây dựng. Tôi cũng biết, một người giàu có như ông, làm ăn lớn ở thành phố, chắc chắn hiểu luật pháp quan trọng thế nào. Hoặc… (Cô bán nước hơi hạ giọng, nhưng đủ để ông ta nghe rõ, ánh mắt xoáy sâu vào ông ta) …hoặc là những “”việc làm ăn”” đó của ông không minh bạch đến mức ông chẳng sợ vi phạm thêm một chút luật nào ở đây nữa?
Nét mặt Ông Ba lập tức biến đổi. Nụ cười trên môi vụt tắt, thay vào đó là sự tức giận và một chút gì đó… giật mình. Ông ta không ngờ một cô gái bán nước lại dám nói những lời như vậy, và nhất là cái cách cô ta nhắc đến “”việc làm ăn ở thành phố””. Có vẻ như cô gái này không đơn giản như vẻ ngoài.
Ông Ba: (Giọng hạ thấp, pha lẫn đe dọa) Cô… Cô đang nói cái gì thế? Cô nghe ai xúi giục hả? Mồm mép láo xược! Cẩn thận cái mồm của cô đấy!
Cô bán nước không lùi bước. Ánh mắt cô kiên định đối diện với ánh mắt đầy vẻ hăm dọa của Ông Ba.
Cô bán nước: (Giọng vang lên, đầy sức nặng và thách thức) Tôi không nghe ai xúi giục cả. Tôi chỉ nói sự thật. Và tôi muốn ông biết một điều. Ông nghĩ có tiền là muốn làm gì thì làm sao? Ông sai rồi!
Câu nói cuối cùng như một cú đánh mạnh vào kiêu căng của Ông Ba. Ông ta đứng sững lại, đôi mắt trợn tròn. Khuôn mặt từ đỏ gay vì giận dữ bỗng tái đi một cách bất ngờ. Ông ta không chỉ ngạc nhiên trước sự bạo dạn của cô gái, mà còn vì lời nói đó chạm đúng vào điều gì đó sâu kín trong ông ta. Đám thợ xây đứng đó, không ai dám nói gì, tất cả đều cảm nhận được sự căng thẳng tột độ trong cuộc đối đầu bất ngờ này.”
“Ông ta đứng sững lại, đôi mắt trợn tròn. Khuôn mặt từ đỏ gay vì giận dữ bỗng tái đi một cách bất ngờ. Ông ta không chỉ ngạc nhiên trước sự bạo dạn của cô gái, mà còn vì lời nói đó chạm đúng vào điều gì đó sâu kín trong ông ta. Đám thợ xây đứng đó, không ai dám nói gì, tất cả đều cảm nhận được sự căng thẳng tột độ trong cuộc đối đầu bất ngờ này. Ông Ba nuốt nước bọt.
Ông Ba: (Giọng lắp bắp, không còn vẻ ngạo mạn) Cô… cô nói thế là ý gì? Tôi làm ăn đàng hoàng, không có gì mờ ám cả! Cô đừng có vu khống!
Cô bán nước: (Ánh mắt vẫn sắc bén) Vu khống ư? Vậy ông giải thích thế nào về bức tường này? Ông có giấy phép xây dựng không? Có đo đạc đúng ranh giới không? Hay ông nghĩ chỉ cần thuê vài người đến là có thể tự ý làm gì thì làm trên lối đi chung của cả xóm?
Ông Ba lúng túng. Ông ta đưa mắt nhìn quanh, nhìn đám thợ xây đang giả vờ tập trung vào công việc nhưng tai thì lắng nghe rõ mồn một. Lời nói của cô gái như những cú đấm trực diện vào sự tự tin của ông ta.
Ông Ba: (Giọng lấy lại chút vẻ đe dọa, nhưng yếu ớt hơn nhiều) Cái này là đất nhà tôi! Tôi muốn xây thế nào là quyền của tôi! Cô là ai mà dám dạy đời tôi hả? Cẩn thận không rước họa vào thân đấy! Tôi quen biết rất nhiều người!
Cô bán nước nở một nụ cười nhẹ, đầy ẩn ý.
Cô bán nước: Tôi biết ông quen biết nhiều người. Những người đó có giúp ông giải quyết chuyện này được không, nếu nó lùm xùm lên báo chí, lên các cơ quan chức năng? Một người “”làm ăn lớn”” như ông chắc không muốn có tai tiếng, đúng không? Đặc biệt là những tai tiếng liên quan đến luật pháp, đến việc chèn ép người già, cựu chiến binh?
Ông Ba giật mình. Cụm từ “”cựu chiến binh”” như một lời nhắc nhở về Ông Tâm và thân phận đặc biệt của cụ. Ông ta nhìn thẳng vào mắt cô gái, cố gắng tìm kiếm sự nói dối hay bịa đặt, nhưng chỉ thấy sự thật và quyết tâm.
Ông Ba: (Hạ giọng, lo lắng) Cô… cô muốn gì? Muốn bao nhiêu? Cô định tống tiền tôi à?
Cô bán nước: (Giọng lạnh lùng) Tôi không cần tiền của ông. Tôi cần sự công bằng. Lối đi này là của chung. Ông phải dỡ bức tường này ra. Ngay lập tức.
Ông Ba: (Vẻ mặt tái nhợt, mồ hôi lấm tấm) Dỡ… dỡ làm sao được? Đã xây gần xong rồi! Cô… cô không thể làm thế được! Tôi… tôi sẽ suy nghĩ lại. Sẽ tìm cách khác… bồi thường cho gia đình ông ta chẳng hạn…
Cô bán nước: (Dứt khoát) Không có bồi thường gì hết. Lối đi này không phải để mua bán. Ông chỉ có một lựa chọn: dỡ bỏ bức tường. Nếu không, tôi sẽ làm đúng như những gì tôi vừa nói.
Ông Ba đứng chết trân, khuôn mặt đầy vẻ hoang mang và lo sợ. Vẻ ngạo mạn ban đầu đã hoàn toàn biến mất, thay vào đó là nỗi lo về những rắc rối pháp lý và tai tiếng có thể ảnh hưởng đến việc làm ăn của ông ta. Ông ta nhìn bức tường đang xây dở, rồi nhìn sang cô bán nước bé nhỏ nhưng đầy sức mạnh trước mặt, và cuối cùng, đôi mắt dừng lại ở căn nhà lụp xụp của Ông Tâm ở phía cuối hẻm, nơi mà mọi chuyện đã bắt đầu. Ông Ba hiểu rằng, lần này, ông ta đã thực sự gặp rắc rối lớn.”
“Ông Ba nhìn chằm chằm vào cô bán nước, vẻ hoang mang hiện rõ trên khuôn mặt. Ông ta hiểu cô gái này không chỉ nói suông. Nỗi sợ về những rắc rối có thể ập đến, làm ảnh hưởng tới sự nghiệp mà ông ta đã dày công gây dựng, lấn át hoàn toàn cơn giận ban nãy. Những lời đe dọa pháp lý và nhắc nhở về thân phận cựu chiến binh của Ông Tâm như gọng kìm siết chặt lấy ông ta. Đám thợ xây vẫn đứng đó, ánh mắt tò mò xen lẫn lo lắng.
Ông Ba đưa mắt nhìn bức tường gạch đỏ đang xây dở, nó không còn là biểu tượng của quyền lực và sự giàu có nữa, mà là một mớ rắc rối khổng lồ. Ông ta nhìn sang căn nhà lụp xụp cuối hẻm, nơi Ông Tâm và gia đình đang dõi theo từng động tĩnh. Một cảm giác khó chịu dâng lên trong lòng. Ông ta thở dài nặng nề, như trút đi cả gánh nặng nhưng cũng chất thêm sự uất ức. Ông ta biết mình đã thua.
Ông Ba: (Lẩm bẩm, giọng gần như không nghe thấy, nhưng đủ lớn để đám thợ nghe rõ) Thôi được rồi… dừng tay hết lại đi!
Đám thợ xây ngớ người ra. Họ nhìn nhau, không hiểu chuyện gì đang xảy ra. Người thợ cả bỗng lắp bắp hỏi lại.
Thợ cả: Sao… sao thế hả ông chủ? Dừng lại hết ạ?
Ông Ba: (Quay phắt lại, gằn giọng, lấy lại chút vẻ hách dịch thường ngày nhưng ánh mắt vẫn đầy lo lắng) Nói dừng là dừng! Còn đứng đấy làm gì? Thu dọn đồ đạc đi! Tính sau!
Đám thợ xây vội vàng làm theo, tuy trong lòng đầy thắc mắc và khó hiểu. Tiếng lạch cạch của bay, xẻng, và tiếng xi măng bị bỏ dở vang lên.
Từ căn nhà lụp xụp, Ông Tâm, Bà Tâm và đứa cháu nội đứng sau cánh cửa gỗ mục nhìn ra. Họ không tin vào mắt mình. Bức tường đang cao dần bỗng dừng lại. Đám thợ xây đang thu dọn đồ đạc. Ông Ba đứng đó, khuôn mặt biến sắc, không còn vẻ ngạo mạn ban đầu. Cả ba người nhà Ông Tâm đều sững sờ. Họ nhìn nhau, không ai nói được lời nào, chỉ có ánh mắt truyền tải sự kinh ngạc tột độ và một tia hy vọng nhỏ nhoi vừa lóe lên. Có chuyện gì vừa xảy ra vậy?
Cô bán nước đứng đó, lặng lẽ nhìn Ông Ba ra lệnh cho đám thợ. Ánh mắt cô không còn vẻ sắc bén ban nãy, thay vào đó là một sự bình thản, nhẹ nhõm. Cô không nói thêm lời nào, chỉ khẽ gật đầu như thể đã hoàn thành xong việc của mình. Sau đó, cô quay người lại, chậm rãi đi về phía cuối con hẻm, bỏ lại sau lưng khung cảnh hỗn độn của công trình bị dừng lại đột ngột và Ông Ba đang đứng chết trân giữa hẻm. Cô không cần lời cảm ơn, chỉ cần công lý được thực thi.
Dần dần, không khí căng thẳng dịu xuống. Đám thợ xây đã đi hết. Ông Ba cũng bước vào nhà, đóng sập cửa lại với vẻ bực tức và lo lắng chưa từng có. Chỉ còn lại bức tường gạch xây dở dang, như một lời nhắc nhở về sự ích kỷ và tham lam.
Hoàng hôn buông xuống, nhuộm đỏ con hẻm nhỏ. Ánh nắng cuối ngày chiếu xiên qua khoảng trống nơi bức tường chưa kịp hoàn thành, rọi thẳng vào sân nhà Ông Tâm. Ánh nắng đó, vốn đã bị che khuất nhiều ngày, giờ đây như một tia sáng ấm áp của niềm hy vọng và sự công bằng. Ông Tâm và Bà Tâm vẫn đứng đó, nhìn ra con hẻm đã bình yên trở lại. Đứa cháu nội chạy lại, níu tay áo ông bà, chỉ vào khoảng trống trên bức tường và cười tươi.
Không có sự ăn mừng ồn ào, chỉ có sự lặng lẽ và biết ơn trong lòng những con người khốn khó. Họ hiểu rằng, dù cuộc sống có nhiều thử thách và bất công, nhưng đâu đó vẫn luôn có những tấm lòng tốt bụng sẵn sàng đứng ra bảo vệ lẽ phải. Cô bán nước, một người xa lạ, đã mang lại ánh sáng cho con hẻm nhỏ và cho ngôi nhà tưởng chừng như sắp bị chôn vùi.
Câu chuyện về bức tường có lẽ chưa kết thúc hoàn toàn, nhưng khoảnh khắc này là sự chiến thắng của tình người trước sự vô cảm, của sự công bằng trước quyền lực. Ánh trăng dần lên thay thế ánh nắng mặt trời, chiếu sáng con hẻm và bức tường dở dang. Dù còn đó những băn khoăn về tương lai, nhưng đêm nay, Ông Tâm và gia đình có lẽ sẽ ngủ ngon hơn rất nhiều. Họ đã thấy rằng, ngay cả trong bóng tối nhất, vẫn luôn có ánh sáng.”