“Đừng tiếc một 💓 nếu bạn không phải là người vô tâm
Con bây giờ vẫn nhớ những đêm khuya
Cha đi vắng, mưa thét gào gió thổi
Mẹ che gió, che bốn bề nước xối
Bóng mẹ hằn trên vách lá liêu xiêu….
Nhớ như in khi trời tắt nắng chiều
Khoai sắn hết , chúng con ra đầu ngõ
Đường làng to, dáng mẹ gầy bé nhỏ
Bầy con thơ bụng réo trông chờ..
Những đông nào trong buổi sớm tinh mơ
Bao khe ngòi mẹ mò cua bắt ốc
Nước mênh mông, dáng mẹ còng đơn độc
Mang thân cò gánh hết cuộc đời con.
Trong đêm khuya con vẫn mộng chập chờn
Gợi ký ức tháng năm buồn khốn đói
Con mơ thấy mùi rau đồng nóng hổi
Những ngày mưa mẹ luộc để thay cơm…
Mẹ ra đi trong một sớm mưa buồn
Bỏ lại con giữa cuộc đời trống vắng
Con thèm lắm những tháng ngày yên lặng
Thời ấu thơ đói bụng ngóng mẹ về.
Con ước mình không tỉnh những cơn mê
Để thấy mẹ mỗi đêm về thân thuộc
Ở bên mẹ nắm bàn tay gầy guộc
🌷 CÔNG ĐẤNG SINH THÀNH 🌹
NAM MÔ A DI ĐÀ PHẬT”
Màn đêm buông xuống đặc quánh, mang theo cơn mưa trút nước. Gió bão rít lên từng hồi, như những tiếng than khóc ai oán vọng về từ cánh đồng xa. Bên trong Ngôi nhà lá liêu xiêu, ánh đèn dầu leo lét, chập chờn hắt lên những vách lá đã mục ruỗng, thấm đẫm nước. Nước mưa ào ạt hắt vào qua những khe hở, ướt sũng nền đất lạnh lẽo. Bầy Con Thơ co ro nép vào nhau trên manh chiếu cũ, những thân hình nhỏ bé run rẩy bần bật vì lạnh và sợ hãi. Tiếng sấm rền vang khiến chúng khóc thút thít. Người Mẹ, với tấm thân gầy guộc và tấm áo tơi đã tả tơi, ngồi chắn ngang cửa, lưng còng xuống, cố gắng dùng toàn bộ cơ thể và tấm áo để che chắn cho các con khỏi những ngọn gió lùa lạnh buốt và dòng nước hắt thẳng vào nhà. Bà ôm lấy đứa nhỏ nhất vào lòng, giọng nói khô khốc thì thầm an ủi, nhưng ánh mắt lại đầy lo lắng nhìn ra màn đêm đen đặc, nơi Người Cha vẫn chưa về. Bụng của Bầy Con Thơ réo lên từng hồi vì đói, nhưng khoai sắn đã hết từ chiều, chỉ còn vài cọng rau luộc dở dang nguội ngắt nằm trong cái tô sứt mẻ. Người Mẹ siết chặt vòng tay, cảm nhận sự lạnh giá từ những tấm lưng

non nớt, trái tim bà đau như cắt. Bà ước gì có thể ôm trọn cả thế giới để che chắn cho các con khỏi bão tố cuộc đời này.
“Mưa vẫn trút như xối nước, gió rít qua những khe vách làm căn nhà rung lên bần bật. Dưới ánh đèn dầu lay lắt, Người Mẹ từ từ đặt chiếc mâm gỗ cũ kỹ lên nền nhà. Trên mâm là một chiếc bát sứt mẻ, bên trong là bát rau đồng vừa luộc xong, bốc hơi nghi ngút, xua đi chút hơi lạnh. Mùi rau hăng hăng, nóng hổi quyện vào không khí ẩm lạnh, tạo nên một niềm an ủi nhỏ nhoi giữa đêm bão bùng và cái đói cồn cào.
Bầy Con Thơ, mắt vẫn còn đỏ hoe vì khóc và sợ hãi, lập tức dán chặt ánh mắt vào bát rau. Dù chỉ là rau, nhưng cái hơi nóng tỏa ra khiến chúng cảm thấy ấm áp hơn. Người Mẹ múc từng đũa rau vào chiếc chén nhỏ duy nhất còn lành lặn, rồi nhẹ nhàng gắp cho từng đứa con. Bàn tay bà run run vì lạnh và mệt mỏi, những ngón tay gầy guộc, nứt nẻ. Bà nhìn lũ trẻ ăn ngấu nghiến, gương mặt lấm lem nước mắt và bụi bẩn. Một tiếng thở dài chực trào ra khỏi lồng ngực, nhưng bà cố kìm nén lại, nuốt cay đắng vào trong. Bà chỉ mỉm cười gượng gạo, vuốt nhẹ mái tóc rối bù của đứa lớn nhất. Bụng bà cũng đang réo lên vì đói, nhưng bà biết, bát rau này chỉ đủ cho lũ nhỏ lót dạ một chút. Ngoài kia, bão vẫn gào thét, màn đêm vẫn đặc quánh, và Người Cha vẫn bặt vô âm tín.”
Bà nhìn khuôn mặt gầy gò, lấm lem của từng đứa con đang cắm cúi ăn. Ánh mắt bà trìu mến, nhưng sâu thẳm trong đó là nỗi buồn và sự bất lực đang cố giấu đi. Đứa lớn nhất đã biết nhường em, gắp những đũa rau ít ỏi sang chén của đứa bé nhất. Cảnh tượng ấy khiến trái tim người mẹ thắt lại. Bà khẽ hắng giọng, cố gắng giữ cho giọng nói không run rẩy. “Các con… các con ăn đi cho no bụng.” Bà dừng lại một chút, nhìn ra ngoài cửa sổ nơi cơn bão vẫn đang hoành hành, rồi lại quay vào nhìn lũ trẻ. “Ăn xong rồi… rồi ngủ sớm lấy sức nhé.” Giọng bà nghẹn lại, vỡ òa chút xúc động lẫn lo toan. Bà muốn nói nhiều hơn, muốn hứa hẹn về ngày mai tươi sáng, về một bữa cơm đầy đủ hơn, nhưng cổ họng khô khốc, chỉ bật ra được những lời dặn dò giản dị, chất chứa tất cả tình yêu thương và nỗi sợ hãi cho tương lai mịt mờ. Bà lặng lẽ ngồi đó, nhìn các con ăn hết bát rau cuối cùng, hình bóng gầy guộc đổ dài dưới ánh đèn dầu tù mù.
Những đứa trẻ đặt đũa xuống, cái bụng vẫn kêu réo nhưng chúng hiểu chẳng còn gì nữa. Chúng nhìn mẹ, ánh mắt ẩn chứa sự biết ơn và cả nỗi lo âu mơ hồ mà ở tuổi ấy chúng chưa gọi tên được. Người Mẹ khẽ gật đầu, ra hiệu cho các con đi ngủ. Bầy Con Thơ răm rắp nghe lời, đứa lớn đỡ đứa bé, lảo đảo bước về phía góc nhà. Ở đó, trên nền đất lạnh lẽo, chỉ có một manh chiếu rách được trải ra. Chúng nằm xuống, co ro nép chặt vào nhau. Đứa lớn ôm đứa bé nhất vào lòng, bàn tay xương xẩu xoa nhẹ lên lưng em. Hơi ấm ít ỏi từ cơ thể gầy guộc của những người anh em truyền cho nhau giữa đêm đông mưa bão. Ngoài kia, gió rít qua vách lá như tiếng gào thét, mưa quất liên hồi vào mái nhà thủng dột. Tiếng động ồn ào, đáng sợ, nhưng sự mệt mỏi sau một ngày dài chờ đợi và cái đói cồn cào đã vắt kiệt sức lực của chúng. Hơi ấm gần gũi, quen thuộc, và cả sự bất lực trước hoàn cảnh đẩy những đứa trẻ vào giấc ngủ chập chờn. Người Con nằm giữa, cảm nhận nhịp thở đều đều của các em, cố gắng giữ ấm cho tấm thân bé bỏng của mình và những người bên cạnh. Mí mắt nặng trĩu sụp xuống, kéo theo những hình ảnh mờ ảo của bữa cơm đạm bạc và bóng dáng còng lưng của mẹ.
Người Con nhắm mắt lại, hơi ấm từ các em vẫn còn, nhưng cái đói và tiếng mưa gió khiến giấc ngủ chẳng thể trọn vẹn. Mí mắt khẽ hé, qua màn đêm đặc quánh trong góc nhà, một vệt sáng leo lét hắt ra từ cây đèn dầu đặt ở đâu đó ngoài kia. Bóng người Mẹ in trên vách lá, gầy gò, đổ dài lên tận mái. Mẹ ngồi đó, không ngủ. Người Con lặng lẽ quan sát, chỉ dám mở mắt một khe nhỏ đủ để nhìn thấy. Bóng lưng Mẹ còng lại, bất động. Ngoài trời, mưa vẫn trút nước, gió vẫn rít lên từng hồi nghe buốt lạnh. Thỉnh thoảng, bóng Mẹ lại lay động nhẹ. Một bàn tay gầy guộc đưa lên, hình như đang lau mắt. Rồi Mẹ lại ngồi yên, ngắm nhìn Bầy Con Thơ đang co ro trên nền đất lạnh. Một tiếng “tách” khẽ vang lên, hình như là giọt nước mưa lọt qua mái dột, rơi xuống nền đất. Bóng Mẹ lại cử động, chậm rãi đứng dậy, bước lại gần chỗ vách lá bị dột. Mẹ dùng một mảnh giẻ rách, hoặc đôi khi chỉ là bàn tay trần, cố gắng bịt vào chỗ thủng để nước không hắt vào thêm, để Bầy Con Thơ có thể ngủ yên. Công lao của Mẹ, cứ lặng thầm như thế trong đêm đen. Người Con cảm nhận được sự hy sinh ấy, dù tuổi còn quá bé để hiểu hết ý nghĩa của nó. Chỉ biết bóng lưng Mẹ đêm nay sao cô độc và khắc khổ đến vậy. Tiếng mưa vẫn ào ạt, tiếng gió vẫn gào thét, nhưng trong đôi mắt Người Con đang mở hé, chỉ còn hình bóng gầy guộc của Mẹ in trên vách nhà Ngôi nhà lá liêu xiêu, kiên cường chống chọi với bão giông, giống như Mẹ vậy. Người Con lại nhắm mắt lại, cảm thấy một nỗi nghẹn ngào không gọi tên được dâng lên trong lồng ngực.
Trời vừa hửng sáng, một thứ ánh sáng nhợt nhạt hắt qua những khe hở trên vách lá của Ngôi nhà lá liêu xiêu. Không khí lạnh buốt tràn vào căn nhà, mang theo hơi ẩm nồng nặc từ trận mưa đêm qua. Hơi lạnh từ nền đất ẩm ướt bốc lên, ngấm vào da thịt. Người Mẹ đã thức dậy từ bao giờ, cái bóng gầy gò của bà in trên vách lá. Bà ngồi im lìm một lúc, vai khẽ rung lên vì lạnh. Đôi bàn tay gầy guộc, xương xẩu đưa lên xoa xoa vào nhau. Từ trong góc, bà lấy ra một manh áo cũ sờn, vá víu nhiều chỗ, khoác thêm lên người. Chiếc áo mỏng chẳng đủ làm ấm thân thể còm cõi của bà trong cái lạnh cắt da cắt thịt này. Bà chậm rãi đứng dậy, còng lưng lại, bắt đầu chuẩn bị đồ nghề đơn giản của mình: một cái thúng cũ, một vài dụng cụ lụm đụm dùng để mò cua bắt ốc hay hái rau dại. Từng cử động của bà nặng nhọc và chậm chạp, như thể cái lạnh đã đóng băng cả cơ thể. Bên ngoài, sương đêm vẫn còn đọng trên lá cây, báo hiệu một buổi sáng lao động vất vả trong cái giá rét.
“Người Mẹ còng lưng bước ra khỏi Ngôi nhà lá liêu xiêu. Sương đêm vẫn còn bảng lảng, gió lạnh táp vào mặt bà. Bà siết chặt manh áo cũ sờn, bước chân nặng nề trên con đường làng lầy lội sau trận mưa đêm qua. Từng bước đi đều khó khăn, bùn đất bám chặt lấy đôi chân gầy guộc, kéo bà lún xuống. Bà không dừng lại. Ánh mắt bà hướng về phía Khe ngòi và Đồng ruộng, nơi bà biết mình phải tìm kiếm thứ gì đó cho Bầy Con Thơ đang đói bụng ở nhà.
Đến gần những thửa ruộng còn ngập nước, Người Mẹ hít một hơi sâu. Cái lạnh từ nước ngấm vào thấu xương, nhưng bà vẫn lội xuống. Nước lạnh buốt, bùn đất lạnh lẽo bao phủ lấy chân bà đến tận đầu gối. Gió vẫn thổi, lạnh như cắt da cắt thịt, cuốn lấy tấm lưng còng của bà. Bà cúi gập người xuống, đôi tay gầy guộc mò mẫm trong bùn lầy, tìm kiếm những con cua, con ốc sót lại, hay nắm rau dại cuối cùng. Bà cứ thế lầm lũi bước đi giữa mênh mông nước và bùn, mặc cho cái lạnh và sự mệt mỏi bào mòn sức lực. Chỉ có tiếng gió rít và tiếng nước quẫy nhẹ khi bà di chuyển là âm thanh duy nhất trong buổi sáng lạnh giá ấy. Lưng bà ngày càng còng xuống dưới cái lạnh và công việc nặng nhọc.”
Nước lạnh như kim châm, buốt giá ngấm sâu vào từng thớ thịt, từng khớp xương của Người Mẹ. Đôi bàn tay gầy gò, xương xẩu của bà đã tím tái lại trong dòng nước đục ngầu. Bà đưa tay mò mẫm, khuấy sâu trong lớp bùn đặc quánh dưới đáy. Bùn lạnh lẽo, nhớp nháp bám chặt lấy những ngón tay run rẩy. Bà miệt mài, không ngừng nghỉ, đôi mắt mờ đục vẫn chăm chú vào khoảng nước trước mặt, dù chẳng thể nhìn thấy gì ngoài sự lạnh lẽo và tăm tối. Mỗi lần ngón tay chạm vào thứ gì đó cứng cứng, một tia hy vọng lại lóe lên trong ánh mắt bà. Có lúc là cục đất đá, có lúc là cọng rơm mục. Rồi bỗng, bà cảm nhận được một vật gì đó đang cựa quậy khe khẽ. Đôi tay bà lập tức chụp lấy, cẩn thận đưa lên. Một con ốc nhỏ. Dù chỉ là một con ốc bé tẹo, khó nhọc lắm mới moi được vài miếng ruột, nhưng một nụ cười hiếm hoi, khẽ khàng nở trên môi bà. Bà lẩm bẩm một tiếng mừng thầm, giọng khản đặc vì lạnh. Bà vội vàng nhét con ốc vào chiếc giỏ đeo bên hông, rồi lại tiếp tục đưa đôi bàn tay tê buốt xuống nước lạnh. Lại mò mẫm, lại khuấy bùn. Bùn đất càng ngày càng bám dày trên tay bà, dưới móng tay. Càng mò sâu, nước càng lạnh hơn, thấm vào tận xương tủy. Từng cơn gió mạnh táp vào lưng, khiến bà khẽ rùng mình, nhưng đôi tay vẫn không ngừng đào bới trong bóng tối dưới đáy bùn. Bà chỉ biết, Bầy Con Thơ đang đói bụng chờ bà ở Ngôi nhà lá liêu xiêu. Dù chỉ là một nắm rau dại, một vài con ốc nhỏ, cũng đủ để chúng bớt cồn cào đêm nay. Bà lại chạm vào thứ gì đó! Lần này có vẻ to hơn… Một con cua! Bà nhanh chóng kẹp lấy nó giữa các ngón tay, rút mạnh lên. Con cua giãy giụa, càng kẹp vào ngón tay bà. Đau điếng, nhưng bà không kêu lên. Bà chỉ khẽ ‘A’ một tiếng nhỏ, rồi vội vã ném con cua vào giỏ. Một con cua nữa! Ánh mắt bà lại lấp lánh niềm vui. Bà lại tiếp tục lặn lội trong nước lạnh, đôi tay tím tái, tê buốt, không ngừng tìm kiếm. Cái lạnh hành hạ, sự mệt mỏi bủa vây, nhưng nghĩ đến những đứa con đói lả, bà lại có thêm sức mạnh để tiếp tục chìm đôi bàn tay gầy gò vào dòng nước buốt giá.
“Bà từ từ rút đôi tay tím ngắt, nhăn nheo lên khỏi dòng nước lạnh buốt. Khắp người ê ẩm, đau nhức. Cái lạnh từ nước, từ bùn đất dường như đã ngấm sâu vào từng thớ cơ. Bà còng lưng đứng thẳng dậy, từng khớp xương kêu lên răng rắc. Gió lạnh thổi qua, táp vào mặt, vào lưng. Bà khẽ rùng mình, đưa mắt nhìn vào chiếc giỏ đeo bên hông.
Trong giỏ lèo tèo vài con cua nhỏ, mấy con ốc bươu nhỉnh hơn ngón chân cái, và một nắm rau dại hái vội ven bờ Khe ngòi khi trời nhá nhem tối. Đó là tất cả thành quả sau buổi chiều lặn lội vật lộn với bùn lạnh, nước giá. Bà nhìn số đồ ít ỏi, lòng khẽ chùng xuống. Bấy nhiêu đây liệu có đủ cho Bầy Con Thơ ở nhà?
Nhưng rồi, một tia hy vọng le lói thắp lên trong đáy mắt mờ đục của bà. Dù ít ỏi, dù đạm bạc, thì đây vẫn là chút thịt, chút rau, khác với những ngày chỉ có nước rau luộc nhạt thếch. Các con sẽ có thêm chút chất đạm cho bữa ăn đêm nay, sẽ không phải đi ngủ với cái bụng cồn cào vì đói. Chỉ nghĩ đến nụ cười khi con nhìn thấy con cua, con ốc, lòng bà lại ấm áp hơn.
Bà siết chặt quai giỏ, hít một hơi thật sâu làn không khí lạnh lẽo của đêm. Đôi chân trần bước lên bờ đất lầy lội. Ánh mắt bà hướng về phía xa xăm, nơi có Ngôi nhà lá liêu xiêu ẩn mình trong bóng tối. Ở đó, Bầy Con Thơ đang ngóng chờ mẹ về, chờ đợi chút hy vọng từ giỏ đồ ít ỏi này. Bà khẽ lẩm bẩm tên các con trong gió, rồi cất bước trên Đường làng gập ghềnh. Từng bước chân nặng nhọc in hằn xuống đất, mang theo niềm hy vọng nhỏ nhoi về bữa cơm đạm bạc cho những đứa con yêu dấu.”
“Bà siết chặt quai giỏ, hít một hơi thật sâu làn không khí lạnh lẽo của đêm. Đôi chân trần bước lên bờ đất lầy lội. Ánh mắt bà hướng về phía xa xăm, nơi có Ngôi nhà lá liêu xiêu ẩn mình trong bóng tối. Ở đó, Bầy Con Thơ đang ngóng chờ mẹ về, chờ đợi chút hy vọng từ giỏ đồ ít ỏi này. Bà khẽ lẩm bẩm tên các con trong gió, rồi cất bước trên Đường làng gập ghềnh. Từng bước chân nặng nhọc in hằn xuống đất, mang theo niềm hy vọng nhỏ nhoi về bữa cơm đạm bạc cho những đứa con yêu dấu. Hoàng hôn đã tắt hẳn, chỉ còn vệt sáng cuối cùng vắt ngang chân trời phía Tây, nhuộm đỏ con Đường làng đất quanh co. Bóng dáng bà đổ dài, gầy gò và xiêu vẹo trên nền đất xám. Chiếc lưng còng thêm nữa dưới sức nặng của tuổi tác, của nhọc nhằn mưu sinh, và của cả chiếc giỏ lèo tèo mang theo.
Đôi chân bà không ngừng bước. Chúng vẫn chai sạn và mạnh mẽ một cách kỳ lạ, dù đã phải lặn lội, ngâm mình trong nước giá, bùn lầy suốt cả buổi chiều. Từng bước chân lún nhẹ xuống đất mềm, phát ra tiếng “”bẹp bẹp”” nhỏ. Mệt mỏi? Có. Đau nhức? Chắc chắn rồi. Nhưng tất cả những cảm giác ấy đều bị lấn át bởi một thứ mạnh mẽ hơn: hình ảnh Bầy Con Thơ gầy gò đang ngồi co ro ở Đầu ngõ, bụng đói cồn cào, ngước mắt chờ mong. Bà biết khoai sắn đã hết từ hôm qua, bữa tối nay nếu không có chút cua ốc hay nắm rau dại này, các con sẽ phải đi ngủ với cái bụng rỗng tuếch.
Nghĩ đến đó, bước chân bà lại vội vã hơn. Dáng người gầy guộc như muốn đổ sụp bất cứ lúc nào, nhưng ý chí lại như tảng đá kiên cố. Bà muốn về nhà thật nhanh, mang chút hơi ấm, mang chút thức ăn về cho các con. Gió Đường làng chiều muộn lạnh buốt táp vào mặt, cuốn tung mái tóc bạc lòa xòa. Đôi vai gầy run run trong chiếc áo vá chằng chịt, nhưng bà không dừng lại. Bà chỉ nhìn thẳng phía trước, về phía Ngôi nhà lá liêu xiêu đơn độc dưới màn đêm đang dần buông xuống, nơi có bầy con nhỏ đang là nguồn sống, là động lực duy nhất của bà.”
“Ở Đầu ngõ, dưới ánh đèn vàng yếu ớt hắt ra từ một ngôi nhà lân cận, Bầy Con Thơ ngồi co ro lại với nhau. Đứa lớn nhất chừng tám, chín tuổi, đứa nhỏ nhất còn ngơ ngác nép vào lòng chị. Chúng im lặng, mắt chăm chú dõi theo con Đường làng quanh co. Gió đêm luồn qua vách lá Ngôi nhà lá liêu xiêu, lạnh lẽo. Bụng đứa nào cũng réo lên từng hồi, cơn đói cồn cào hành hạ.
Chợt, đứa nhỏ nhất reo lên khe khẽ, chỉ tay về phía xa:
“”Mẹ! Mẹ về!””
Những đứa còn lại lập tức ngẩng phắt dậy, đôi mắt sáng lên lấp lánh. Một bóng dáng gầy gò, còng lưng quen thuộc hiện ra dưới ánh sáng mờ ảo. Vừa thấy bóng Người Mẹ rõ hơn, chúng như được tiếp thêm sức mạnh, đồng loạt bật dậy, chạy ào ra đón. Tiếng chân trần lạch bạch trên nền đất trộn sỏi, kèm theo tiếng reo mừng:
“”Mẹ ơi! Mẹ về rồi!””
“”Mẹ ơi, con đói!””
Người Mẹ thấy các con, khóe mắt bà hoe đỏ. Bà bước nhanh hơn, cố gắng nén lại sự mệt mỏi. Khi đến gần, những đứa trẻ sà vào chân bà, vòng tay ôm lấy chiếc áo vá sờn. Bà cúi xuống vuốt ve đầu từng đứa, giọng nghèn nghẹn:
“”Mẹ về rồi… Các con đói lắm phải không?””
Rồi bà từ từ đặt chiếc giỏ xuống đất. Đôi mắt háo hức của Bầy Con Thơ lập tức hướng vào trong giỏ. Niềm vui sướng như vơi đi một chút. Trong giỏ chỉ có vài con cua đồng nhỏ xíu dính đầy bùn đất, một nắm ốc ít ỏi và một bó rau dại xanh mướt còn đẫm nước. Không có khoai, không có sắn, không có thứ gì để lấp đầy cái bụng trống rỗng ngay lúc này.
Nét mặt mừng rỡ ban nãy dần thay bằng sự im lặng. Đứa lớn nhất nhìn vào giỏ, rồi ngước nhìn khuôn mặt gầy gò, đầy vẻ nhọc nhằn của mẹ. Ánh mắt đứa trẻ không còn sự đòi hỏi hay thất vọng, thay vào đó là một nỗi xót xa non nớt và sự hiểu chuyện đến đau lòng. Nó biết mẹ đã cố gắng hết sức rồi. Những đứa em cũng bắt chước chị, nhìn mẹ với ánh mắt buồn bã nhưng đầy yêu thương. Chúng không khóc, cũng không mè nheo. Chúng chỉ đứng đó, nhìn Người Mẹ với tất cả sự cảm thông mà những đứa trẻ nghèo phải học từ rất sớm.
Người Mẹ nhìn ánh mắt của các con, bà biết chúng hiểu. Một cảm giác đau thắt dâng lên trong lòng. Bà chỉ muốn òa khóc. Nhưng bà không thể. Bà khẽ hắng giọng, cố nở một nụ cười gượng gạo:
“”Tối nay mình ăn rau luộc với ốc, cua nhé. Mai mẹ lại đi tìm sắn cho các con…”””
“Người Mẹ cúi xuống nhặt chiếc giỏ lên, bước nhanh vào trong Ngôi nhà lá liêu xiêu. Bầy Con Thơ lẽo đẽo theo sau, đôi mắt vẫn dõi theo từng cử động của mẹ. Bên bếp lửa nhỏ leo lét, Người Mẹ thoăn thoắt rửa sạch số cua ốc dính bùn, vội vã cho vào nồi luộc. Bó rau dại cũng được bà nhặt nhanh, cho vào một nồi khác. Mùi rau luộc và cua ốc dậy lên thoang thoảng trong không khí ẩm lạnh. Chẳng mấy chốc, bữa cơm chiều đã sẵn sàng.
Trên chiếc mâm gỗ cũ kỹ đặt giữa nhà, chỉ vỏn vẹn một đĩa rau luộc xanh thẫm, một bát nhỏ đựng vài con cua và nắm ốc luộc đỏ au, và một nồi cơm trắng độn ít sắn (hoặc chỉ có cơm trắng nếu khoai sắn đã hết như chi tiết nghèo đói đã nêu). Ánh đèn dầu hiu hắt càng làm khung cảnh thêm phần tịch liêu.
Cả nhà ngồi quây quần bên mâm cơm đạm bạc. Người Mẹ gắp cho từng đứa con. Bầy Con Thơ cúi đầu ăn một cách lặng lẽ. Không có tiếng cười nói, không có sự tranh giành thức ăn như ở những gia đình khác. Chỉ có tiếng nhai nhỏ nhẹ và tiếng húp canh. Mỗi đứa trẻ đều cố gắng ăn thật chậm rãi, để kéo dài cảm giác có thức ăn trong bụng. Đứa lớn nhất vừa ăn vừa liếc nhìn mẹ, thấy bà chỉ gắp vài ngọn rau và con ốc nhỏ. Bà ăn chậm, ánh mắt dõi theo các con. Bà thầm mong mình có thể làm được nhiều hơn, kiếm được nhiều thứ hơn để lấp đầy những cái bụng đói này. Nhưng bà biết, với sức mình, đây đã là tất cả.
Không khí nặng trĩu sự nghèo khó bao trùm lấy ngôi nhà. Mỗi miếng cơm, miếng rau dường như đều mang theo vị đắng chát của cuộc mưu sinh vất vả và nỗi lo toan của Người Mẹ. Bầy Con Thơ dù còn nhỏ nhưng đã cảm nhận được gánh nặng đó, thấm thía sự hy sinh thầm lặng của bà. Chúng ăn trong im lặng, không dám đòi hỏi thêm. Bữa cơm kết thúc nhanh chóng, cái đói chỉ vơi đi một phần rất nhỏ, nhưng tình yêu và sự thấu hiểu trong ánh mắt của những đứa con dành cho mẹ thì đong đầy.”
“Trên chiếc mâm gỗ cũ kỹ, bát cơm vơi dần, đĩa rau luộc cũng chỉ còn lác đác vài cọng. Bầy Con Thơ đã tạm vơi đi cơn đói cồn cào. Chúng ngừng đũa, nhìn mẹ. Người Con, đứa lớn nhất, cũng nhìn theo. Cậu thấy Người Mẹ vẫn ngồi đó, đôi vai gầy khẽ rung lên vì mệt mỏi. Bà không ăn nhiều. Chỉ gắp vội vài cọng rau, đưa lên miệng. Ánh đèn dầu hắt bóng, làm khuôn mặt bà càng thêm hốc hác.
Người Con nhìn mẹ nhai. Mỗi nhai miếng rau dường như không phải là nhai thức ăn, mà như đang nhai cả những lo toan, những vất vả của cuộc đời. Miếng rau xanh đắng chát, nghẹn lại nơi cổ họng bà, nhưng bà vẫn cố nuốt xuống. Đôi mắt bà nhìn xa xăm, không biết đang nghĩ gì, chỉ biết trong đó chứa đựng một nỗi buồn thăm thẳm, một sự nhẫn nhục đến vô cùng.
Lòng Người Con thắt lại. Một nỗi thương xót, một sự chua xót dâng lên trong lồng ngực non nớt. Cậu thấy thương mẹ quá. Thương đôi tay chai sạn, thương tấm lưng còng, thương những đêm mẹ không ngủ vì lo cho đàn con. Thương cả cái bữa cơm đạm bạc chỉ có rau luộc và vài con cua ốc này, mà mẹ cũng chẳng dám ăn cho no.
Cậu chỉ muốn lao tới ôm chầm lấy mẹ, nói rằng con thương mẹ lắm. Nhưng cậu không nói được. Chỉ có thể ngồi đó, nhìn mẹ, và cảm nhận sâu sắc nỗi đau của bà.
“Ước gì con lớn thật nhanh,” Người Con thầm nghĩ, nước mắt trực trào. “Ước gì con có thể lớn ngay lập tức, để có thể đi làm, kiếm tiền, mua cho mẹ thật nhiều đồ ăn ngon, không để mẹ phải ăn rau luộc như thế này nữa. Ước gì con có thể chia sẻ gánh nặng với mẹ, để mẹ không còn phải vất vả một mình.”
Nỗi ước ao cháy bỏng ấy bóp nghẹt trái tim cậu bé. Cậu nhìn mẹ, nhìn những đứa em thơ đang co ro trong cái lạnh, nhìn Ngôi nhà lá liêu xiêu sắp không trụ nổi qua mùa bão. Tất cả đều dựa vào Người Mẹ gầy gò này. Và cậu, một đứa trẻ non nớt, chỉ có thể ngồi đây, nhìn mẹ, và ước. Ước một phép màu, để cậu có thể trưởng thành ngay lập tức, để trở thành chỗ dựa vững chắc cho mẹ, cho cả gia đình.”
“Những năm tháng đó trôi qua như những cơn mưa rào xối xả, mỗi ngày đều mang theo gánh nặng mưu sinh đè nặng lên đôi vai gầy của Người Mẹ. Cậu bé Người Con cứ nhìn mẹ ngày một hao gầy hơn, đôi vai ấy, từng là chỗ dựa vững chắc che chở cho bầy con thơ, giờ đây ngày càng còng xuống. Cơn ho khan của mẹ xuất hiện ngày một nhiều, mỗi lần ho là cả lồng ngực mẹ lại rung lên bần bật, nghe như xé lòng.
Dù sức khỏe đã suy yếu rõ rệt, mẹ vẫn không cho phép bản thân nghỉ ngơi. Sáng sớm tinh mơ, khi sương còn giăng mắc lối đi ra Khe ngòi, mẹ đã lặn lội dưới dòng nước lạnh để bắt con cua, con ốc. Trưa nắng gắt, lưng áo mẹ ướt đẫm mồ hôi trên cánh Đồng ruộng cằn cỗi, tay thoăn thoắt nhổ cỏ, cấy lúa. Chiều tối, khi hoàng hôn buông xuống nhuộm tím cả con Đường làng, mẹ lại vội vã trở về Ngôi nhà lá liêu xiêu, mang theo chút rau dại, vài con cá nhỏ kiếm được. Về đến nhà, bữa cơm đạm bạc vội vàng xong xuôi, mẹ lại lúi húi giặt giũ, vá quần áo rách cho đàn con.
Người Con nhìn mẹ, nhìn những vết chai sạn ngày càng dày thêm trên đôi tay, nhìn mái tóc mẹ lấm tấm bạc thêm sau mỗi mùa mưa bão. Cậu biết mẹ đau, biết mẹ mệt lắm, nhưng bà không bao giờ than vãn một lời. Chỉ đôi mắt trũng sâu thẳm lại thêm nỗi mệt mỏi không thể giấu. Cậu thấy sức khỏe mẹ cứ như bị bào mòn theo từng ngày tháng cơ cực trôi qua, như thân cây khô héo dần dưới nắng hạn. Nhưng mẹ vẫn đứng đó, vẫn là trụ cột duy nhất gánh vác cả gia đình bé nhỏ này. Nỗi xót xa trong lòng Người Con càng lúc càng lớn, hòa cùng sự bất lực của một đứa trẻ. Cậu chỉ ước sao thời gian ngừng lại, hoặc ít ra là đừng lấy đi sức lực của mẹ nhanh đến thế. Nhưng năm tháng vẫn cứ trôi đi, nghiệt ngã và vô tình.”
“Nhưng năm tháng vẫn cứ trôi đi, nghiệt ngã và vô tình. Rồi một buổi sáng định mệnh ập đến, mang theo cơn mưa tầm tã như trút nước. Cơn mưa không lớn bằng những trận bão tố năm xưa, nhưng đủ lạnh lẽo, đủ ảm đạm, gợi lại những ngày cơ cực chỉ có rau luộc trừ bữa, bụng đói cồn cào. Sáng hôm ấy, Người Mẹ thức dậy muộn hơn mọi ngày. Bà rên khẽ, bàn tay gầy guộc ôm chặt lồng ngực. Người Con và Bầy Con Thơ đang ngồi co ro trong góc nhà chờ mẹ nấu tạm bát khoai sắn cuối cùng, thấy lạ bèn chạy lại. Khuôn mặt mẹ tái mét, môi tím lại, hơi thở yếu ớt, đứt quãng. Cơn ho dữ dội hơn bao giờ hết bùng lên, xé nát không khí ẩm thấp trong Ngôi nhà lá liêu xiêu.
“”Mẹ ơi, mẹ sao vậy?”” Người Con hoảng hốt lay nhẹ tay mẹ.
Người Mẹ không đáp, ánh mắt đờ đẫn nhìn trần nhà mục nát. Cơ thể bà co giật nhẹ, rồi chìm dần vào tĩnh lặng.
“”Mẹ ơi! Mẹ!””
Người Con lay mạnh hơn, giọng run run. Bầy Con Thơ thấy mẹ bất động cũng sợ hãi, đứa níu áo anh, đứa túm chân mẹ khóc ré lên.
Không gian im lặng đến đáng sợ, chỉ còn tiếng mưa rơi ngoài hiên và tiếng nức nở của lũ trẻ. Mẹ đã ngừng thở. Quá nhanh. Bất ngờ đến tàn nhẫn.
“”Mẹ ơi! Mẹ tỉnh dậy đi mẹ!””
Người Con gào lên, nước mắt hòa cùng nước mưa ngoài kia. Cậu ôm chặt lấy thân hình gầy gò lạnh ngắt của mẹ, cố gắng lay gọi.
“”Mẹ ơi! Đừng ngủ mẹ ơi! Bọn con đói, mẹ dậy nấu cơm cho bọn con đi mẹ!”” Một đứa em thơ khóc nấc lên, vô tri trước sự thật tàn khốc.
Tiếng khóc, tiếng gọi mẹ xé lòng vang vọng trong căn nhà trống hoác. Người Con không tin. Không thể tin được. Người Mẹ tần tảo, còng lưng gánh vác cả gia đình, người đã che mưa chắn gió cho bầy con, sao có thể ra đi nhanh như thế? Sao lại vào một buổi sáng mưa buồn như thế này?
“”Mẹ ơi… Mẹ… Hức… Mẹ ơi!””
Tiếng gọi mẹ hòa vào tiếng mưa, lạc lõng và tuyệt vọng. Bầy Con Thơ ôm lấy nhau khóc nức nở, cảm nhận hơi ấm của mẹ dần tan biến. Người Con chỉ biết ôm chặt lấy mẹ, gào khóc gọi tên bà trong vô vọng. Cơn mưa vẫn rơi, lạnh lẽo và vô tình, như chính số phận nghiệt ngã của gia đình bé nhỏ này.”
“Cơn mưa buồn vẫn rả rích, như khóc than cho số phận gia đình. Căn nhà lá liêu xiêu lạnh lẽo hơn bao giờ hết. Bầy Con Thơ gầy guộc, đứa nép vào anh, đứa vẫn lay lay chân mẹ, tiếng khóc lạc đi vì đói và sợ hãi. Người Con ôm siết lấy thân mẹ, hơi ấm cuối cùng đã tan biến, chỉ còn lại sự lạnh lẽo đến thấu xương. Không gian như ngừng đọng, chỉ có tiếng nức nở của lũ trẻ và tiếng mưa rơi ngoài hiên tạo thành bản hòa tấu bi thương.
Rồi ngày đưa tang mẹ cũng đến, lặng lẽ và nghèo nàn như chính cuộc đời bà. Dưới cơn mưa vẫn chưa dứt, bà được đặt xuống lòng đất lạnh. Khoảng trống mẹ để lại không chỉ là một chỗ trống trên chiếc giường tre mục nát, mà là một hố sâu hun hút trong lòng những đứa trẻ. Cuộc sống tiếp diễn, nhưng không còn ánh sáng và điểm tựa. Bữa cơm vẫn là rau luộc, bụng vẫn đói cồn cào, nhưng giờ đây không còn bàn tay gầy guộc nào lật từng chiếc lá, không còn bóng dáng còng lưng nào lặn lội ngoài đồng. Nỗi nhớ mẹ như một vết thương không bao giờ lành, âm ỉ mỗi khi cơn gió lạnh thổi qua vách lá, mỗi khi nhìn thấy khói bếp nhà ai bay lên.
Năm tháng cứ thế trôi đi, mang theo Bầy Con Thơ lớn lên trong sự thiếu thốn và khắc nghiệt. Người Con, giờ đã trưởng thành, vẫn mang theo ký ức rõ mồn một về những ngày cơ cực ấy. Căn nhà lá liêu xiêu, con đường làng lầy lội, khe ngòi nơi mẹ mò cua bắt ốc, tất cả đều in đậm trong tâm trí. Đặc biệt là hình ảnh Người Mẹ: dáng người gầy gò, tấm lưng ngày càng còng xuống vì gánh nặng mưu sinh, bàn tay chai sần vì dãi nắng dầm mưa. Nhớ những đêm đông co ro trong căn nhà trống hoác, mẹ vẫn thức đợi con ngủ say mới dám chợp mắt. Nhớ những trận ốm sốt, vòng tay mẹ vẫn là nơi an toàn nhất.
Khoảng trống mẹ để lại không bao giờ được lấp đầy. Dù cuộc sống có khấm khá hơn, Người Con vẫn không nguôi ngoai nỗi nhớ. Mỗi đêm, khi nhắm mắt lại, hình ảnh mẹ lại hiện về, sống động như ngày nào. Khao khát được gặp lại mẹ, dù chỉ là trong một giấc mơ ngắn ngủi, vẫn luôn thường trực. Để được nhìn thấy nụ cười hiếm hoi trên khuôn mặt khắc khổ ấy, để được nắm lấy bàn tay gầy guộc đã tần tảo cả đời vì con. Nỗi ân hận vì chưa làm được gì báo đáp mẹ, nỗi day dứt vì đã từng vô tư đòi hỏi khi mẹ còn đói khổ, cứ bám riết lấy tâm can. Những bài học về sự hy sinh, về tình yêu thương vô điều kiện của mẹ, về giá trị của những điều giản đơn nhất trong cuộc sống, đều được khắc sâu. Mất mát không chỉ là sự ra đi của một người, mà là sự vắng mặt vĩnh viễn của một vầng thái dương sưởi ấm cuộc đời. Dù đi đâu, về đâu, hình bóng mẹ, với tất cả những nhọc nhằn và yêu thương, vẫn mãi là ngọn hải đăng soi sáng, nhắc nhở về cội nguồn và về tình mẫu tử thiêng liêng không gì sánh bằng.”