“Cả họ đi ô tô cười nhạo đứa cháu đi xe máy về quê giỗ tổ, đến sáng hôm sau, ai cũng chết lặng khi di chúc của cụ tổ họ Nguyễn giàu có nhất làng được công bố để cho…
Ngày giỗ tổ họ Nguyễn, cả làng rộn ràng. Từ sáng sớm, những chiếc ô tô bóng loáng lần lượt lăn bánh vào sân nhà thờ họ. Các cô chú, anh em trong họ, ai nấy diện đồ bảnh bao, bước xuống từ những chiếc xe đời mới, tiếng cười nói rôm rả. Họ khoe mẽ về công việc, nhà cửa, và cả những chuyến du lịch nước ngoài. Trong dòng xe ấy, chỉ có Nam, đứa cháu út trong họ, lộc cộc chạy chiếc xe máy cà tàng, bụi đường bám đầy áo.
Nam vừa dựng xe, mấy người anh họ đã cười khẩy: “”Thằng Nam vẫn trung thành với con xe máy cà khổ này à? Thời buổi này mà còn chạy xe máy, đúng là lạc hậu!””. “”Chắc nghèo quá, không đủ tiền mua ô tô như anh em mình!”” Cả đám cười vang lên, vài người cô chú có tuổi cũng hùa theo. Nam không đáp lại, lặng lẽ vào t/hắp h//ương tổ tiên. Cậu mặc áo sơ mi bạc màu.
Đêm đó, cả họ quây quần ăn uống, bàn tán về cụ Nguyễn Văn Phú – người giàu có nhất làng, vừa qua đời cách đây vài tháng. Cụ Phú không có con cái, nhưng cả họ ai cũng đồn rằng tài sản của cụ, từ đất đai, vàng bạc đến cổ phần công ty, chắc chắn sẽ được chia cho những người “”xứng đáng”” trong dòng họ này. Ai nấy đều háo hức, mơ màng về phần của mình.
Ai cũng bàn tán “”Thằng Nam thì được cái gì? Cả ngày cày cuốc, chạy xe máy, chắc cụ Phú chả thèm để mắt!”” Cả bàn lại cười ầm. Nam chỉ cúi đầu. Đến sáng hôm sau, tại nhà thờ họ, vị luật sư được cụ Phú ủy thác xuất hiện để công bố di chúc. Cả họ ngồi chật kín, hồi hộp chờ đợi.
Khi luật sư bắt đầu đọc toàn bộ tài sản, bao gồm 5 mảnh đất ở trung tâm huyện, 200 cây vàng, và 60% cổ phần công ty Phú Quý sẽ thuộc về người duy nhất… Bỗng cả họ ch//ết lặng. Mấy người anh họ mặt cắt không còn giọt máu, cô chú ngồi gần đó trố mắt nhìn nhau. Hóa ra người đó không ai khác chính là…”
“…Hóa ra người đó không ai khác chính là…
Vị luật sư dừng lại. Ông hắng giọng nhẹ một tiếng, ánh mắt chậm rãi lướt qua từng khuôn mặt đang ngồi nín thở trong căn nhà thờ họ cổ kính. Những gương mặt ấy, căng thẳng, đầy mong chờ, và cả sự tham lam không giấu diếm. Họ ngồi thẳng lưng, mắt dán chặt vào tờ giấy trên tay luật sư, mỗi người đều thầm nhẩm tên mình hoặc tên người thân cận nhất mà họ cho là xứng đáng. Không khí trong phòng như nghẹt lại.
Rồi, vị luật sư hít sâu một hơi, giọng nói vang vọng, dõng dạc và rõ ràng, phá tan bầu không khí tĩnh mịch:
“”Người được thừa hưởng toàn bộ tài sản của Cụ Nguyễn Văn Phú bao gồm 5 mảnh đất tại trung tâm huyện, 200 cây vàng và 60% cổ phần Công ty Phú Quý… chính là…””
Ông lại dừng một nhịp ngắn, cố tình kéo dài khoảnh khắc kịch tính. Hàng trăm cặp mắt đổ dồn về ông, sự hồi hộp lên đến đỉnh điểm.
“”…là cháu Nguyễn Văn Nam!””
Từ “”Nam”” vừa dứt khỏi miệng vị luật sư, một sự tĩnh lặng đến rợn người bao trùm căn phòng. Không một tiếng động. Các cô chú, anh em họ đang ngồi nghênh ngang bỗng chốc mặt biến sắc. Những nụ cười tự mãn, những ánh mắt khinh khỉnh ngày hôm qua đều đông cứng lại. Họ mắt trợn trừng, há hốc mồm, nhìn nhau không tin vào tai mình.
Nguyễn Văn Nam? Đứa cháu nghèo hèn, suốt ngày lấm lem bùn đất, đi chiếc xe máy cà tàng về quê giỗ tổ? Cái tên mà họ vừa mới hôm qua còn đem ra chế giễu, khinh bỉ? Cái tên mà họ chắc mẩm sẽ chẳng bao giờ được cụ Phú để mắt tới?
Nam vẫn còn ngồi ở góc phòng, bộ dạng ngạc nhiên tột độ. Cậu ngước nhìn vị luật sư, ánh mắt ngơ ngác, chưa kịp hiểu chuyện gì đang thực sự xảy ra. Trong khi đó, những người xung quanh cậu, những người giàu có, tự phụ kia, hoàn toàn chết lặng. Di chúc của Cụ Nguyễn Văn Phú… thuộc về Nguyễn Văn Nam.”
“Từ “”Nam”” vừa dứt khỏi miệng vị luật sư, một sự tĩnh lặng đến rợn người bao trùm căn phòng. Không một tiếng động. Các cô chú, anh em họ đang ngồi nghênh ngang bỗng chốc mặt biến sắc. Những nụ cười tự mãn, những ánh mắt khinh khỉnh ngày hôm qua đều đông cứng lại. Họ mắt trợn trừng, há hốc mồm, nhìn nhau không tin vào tai mình.
Nguyễn Văn Nam? Đứa cháu nghèo hèn, suốt ngày lấm lem bùn đất, đi chiếc xe máy cà tàng về quê giỗ tổ? Cái tên mà họ vừa mới hôm qua còn đem ra chế giễu, khinh bỉ? Cái tên mà họ chắc mẩm sẽ chẳng bao giờ được cụ Phú để mắt tới?
Nam vẫn còn ngồi ở góc phòng, bộ dạng ngạc nhiên tột độ. Cậu ngước nhìn vị luật sư, ánh mắt ngơ ngác, chưa kịp hiểu chuyện gì đang thực sự xảy ra. Trong khi đó, những người xung quanh cậu, những người giàu có, tự phụ kia, hoàn toàn chết lặng. Di chúc của Cụ Nguyễn Văn Phú… thuộc về Nguyễn Văn Nam.
Sự bàng hoàng như một cơn sóng thần càn quét qua từng hàng ghế. Khuôn mặt của Bà Hai, người cô cả luôn tỏ vẻ quyền quý, từ đỏ au vì tức giận chuyển sang tái nhợt. Ông Bảy, người chú với cái bụng phệ và nụ cười khinh khỉnh thường trực, giờ đây cái cằm xệ xuống, mắt đờ đẫn. Các anh em họ, những người vừa đỗ xe ô tô bóng loáng ngoài cổng nhà thờ họ Nguyễn và bước vào với dáng vẻ ta đây, đều đơ ra như tượng đá. Một vài người run run đưa tay chạm vào nhau, như muốn xác nhận rằng họ không nằm mơ.
“”Anh… anh ấy nói ai cơ?”” Một người anh họ lắp bắp, giọng run run, không dám tin vào điều mình vừa nghe thấy.
Bà Tám, người dì út luôn săm soi và chê bai Nam nghèo hèn, bật thốt lên một tiếng “”Ối!”” nhỏ, rồi nhanh chóng đưa tay ôm ngực. Trái tim bà đập thình thịch, không phải vì lo lắng cho sức khỏe, mà vì khối tài sản khổng lồ – 5 mảnh đất trung tâm huyện, 200 cây vàng, 60% cổ phần công ty Phú Quý – lại rơi vào tay đứa cháu mà bà luôn coi thường.
Vị luật sư vẫn đứng đó, vẻ mặt bình thản, như thể ông đã quen với những phản ứng kịch liệt như thế này. Ông chậm rãi gấp tờ di chúc lại, cất vào cặp tài liệu.
Trong khi cả dòng họ đang chìm trong cơn địa chấn của sự bàng hoàng và tức giận, Nam vẫn chưa hoàn hồn. Cậu nhìn những ánh mắt đổ dồn về phía mình, những ánh mắt chứa đầy sự khó tin, xen lẫn cả sự căm ghét. Cậu tự hỏi, liệu có sự nhầm lẫn nào ở đây không? Tài sản của Cụ Nguyễn Văn Phú… lại là của cậu? Đứa cháu nghèo như cậu? Cậu chỉ là đứa được nhờ trông nom nhà thờ họ Nguyễn mỗi khi không có ai rảnh rỗi ở quê.
Sự im lặng chết chóc kéo dài thêm vài giây nữa, trước khi những tiếng xì xào bắt đầu nổi lên, ngày càng lớn dần, như một đàn ong vỡ tổ. Những câu hỏi tuôn ra, giọng điệu ngày càng gay gắt.
“”Có nhầm lẫn gì ở đây không, thưa luật sư?””
“”Di chúc này… có thật không?””
“”Tại sao lại là nó? Đứa cháu… đứa cháu Nam đấy á?””
Sự bàng hoàng tột độ đã qua, nhường chỗ cho sự nghi ngờ, phẫn nộ và một cảm giác bị sỉ nhục. Họ, những người giàu có, thành đạt, danh giá trong làng, lại bị gạt ra ngoài rìa chỉ để nhường chỗ cho đứa cháu nghèo mà họ chưa bao giờ thực sự coi là người trong gia đình. Căn nhà thờ họ Nguyễn cổ kính bỗng chốc trở thành tâm điểm của một cơn bão cảm xúc phức tạp.”
“Trong khi cả dòng họ đang chìm trong cơn địa chấn của sự bàng hoàng và tức giận, Nam vẫn chưa hoàn hồn. Cậu nhìn những ánh mắt đổ dồn về phía mình, những ánh mắt chứa đầy sự khó tin, xen lẫn cả sự căm ghét. Cậu tự hỏi, liệu có sự nhầm lẫn nào ở đây không? Tài sản của Cụ Nguyễn Văn Phú… lại là của cậu? Đứa cháu nghèo như cậu? Cậu chỉ là đứa được nhờ trông nom nhà thờ họ Nguyễn mỗi khi không có ai rảnh rỗi ở quê.
Sự im lặng chết chóc kéo dài thêm vài giây nữa, trước khi những tiếng xì xào bắt đầu nổi lên, ngày càng lớn dần, như một đàn ong vỡ tổ. Những câu hỏi tuôn ra, giọng điệu ngày càng gay gắt.
“”Có nhầm lẫn gì ở đây không, thưa luật sư?””
“”Di chúc này… có thật không?””
“”Tại sao lại là nó? Đứa cháu… đứa cháu Nam đấy á?””
Sự bàng hoàng tột độ đã qua, nhường chỗ cho sự nghi ngờ, phẫn nộ và một cảm giác bị sỉ nhục. Họ, những người giàu có, thành đạt, danh giá trong làng, lại bị gạt ra ngoài rìa chỉ để nhường chỗ cho đứa cháu nghèo mà họ chưa bao giờ thực sự coi là người trong gia đình. Căn nhà thờ họ Nguyễn cổ kính bỗng chốc trở thành tâm điểm của một cơn bão cảm xúc phức tạp.
Nam, vẫn ngồi ở chiếc ghế gỗ cũ kỹ cuối cùng, im lặng cúi đầu nãy giờ, bỗng giật mình ngẩng phắt dậy khi những tiếng xì xào ngày càng lớn, tên mình được nhắc đi nhắc lại trong sự khinh bỉ. Cậu nghe rõ mồn một từng lời, từng câu hỏi đầy mỉa mai của những người cô chú, anh em họ. Cậu không thể tin vào tai mình. Cái tên Nam mà họ vừa nói, là cậu sao?
Đôi mắt Nam mở to hết cỡ, nhìn chằm chằm về phía vị luật sư đang đứng điềm nhiên giữa căn phòng hỗn loạn. Luật sư, người vừa đọc cái tên đã xới tung mọi thứ lên. Nam cảm thấy một luồng điện chạy dọc sống lưng, toàn thân cậu bắt đầu run rẩy không kiểm soát. Không phải vì sợ hãi, mà vì một cú sốc quá lớn, nó vượt quá sức chịu đựng của cậu. Cậu như đang trong một giấc mơ, một giấc mơ hoang đường mà chưa bao giờ cậu dám nghĩ đến. Tài sản của Cụ Phú… thuộc về cậu? Không thể nào!
Cậu nhìn sang khuôn mặt biến sắc của Bà Hai, rồi ánh mắt đầy tức giận của Ông Bảy, rồi vẻ mặt đờ đẫn, khó tin của những người anh em họ vừa đỗ ô tô bóng loáng ngoài kia. Tất cả những ánh mắt ấy đều đổ dồn về phía cậu, chúng không còn vẻ khinh miệt đơn thuần nữa, mà là sự căm ghét, thù hằn, và cả sự ghen tị đến cháy bỏng.
Cậu vẫn run rẩy, đôi tay siết chặt vào gấu quần bạc màu. Cậu hít một hơi sâu, cố gắng định thần lại. Chuyện gì đang xảy ra vậy? Đây có phải là thật không? Hay là một trò đùa ác ý nào đó? Cái tên Nam được nhắc đến trong di chúc… liệu có phải là một người Nam khác trong dòng họ không? Nhưng ai? Ai trong dòng họ này lại mang tên Nam, và lại nghèo khó, hèn kém như cậu để bị mọi người khinh thường đến vậy? Chỉ có cậu. Chỉ có Nguyễn Văn Nam, đứa cháu nội nghèo nhất dòng họ Nguyễn.
Cậu vẫn nhìn vị luật sư, như muốn tìm kiếm một lời giải thích, một sự xác nhận, hay đơn giản chỉ là một cái nhìn từ phía ông. Nhưng vị luật sư vẫn giữ vẻ mặt bình thản, như thể mọi chuyện đang diễn ra là hoàn toàn bình thường.
Cậu cảm thấy cổ họng khô khốc, khó thở. Cú sốc này quá lớn. Nó giáng thẳng vào cậu, khiến cậu choáng váng. Run rẩy. Đôi mắt vẫn mở to, không chớp. Cậu đang là tâm điểm của cơn bão này, đứa cháu nghèo hèn đang đứng giữa cơn bão tham vọng và lòng đố kỵ của cả dòng họ. Cậu biết, từ giây phút này trở đi, cuộc đời cậu sẽ không bao giờ còn như trước nữa.”
“Trong khi cả dòng họ vẫn còn choáng váng trước cú sốc do vị Luật sư mang lại, những tiếng xì xào ban nãy đã nhanh chóng biến thành một làn sóng phản đối ngầm, rồi bùng lên thành những câu hỏi đầy nghi ngờ và giận dữ. Khuôn mặt ai nấy đều đỏ bừng, ánh mắt long sòng sọc nhìn chằm chằm vào vị Luật sư đang giữ thái độ bình thản.
“”Luật sư, ông có chắc không?”” Một người chú lên tiếng, giọng đầy vẻ ngờ vực, “”Cụ Phú… cụ để lại hết cho… thằng Nam đấy á? Có nhầm lẫn gì không?””
Những lời đó như mồi lửa châm vào đám đông đang sôi sục. Những câu hỏi khác lập tức tuôn ra:
“”Đúng đấy! Sao lại là nó? Đứa cháu… đứa cháu Nam nào cơ?””
“”Cụ Phú lúc đó có minh mẫn không? Hay bị ai lừa gạt?””
“”Một thằng bé… một thằng bé suốt ngày chỉ biết trông nhà thờ họ, đi chiếc xe máy cà tàng, sao có thể được thừa kế khối tài sản khổng lồ như thế?””
Họ hàng giàu có nhìn Nam bằng ánh mắt không thể tin nổi, trộn lẫn sự khinh bỉ và tức giận. Họ, những người lái những chiếc Ô tô bóng loáng đến đây, những người luôn coi Nam là một đứa cháu nghèo hèn, không đáng bận tâm, giờ lại bị gạt sang một bên bởi chính đứa trẻ đó.
Bà Hai, người phụ nữ quyền lực nhất trong họ hàng bên ngoại Cụ Phú, bước tới gần vị Luật sư, giọng bà run lên vì giận dữ. “”Luật sư, đây là di chúc thật sao? Ông không đọc nhầm chứ? Tài sản của anh tôi… năm mảnh đất trung tâm huyện, hai trăm cây vàng, sáu mươi phần trăm cổ phần công ty Phú Quý… tất cả cho cái thằng bé này?”” Bà chỉ tay về phía Nam, ngón tay run run.
Ông Bảy, chú ruột của Nam, người luôn giữ thái độ khinh khỉnh với cậu, cũng đứng dậy, khuôn mặt méo mó. “”Không thể nào! Chắc chắn có uẩn khúc! Thằng Nam này… nó có làm gì cho cụ đâu? Nó chỉ là cái bóng trong cái nhà thờ này thôi mà!””
Tiếng ồn ào, phản đối vang vọng khắp Nhà thờ họ Nguyễn. Mỗi lời nói ra đều mang theo sự cay nghiệt, sự bàng hoàng không thể chấp nhận nổi. Đối với họ, việc Nam được thừa kế không chỉ là mất đi tài sản, mà còn là một sự sỉ nhục không thể dung thứ.
Nam ngồi im, lắng nghe từng lời. Cậu vẫn còn run rẩy, nhưng không còn cúi đầu nữa. Cậu ngẩng mặt lên, nhìn thẳng vào những khuôn mặt đang chất chứa sự giận dữ và thù hằn kia. Mỗi câu hỏi, mỗi lời mỉa mai như một nhát dao đâm vào cậu. “”Thằng Nam đấy á?””, “”Đứa cháu suốt ngày chỉ biết trông nhà thờ?””, “”Đi chiếc xe máy cà tàng?””. Những lời đó, cậu đã nghe cả đời. Nhưng chưa bao giờ, chúng lại đau đớn và nhục nhã như lúc này, khi chúng được gắn với thứ tài sản khổng lồ mà cậu không bao giờ mơ tới.
Đôi mắt Nam dán chặt vào vị Luật sư. Vị Luật sư vẫn đứng đó, bình tĩnh đến đáng sợ, chờ đợi cơn bão cảm xúc này đi qua. Cậu tự hỏi, liệu ông ấy sẽ nói gì? Liệu ông ấy sẽ phủ nhận? Hay ông ấy sẽ… xác nhận điều điên rồ này là thật? Cậu không biết. Toàn thân cậu căng lên, chờ đợi. Cậu biết, giây phút vị Luật sư mở miệng, mọi thứ sẽ rõ ràng. Và cuộc đời cậu, dù theo hướng nào đi nữa, cũng sẽ không thể quay trở lại như trước.”
“Cơn phẫn nộ của họ hàng giàu có không còn là những tiếng xì xào hay câu hỏi văng vẳng nữa. Vài người cô chú, anh em họ không giữ được bình tĩnh, họ đứng bật dậy, những chiếc ghế ngã đổ loảng xoảng phía sau. Với khuôn mặt đỏ bừng, ánh mắt long sòng sọc, họ tiến về phía vị Luật sư đang đứng một mình đối diện với đám đông. Họ vây lấy ông, tạo thành một vòng vây giận dữ, không ai còn giữ được thái độ khinh khỉnh hay mỉa mai thường ngày. Giờ đây chỉ còn sự tức tối tột độ.
“”Ông Luật sư! Ông nói lại xem nào!”” Một người chú gầm lên, tay vung lên chỉ thẳng vào mặt ông. “”Di chúc này là giả phải không? Sao có thể giao tài sản của Cụ Phú cho cái thằng Nam đấy?””
Một người cô khác chen vào, giọng sắc như dao cạo: “”Đúng vậy! Anh tôi cả đời gây dựng cơ nghiệp, bao nhiêu công sức, bao nhiêu tiền bạc! Không thể nào giao cho một đứa… một đứa chỉ biết cắm mặt trong cái nhà thờ tồi tàn này được!”” Bà ta không nói thẳng chữ “”nghèo””, nhưng sự khinh bỉ trong giọng nói còn nặng nề hơn.
“”Ông bị lừa rồi! Hoặc cụ lúc đó không còn minh mẫn!”” Ông Bảy đẩy người phía trước, tiến sát hơn đến vị Luật sư. “”Chúng tôi là con cháu ruột thịt, là những người góp phần phát triển công ty Phú Quý, là người chăm lo… à không, là người xứng đáng được hưởng!”” Ông ta vội vàng sửa lời, ý định cướp công chăm sóc Cụ Phú bất thành.
Bà Hai, với vẻ mặt tái mét vì tức giận, nhìn chằm chằm vào tờ di chúc trên tay vị Luật sư. “”Ông cho tôi xem bản gốc! Tôi không tin đây là thật! Chắc chắn có sự nhầm lẫn hoặc giả mạo!”” Bà ta đưa tay định giật lấy tờ giấy, nhưng vị Luật sư khẽ né đi.
Những tiếng la ó, chất vấn, và cả những lời tục tĩu vang lên không ngớt. Họ yêu cầu vị Luật sư phải giải thích rõ ràng từng câu, từng chữ trong bản di chúc. Họ muốn biết lý do tại sao Nam lại là người được chọn, trong khi họ – những người luôn tự cho mình là thành đạt và quan trọng – lại bị gạt ra ngoài.
“”Sao lại là nó? Đứa cháu chỉ biết đi chiếc xe máy cà tàng thôi mà!””
“”Nó có làm gì cho Cụ Phú đâu? Nó chỉ là kẻ ăn bám thôi!””
“”Chúng tôi mới là người xứng đáng!””
Vị Luật sư vẫn đứng đó, bình tĩnh một cách đáng kinh ngạc giữa cơn bão thịnh nộ. Ông nhìn lướt qua từng khuôn mặt đang căng thẳng, đầy thù hằn. Ông không nói một lời, chỉ đơn giản là giữ chặt bản di chúc trong tay, đôi mắt như biết cười nhưng lại vô cùng lạnh lùng, như thể tất cả sự giận dữ kia chỉ là một trò hề không đáng bận tâm. Sự im lặng và thái độ điềm nhiên của ông càng khiến đám đông thêm cuồng nộ. Họ tiến sát hơn, muốn ép ông phải lên tiếng, phải thừa nhận rằng đã có sai sót, rằng di chúc này là một trò đùa.
Nam ngồi nhìn cảnh tượng đó, trái tim đập thình thịch. Cậu thấy rõ sự tham lam và tức giận hiện rõ trên khuôn mặt những người thân của mình – những người luôn coi thường cậu. Họ như những con thú dữ đang bị tước đoạt miếng mồi. Cậu tự hỏi, liệu vị Luật sư có thể giữ vững trước áp lực này không? Hay ông sẽ bị lung lay và thừa nhận di chúc là giả? Cậu nín thở, chờ đợi khoảnh khắc vị Luật sư lên tiếng. Cuộc đối đầu này, cậu biết, sẽ quyết định số phận của cậu, và có lẽ, cả tương lai của cả dòng họ Nguyễn.”
“Giữa cơn bão thịnh nộ và những tiếng la ó, vị Luật sư vẫn đứng vững. Ông không lùi bước, không nao núng. Với một động tác dứt khoát nhưng đầy điềm tĩnh, ông từ từ giơ bàn tay phải lên ngang vai, lòng bàn tay hướng về phía đám đông đang vây quanh. Cử chỉ ấy, nhẹ nhàng nhưng mang một lực vô hình, như ra lệnh cho tất cả phải dừng lại. Kỳ lạ thay, những tiếng la ó và chất vấn dù chưa dứt hẳn, nhưng cũng dịu đi phần nào. Ánh mắt ông lướt qua từng khuôn mặt, vẫn giữ vẻ lạnh lùng và sắc bén.
“”Xin mời mọi người ngồi xuống.”” Giọng nói của vị Luật sư vang lên, không quá lớn, nhưng rõ ràng và đầy uy lực, xuyên qua cả sự giận dữ và hỗn loạn. Nó không phải là một lời đề nghị, mà là một mệnh lệnh nhẹ nhàng, khiến những người đang đứng bật dậy, giận dữ tiến về phía ông, bỗng khựng lại. Họ nhìn nhau, rồi nhìn xuống những chiếc ghế ngổn ngang. Dần dần, từng người một miễn cưỡng lùi lại, kéo ghế lên và ngồi xuống, dù vẻ mặt vẫn hằm hè, ánh mắt vẫn dán chặt vào ông, sẵn sàng bùng nổ trở lại bất cứ lúc nào. Không gian trong nhà thờ họ bỗng chùng xuống vài nhịp, căng như dây đàn.
Vị Luật sư đợi cho đến khi tất cả đã an tọa (hoặc ít nhất là đã ngồi xuống), ông mới tiếp tục nói. Ông không nhìn vào bản di chúc nữa, mà nhìn thẳng vào đôi mắt của những người đối diện – những người vẫn đang ghim chặt sự phẫn nộ và nghi ngờ.
“”Thưa quý vị, tôi hiểu sự ngạc nhiên, thậm chí là bức xúc của mọi người lúc này.”” Ông bắt đầu, giọng vẫn giữ sự bình thản đáng kinh ngạc. “”Tuy nhiên, bản di chúc mà tôi vừa công bố là hoàn toàn hợp pháp và là tâm nguyện cuối cùng của Cụ Nguyễn Văn Phú.””
Ông dừng lại một chút, như để lời nói thấm vào những cái đầu đang sôi sục. “”Cụ Phú đã lập bản di chúc này cách đây ba tháng. Vào thời điểm đó, Cụ hoàn toàn minh mẫn, đủ năng lực hành vi dân sự và ý chí tự nguyện.”” Ông nhấn mạnh vào từ “”minh mẫn””, như đáp trả lại lời buộc tội của ông Bảy trước đó. “”Có nhân chứng, có sự xác nhận của cơ quan có thẩm quyền.””
Rồi, ánh mắt ông hơi liếc về phía Nam, người vẫn đang ngồi yên lặng, tái nhợt. “”Về lý do Cụ Phú quyết định phân chia tài sản theo cách này, đặc biệt là việc chỉ định cháu Nam là người thừa kế chính…”” Ông ngừng lại, tạo một khoảng lặng kịch tính. “”Đây là quyết định cá nhân của Cụ, dựa trên những suy tính và lý do riêng mà Cụ đã cân nhắc rất kỹ lưỡng.””
Ông không giải thích cụ thể lý do là gì, chỉ đơn giản là khẳng định sự tồn tại của chúng. “”Tôi là người chấp hành tâm nguyện của Cụ. Nhiệm vụ của tôi là đảm bảo bản di chúc được thực thi đúng theo ý nguyện của người đã khuất và theo quy định của pháp luật.”” Vẻ mặt ông kiên quyết. “”Mọi sự thắc mắc hay khiếu nại nếu có, xin làm việc trực tiếp với văn phòng Luật sư của chúng tôi theo đúng trình tự pháp luật.””
Lời giải thích ngắn gọn nhưng đanh thép của vị Luật sư không xoa dịu được sự tức giận của đám đông, ngược lại, nó như đổ thêm dầu vào lửa. Sự bình tĩnh và thái độ không lay chuyển của ông khiến họ càng cảm thấy bị coi thường. Họ muốn biết lý do! Lý do gì mà Cụ Phú lại trao mọi thứ cho Nam – đứa cháu mà họ luôn khinh miệt? Sự uất nghẹn và phẫn nộ lại bắt đầu sục sôi, âm ỉ dưới lớp vỏ bọc tạm bợ của sự “”an tọa””. Nam cảm thấy lạnh toát sống lưng khi những ánh mắt căm ghét của họ hàng lại đổ dồn về phía mình, giờ đây không chỉ có sự khinh bỉ, mà còn cả lòng tham bị tước đoạt và mối thù hằn mới. Cậu biết, đây mới chỉ là khởi đầu.”
“Không gian Nhà thờ họ Nguyễn đặc quánh lại, căng như dây đàn. Những ánh mắt vẫn dán chặt vào vị Luật sư, giờ đây không chỉ còn sự phẫn nộ, mà là khao khát muốn xé toạc bí ẩn đằng sau quyết định bất thường ấy. Họ không chấp nhận lời giải thích chung chung về “”ý chí và suy tính riêng””. Họ muốn biết lý do, lý do *cụ thể*.
Vị Luật sư, cảm nhận được áp lực vô hình từ hàng chục cặp mắt đang đổ dồn về phía mình, khẽ hít một hơi. Ông biết, việc chỉ khẳng định tính hợp pháp của di chúc là chưa đủ để dập tắt ngọn lửa căm tức đang bùng lên. Sau vài giây im lặng, ông lại cầm tập tài liệu lên, lật đến một trang khác. Khuôn mặt ông vẫn giữ vẻ lạnh lùng chuyên nghiệp.
“”Tôi hiểu quý vị mong muốn được làm rõ lý do đằng sau quyết định của Cụ Phú,”” ông nói, giọng vẫn bình thản. “”Mặc dù Cụ không bắt buộc phải giải thích chi tiết trong di chúc, nhưng với sự vướng mắc hiện tại, tôi cho rằng việc công bố thêm một đoạn có thể giúp quý vị hiểu rõ hơn tâm nguyện của người đã khuất.””
Ông dừng lại, ánh mắt lướt qua một lượt những khuôn mặt đang hau háu chờ đợi. Những người cô, người chú, anh em họ giàu có của Nam nghiêng người về phía trước, tai dỏng lên, sẵn sàng đón nhận bất cứ lời giải thích nào – dù họ đã chuẩn bị sẵn sàng để bác bỏ nó.
Rồi, vị Luật sư bắt đầu đọc, từng chữ, từng câu được phát âm rõ ràng, vang vọng trong không gian nhà thờ:
“”Về phần tài sản và việc phân chia…”” ông đọc, giọng trầm xuống, “”ta, Nguyễn Văn Phú, đã suy tính rất kỹ lưỡng. Ta nhận thấy, trong suốt nhiều năm qua, ta đã âm thầm quan sát các cháu, các con trong họ…””
Đến đây, những người đang ngồi dưới bắt đầu xôn xao. “”Quan sát? Quan sát cái gì?”” một người đàn ông lẩm bẩm.
Luật sư vẫn tiếp tục đọc, như không hề nghe thấy những tiếng động xung quanh: “”…Ta nhận ra rằng, trong khi phần lớn các cháu, các con mải miết theo đuổi danh vọng, tiền bạc phù phiếm bên ngoài, coi trọng sự hào nhoáng bề mặt, thì có một người cháu, dù sống trong cảnh nghèo khó, lại giữ được cái tâm trong sáng và đức hạnh đáng quý.””
Ông dừng lại một chút, ánh mắt sắc như dao cạo lướt qua những người đang ngồi, những người từng chế giễu Nam vì cái xe máy cà tàng, vì cuộc sống tằn tiện. Họ đột nhiên cảm thấy nóng ran mặt, nhưng vẫn chưa hiểu hoàn toàn.
Luật sư tiếp tục đọc đoạn văn mà dường như mỗi từ của Cụ Phú đều là một nhát dao cứa vào lòng họ:
“”…Ta đã nhìn thấy sự hiếu thảo của cháu đối với cha mẹ, đối với tổ tiên. Ta thấy được sự thật thà, chất phác, không giả tạo. Ta chứng kiến sự chăm chỉ lao động, không ngại khó khăn để kiếm sống một cách đàng hoàng. Cháu không như những người khác, chỉ biết dựa dẫm, chỉ biết khoe khoang của cải, hoặc chạy theo những thứ hào nhoáng bên ngoài mà quên đi gốc gác, quên đi cái đức của con người.””
Tên Nam được đọc lên trong di chúc, như một lời khẳng định không thể chối cãi. “”Người cháu mà ta nói đến, chính là Nguyễn Văn Nam.””
Một sự im lặng chết chóc bao trùm căn phòng trong vài giây, trước khi nó bị xé toạc bởi tiếng hét phẫn nộ.
“”Cái gì? Nam á?””
“”Không thể nào!””
“”Lão già lẩm cẩm rồi! Lão bị nó lừa rồi!””
“”Hiếu thảo cái gì? Thật thà cái gì? Nó nghèo kiết xác thì thật thà với ai?””
Nam ngồi sững sờ. Cậu không ngờ Cụ Phú lại biết rõ về mình đến vậy, lại nhìn thấu tâm can đến thế. Cậu luôn nghĩ Cụ là người xa vời, chỉ biết đến những người giàu có trong dòng họ. Giờ đây, nghe những lời này từ di chúc, cậu cảm thấy nghẹn lại. Một cảm giác vừa xót xa vừa biết ơn trào dâng, nhưng nhanh chóng bị lấn át bởi cơn bão giận dữ đang bùng lên quanh cậu.
Những người họ hàng giàu có đứng bật dậy, khuôn mặt méo mó vì tức tối. Lời giải thích của Cụ Phú không làm họ thông cảm, ngược lại, nó còn làm tăng thêm sự căm hận. Nó không chỉ tước đi tài sản mà họ nghĩ mình xứng đáng được hưởng, mà còn sỉ nhục họ, gọi họ là phù phiếm, là chỉ biết chạy theo hào nhoáng, trong khi tôn vinh Nam – đứa cháu nghèo hèn mà họ luôn khinh miệt. Sự nhục nhã này còn lớn hơn cả việc mất tiền.
Họ đồng loạt hướng ánh mắt giận dữ, mang theo cả sự thù địch và coi thường tột độ về phía Nam, người vẫn đang ngồi yên lặng, như một mục tiêu cho cơn thịnh nộ của họ.
“”Đồ lừa đảo!””
“”Mày đã làm gì lão già hả Nam?””
“”Mày đã nói gì với Cụ để Cụ viết thế kia?””
Những lời buộc tội, chửi rủa thi nhau bắn ra, nhắm thẳng vào Nam. Không khí trong nhà thờ họ trở nên hỗn loạn tột độ, sẵn sàng bùng nổ thành bạo lực bất cứ lúc nào.”
“Tiếng la ó, chửi bới từ những người cô, người chú, anh em họ giàu có của Nam vang vọng khắp nhà thờ họ. Họ chỉ vào mặt Nam, khuôn mặt nhăn nhó biến dạng vì giận dữ và nhục nhã. Nam ngồi đó, vẫn sững sờ, cố gắng tiếp nhận cơn bão đang giáng xuống mình.
Vị Luật sư bình tĩnh đợi cho tiếng ồn dịu bớt đôi chút, hoặc có lẽ ông đơn giản là không để tâm. Ông gõ nhẹ ngón tay lên tập tài liệu, thu hút sự chú ý của những người đang trong cơn điên loạn.
“”Xin quý vị giữ bình tĩnh,”” ông nói, giọng vẫn đều đều, nhưng pha chút kiên quyết. “”Những lời này là từ di chúc của Cụ Nguyễn Văn Phú. Tôi chỉ đang đọc lại nguyên văn.””
Ông hắng giọng, rồi tiếp tục lật trang giấy, tìm đến đoạn mà ông muốn công bố tiếp theo. Cả căn phòng lại chìm vào sự im lặng đầy căm phẫn, mọi ánh mắt lại đổ dồn vào ông, xen lẫn sự nghi ngờ và thách thức.
Luật sư bắt đầu đọc tiếp, giọng ông vang lên rõ ràng giữa không khí tĩnh lặng đáng sợ:
“”Ta đã nhìn thấy sự chân thành của cháu qua một chuyện nhỏ,”” Cụ Phú viết trong di chúc. “”Đó là vào giỗ tổ năm ngoái. Trời bỗng đổ mưa lớn. Ta đang ngồi ngoài hiên, lưng đau nhức, khó khăn lắm mới định đứng dậy để vào trong, nhưng lại sợ làm phiền con cháu đang nói chuyện rôm rả.””
Ông dừng lại một chút, như thể để những người đang nghe ngấm từng lời. Những người cô chú bắt đầu nhíu mày, cố nhớ lại sự việc năm ngoái. Giỗ tổ năm ngoái? Ai thèm để ý đến ông cụ lưng đau dưới hiên chứ? Họ chỉ bận rộn khoe khoang chuyện làm ăn, chuyện con cái du học, chuyện chiếc xe mới tậu.
Luật sư tiếp tục: “”…Lúc ấy, hầu hết mọi người đều đang tập trung trong nhà, nói cười ồn ào. Chỉ có mình Nam, cháu thấy ta đang lom khom khó khăn, liền im lặng đi tới, không nói một lời, nhẹ nhàng đỡ cánh tay ta, dìu ta vào trong. Cháu còn cẩn thận lấy cho ta chiếc chăn mỏng để đắp, sợ ta bị lạnh.””
Một tiếng khịt mũi vang lên từ phía hàng ghế trên. “”Chuyện cỏn con!”” một người cô thì thầm, vẻ mặt đầy khinh miệt.
“”Chuyện cỏn con?”” Luật sư lặp lại, như thể nghe thấy lời nói đó. “”Với Cụ Phú, đó không phải chuyện cỏn con.”” Ông lại đọc tiếp, giọng Cụ Phú qua lời ông giờ như một lời buộc tội:
“”…Ta quan sát thấy, những người khác, họ chỉ đi lướt qua, coi như không thấy, hoặc bận rộn chuyện riêng. Có người còn liếc mắt nhìn ta đầy khó chịu vì nghĩ ta làm phiền. Chỉ có Nam, cháu không một lời than vãn, không một câu kể lể công lao, chỉ lặng lẽ làm điều tử tế.””
Đến đây, không khí trong nhà thờ như đặc lại. Khuôn mặt của những người giàu có tái đi. Họ nhớ ra rồi. Nhớ cái dáng lom khom của Cụ Phú dưới hiên. Nhớ cái khoảnh khắc họ chỉ bận rộn với cuộc nói chuyện của mình. Nhớ cái cảm giác khó chịu khi nhìn thấy ông cụ già yếu, sợ ông đòi hỏi điều gì đó. Và họ nhớ, loáng thoáng thôi, cái bóng của Nam lẳng lặng đến bên ông cụ.
“”Trong mắt ta,”” Cụ Phú viết, giọng điệu trong di chúc trở nên kiên định hơn bao giờ hết, “”một hành động tử tế, xuất phát từ tấm lòng chân thành, còn quý hơn ngàn vạn lời nói suông và sự giàu sang giả tạo. Ta đã nhìn thấy ở Nam cái đức, cái tình mà ta tìm kiếm bấy lâu. Đó là lý do vì sao, ta tin tưởng giao phó phần lớn tâm huyết cả đời của mình cho cháu.””
Căn phòng lại bùng lên những tiếng phản đối. Lần này, sự tức giận còn kèm theo sự xấu hổ bị vạch trần. Chuyện nhỏ nhặt đó, chuyện mà họ đã bỏ qua, lại là thứ quyết định tất cả?
“”Chỉ vì cái chuyện vớ vẩn đó á?””
“”Lão lẩm cẩm thật rồi! Nó diễn kịch đấy!””
“”Đồ cáo già! Mày lừa Cụ giỏi lắm, Nam nhỉ?””
Họ không chấp nhận. Không chấp nhận rằng sự keo kiệt về tình cảm, sự vô tâm của họ lại bị đánh đổi bằng khối tài sản khổng lồ. Họ không chấp nhận rằng một hành động tử tế đơn giản của đứa cháu nghèo lại có sức nặng hơn tất cả sự giàu có và danh vọng của họ cộng lại. Sự căm phẫn của họ giờ đây nhắm thẳng vào Nam, kèm theo nỗi sợ hãi mơ hồ rằng có lẽ, chỉ một chút thôi, lời của Cụ Phú là sự thật. Và nếu là sự thật, thì sự khinh bỉ của họ dành cho Nam bấy lâu nay mới cay đắng làm sao.”
“Cơn thịnh nộ của những người cô chú, anh em họ giàu có không chỉ là sự tức giận thông thường. Đó là sự bùng nổ của ghen tị, của sự nhục nhã bị vạch trần ngay trước mặt bao nhiêu người trong họ tộc. Khuôn mặt họ không còn giữ được vẻ đạo mạo thường ngày, thay vào đó là sự méo mó vì uất ức. Họ nhìn Nam như nhìn một kẻ thù, một kẻ đã lừa dối họ, lừa dối cả Cụ Phú.
Một người cô, người mà lúc nãy còn khịt mũi khinh bỉ, giờ đây gân cổ lên, chỉ thẳng vào mặt Nam: “”Mày! Mày đúng là đồ cáo già! Cụ Phú già rồi, lẩm cẩm rồi, mới bị mày lừa gạt dễ dàng thế!””
“”Đúng đấy!”” một người chú hùa theo, giọng the thé vì tức giận. “”Cái giỗ năm ngoái á? Ai mà nhớ cái chuyện vớ vẩn đó! Mày cố tình diễn kịch phải không? Diễn cái cảnh hiếu thảo để lừa Cụ chứ gì!””
Họ không thể tin được. Không thể tin rằng cả gia tài đồ sộ – 5 mảnh đất vàng giữa trung tâm huyện, 200 cây vàng chói lọi, 60% cổ phần của công ty Phú Quý – lại rơi vào tay cái thằng cháu nghèo rớt mùng tơi, đi chiếc xe máy cà tàng. Điều khiến họ căm tức nhất không phải chỉ là mất tiền, mà là cái lý do Cụ Phú đưa ra. Cụ nói sự chân thành, cái đức, cái tình còn quý hơn ngàn vạn lời nói suông và sự giàu sang giả tạo.
“”Giàu sang giả tạo?”” một người anh họ cười khẩy, vẻ mặt đầy khinh miệt xen lẫn cay đắng. “”Cụ nói cái gì vậy? Chúng tôi làm lụng vất vả mới có được như ngày hôm nay! Xe đẹp nhà sang, đấy là công sức của chúng tôi! Cụ bảo đấy là giả tạo à?”” Hắn cảm thấy bị xúc phạm sâu sắc. Bao nhiêu năm nay, hắn luôn tự hào về chiếc ô tô bóng loáng, về những chuyến du lịch nước ngoài, về những món đồ hiệu đắt tiền. Hắn dùng chúng để khoe mẽ, để chứng tỏ bản thân hơn Nam và những người họ hàng khác. Nhưng Cụ Phú lại xem nhẹ những thứ đó.
Họ bỗng nhận ra, lời của Cụ Phú không chỉ là di chúc, đó còn là một lời phê phán thẳng thắn. Cụ Phú đã nhìn thấu sự trống rỗng đằng sau vỏ bọc giàu có của họ. Cụ đã nhìn thấy sự vô tâm, sự chỉ biết nghĩ cho bản thân, sự thiếu vắng tình người mà họ đã che đậy bấy lâu nay bằng tiền bạc. Và điều đó, còn đau đớn và nhục nhã hơn bất kỳ sự mất mát tài sản nào.
Sự ghen ghét trong lòng họ dâng lên tột đỉnh. Ghen ghét vì Nam, cái thằng mà họ luôn coi thường, lại được Cụ Phú nhìn nhận cao hơn họ. Ghen ghét vì phẩm chất mà họ thiếu lại là thứ quyết định tất cả. Họ không còn thấy Nam là đứa cháu nghèo đáng thương nữa, họ thấy Nam là kẻ thù, là kẻ cướp đã dùng mưu hèn kế bẩn để lấy đi những thứ đáng lẽ phải thuộc về họ.
Những lời buộc tội, những tiếng gào thét càng lúc càng to hơn, dữ dội hơn. Họ lao vào Nam bằng ánh mắt viên đạn, bằng những ngón tay run rẩy chỉ trích. “”Mày có biết cái công ty Phú Quý là gì không? Là cả đời Cụ tao gầy dựng đấy! Mày tưởng mày xứng đáng à?””
“”Trả lại đây! Di chúc giả! Di chúc giả rồi!””
“”Thằng ăn cắp! Mày lừa gạt ông già!””
Nam vẫn ngồi đó, cố gắng giữ bình tĩnh trước cơn bão chửi rủa. Anh biết, họ không chỉ giận vì tiền. Họ giận vì bị tổn thương cái tôi. Họ giận vì bị phơi bày sự thật cay đắng: rằng tất cả sự giàu có của họ không mua được thứ mà Nam có – sự chân thành và tấm lòng tử tế. Và sự thật đó, trong mắt Cụ Phú, có giá trị hơn cả gia tài bạc tỷ. Điều này khiến sự tức giận và ghen tức của họ bùng lên, thiêu đốt cả căn nhà thờ họ linh thiêng.”
“Nam vẫn ngồi đó, cố gắng giữ bình tĩnh trước cơn bão chửi rủa. Anh biết, họ không chỉ giận vì tiền. Họ giận vì bị tổn thương cái tôi. Họ giận vì bị phơi bày sự thật cay đắng: rằng tất cả sự giàu có của họ không mua được thứ mà Nam có – sự chân thành và tấm lòng tử tế. Và sự thật đó, trong mắt Cụ Phú, có giá trị hơn cả gia tài bạc tỷ. Điều này khiến sự tức giận và ghen tức của họ bùng lên, thiêu đốt cả căn nhà thờ họ linh thiêng.
Giữa lúc căn nhà thờ họ Nguyễn như muốn nổ tung bởi những tiếng la hét, chửi bới, buộc tội, Nam từ từ đứng dậy. Anh không đáp trả, không lớn tiếng. Giọng anh vẫn nhỏ nhẹ, nhưng kỳ lạ thay, trong khoảnh khắc đó, sự hỗn loạn dường như chững lại đôi chút, đủ để lời nói của anh lọt vào tai mọi người.
“”Các cô, các chú, các anh, các chị…”” Nam bắt đầu, giọng run run nhưng không phải vì sợ hãi, mà vì sự bất ngờ tột độ vẫn còn đọng lại. “”Cháu… cháu thật sự rất bất ngờ về di chúc này.””
Anh nhìn quanh một lượt, lướt qua những khuôn mặt đỏ gay vì tức giận, những ánh mắt đầy thù hằn. “”Cháu chưa bao giờ… chưa bao giờ dám nghĩ đến chuyện này.”” Anh nói, nhấn mạnh từng lời. “”Cụ Phú… Cụ luôn tốt với cháu. Cháu biết ơn Cụ vì tình thương và sự quan tâm Cụ dành cho cháu bấy lâu nay. Cháu chỉ nghĩ đơn giản là đến giỗ Cụ, thắp nén hương tưởng nhớ Cụ thôi ạ.””
Nam ngừng lại một chút, hít một hơi sâu. “”Cháu không hiểu chuyện gì đang xảy ra cả. Cháu chỉ… chỉ làm những gì cháu cho là đúng, là vì tình cảm cháu dành cho Cụ thôi.”” Anh nói tiếp, ánh mắt chân thành nhìn về phía di ảnh Cụ Phú. “”Cháu chưa từng có ý định gì khác. Cháu thề là chưa từng.””
Lời nói của Nam, dù nhỏ nhẹ, nhưng như đổ thêm dầu vào lửa. Sự chân thành không ngờ tới của anh, thay vì xoa dịu, lại khiến họ thêm căm tức. Đối với họ, sự bất ngờ và lời thề thốt của Nam chỉ là một màn kịch tinh vi hơn mà thôi.”
“Giọng Nam vừa dứt, sự im lặng chết chóc ban nãy lại bị phá vỡ, nhưng lần này không phải bằng tiếng gầm gừ căm phẫn ngay lập tức. Một vài khuôn mặt vẫn còn co quắp vì tức giận, nhưng ánh mắt họ bắt đầu đảo quanh, nhìn nhau thăm dò. Cái số tài sản kếch xù kia, dù họ không được hưởng trọn vẹn, nhưng nó vẫn là một con số quá lớn để tiếp tục lao vào một cuộc đối đầu không có lợi. Logic ích kỷ bắt đầu chiến thắng cơn nóng giận nhất thời.
Người đầu tiên thay đổi thái độ là Bà Mai, cô ruột của Nam, người ban nãy còn gào thét lớn nhất. Bà ta hắng giọng, nụ cười gượng gạo bắt đầu méo mó trên môi.
“”Ấy… ấy chết! Thằng Nam hiền khô của cô mà!”” Bà ta đột ngột đổi giọng, bước lại gần Nam, đôi tay run run định đặt lên vai anh nhưng rồi lại rụt lại. “”Cô… cô xin lỗi cháu nhé. Nãy nóng quá, cô mất bình tĩnh.””
Nam nhìn bà ta, ánh mắt bình thản, không chút biểu cảm. Anh không tin một lời nào.
Bà Mai tiếp tục, giọng ngọt xớt đến phát rợn: “”Cụ Phú có mắt nhìn người thật. Cháu sống tình cảm, thảo thơm, cô chú anh chị cứ mải lo làm ăn, bỏ bê Cụ. Cụ trao tài sản cho cháu là đúng rồi!””
Ông Hoàng, chú của Nam, cũng nhanh chóng hùa theo. Khuôn mặt ông ta dịu lại, nụ cười xã giao giả tạo hiện lên.
“”Đúng đấy, thằng Nam. Chú… chú cũng xin lỗi cháu. Nãy chú hơi quá lời.”” Ông ta tiến lại, vỗ vỗ vai Nam, lực vỗ mạnh hơn mức cần thiết. “”Cháu xem, cả cái họ này, có ai được như cháu đâu. Giờ cháu là trụ cột rồi đấy!””
Những người khác cũng bắt đầu xúm lại. Tiếng xì xào ban nãy giờ chuyển thành những lời chúc tụng và nịnh bợ lố bịch.
“”Chúc mừng cháu nhé Nam! Giờ cháu giàu nhất cái làng này rồi!””
“”Mày có phúc lớn quá Nam ạ! Nhớ đến anh em nhé!””
“”Thảo nào Cụ Phú lại thương cháu thế, hiền lành chất phác như thế cơ mà!””
Họ thi nhau tìm những lời hoa mỹ nhất để nói, cố gắng xóa bỏ hình ảnh vừa rồi. Nhưng sự chuyển đổi quá đột ngột và lộ liễu khiến cho khung cảnh trở nên lố bịch đến thảm hại. Nụ cười gượng gạo, ánh mắt liếc ngang liếc dọc, những cái vỗ vai giả lả – tất cả như một màn kịch dở tệ.
Rồi, lời chúc mừng nhanh chóng chuyển sang những gợi ý đầy ẩn ý.
“”Giờ cháu thừa kế công ty, chắc vất vả lắm nhỉ? Chú có kinh nghiệm quản lý, hay là…”” Ông Hoàng bắt đầu thăm dò.
“”Đất đai nhiều thế, một mình cháu làm sao quản lý hết? Hay là chị em mình ‘hợp tác’ làm ăn xem sao?”” Bà Mai gợi ý, ánh mắt lấp lánh sự tính toán.
Họ không chỉ muốn xin lỗi suông. Họ muốn một phần miếng bánh. Thái độ khinh bỉ và giận dữ ban nãy hoàn toàn biến mất, nhường chỗ cho sự tính toán và nịnh bợ lộ liễu. Họ quên béng đi những lời chửi rủa cay độc vừa thốt ra, giờ đây chỉ nhìn thấy Nam như một con mồi béo bở, một nguồn lợi tiềm năng.
Nam đứng đó, tĩnh lặng giữa vòng vây của những con người đột ngột trở nên “”thân thiện””. Anh nhìn từng khuôn mặt, từng ánh mắt, lắng nghe từng lời đường mật, từng gợi ý “”hợp tác””. Trong sâu thẳm, không có sự hả hê, chỉ có một cảm giác lạnh lẽo và mỉa mai dâng lên. Anh hiểu, đây mới chính là bộ mặt thật của lòng người khi đứng trước đồng tiền.”
“Nam đứng đó, tĩnh lặng giữa vòng vây của những con người đột ngột trở nên “”thân thiện””. Anh nhìn từng khuôn mặt, từng ánh mắt, lắng nghe từng lời đường mật, từng gợi ý “”hợp tác””. Trong sâu thẳm, không có sự hả hê, chỉ có một cảm giác lạnh lẽo và mỉa mai dâng lên. Anh hiểu, đây mới chính là bộ mặt thật của lòng người khi đứng trước đồng tiền.
Nhưng không phải tất cả đều như vậy. Ở rìa đám đông đang xúm xít quanh Nam, một vài khuôn mặt vẫn sạm lại vì tức tối, không thể che giấu sự căm ghét. Đó là những người khinh bỉ Nam sâu sắc nhất, những người không thể nuốt trôi sự thật nghiệt ngã vừa được công bố. Họ đứng cách xa, khoanh tay trước ngực, ánh mắt như xuyên thủng Nam.
Một người chú của Nam, vốn dĩ luôn coi thường anh ra mặt, lườm nguýt Nam từ đầu đến chân. Trong mắt ông ta chỉ có sự khinh bỉ. Ông ta không thể tin được. Thằng nhóc nghèo rớt mùng tơi này, chỉ đi cái xe máy cà tàng, ăn mặc lôi thôi, lại là người thừa kế số tài sản kếch xù kia? Đây là một sự sỉ nhục!
Một người chị họ, từ bé đến lớn chưa bao giờ thèm nhìn thẳng mặt Nam, giờ đây chỉ biết trừng mắt, nghiến răng ken két. Cô ta thầm nguyền rủa Cụ Phú, nguyền rủa cả Nam. Tại sao? Tại sao một kẻ hạ đẳng như nó lại có thể cướp đi tất cả?
Họ không nói lời nịnh nọt, không cố gắng tiếp cận. Sự căm tức và khinh thường quá lớn, áp đảo cả sự tính toán vụ lợi nhất thời. Đối với họ, việc Nam thừa kế là một sự xúc phạm không thể chấp nhận, một trò đùa quái ác của số phận. Họ vẫn giữ nguyên thái độ khinh miệt, như thể việc công bố di chúc và số tài sản kia chỉ là một giấc mơ tồi tệ mà họ muốn nhanh chóng tỉnh dậy.
Nam lướt ánh mắt qua những người này. Anh thấy rõ sự thù địch không che đậy trong mắt họ. Không giống như những người đang cố gắng nịnh bợ kia, sự khinh miệt của những kẻ này là thật. Họ không chấp nhận. Họ không bao giờ chấp nhận rằng “”thằng nghèo”” mà họ luôn rẻ rúng lại có thể vươn lên, lại có thể sở hữu thứ mà họ mơ ước cả đời không được. Anh hiểu, đây mới là sự đối đầu thật sự. Những nụ cười giả tạo kia sẽ qua đi, nhưng sự khinh miệt và căm ghét từ những người này sẽ còn dai dẳng.”
“Trong cái nhìn lướt qua những kẻ thù địch kia, Nam quay trở lại đối diện với đám đông đang vây quanh mình. Những khuôn mặt lúc nãy còn vênh váo, giờ lại méo mó đủ hình dạng. Người thì cười toe toét, cố gắng tạo vẻ thân mật; người thì ánh mắt lấp lánh sự tính toán, như đang cân đo đong đếm thứ gì đó; người lại tỏ vẻ ngạc nhiên pha lẫn ngưỡng mộ giả tạo.
Một người cô họ, trước đây luôn khinh khỉnh mỗi khi Nam đến chơi và chỉ mời ngồi ngoài sân, giờ đây lại tiến đến gần nhất. Bà ta nắm lấy tay Nam, lắc lắc đầy nhiệt tình, nụ cười như nở đến mang tai.
“”Ôi trời ơi Nam! Con của chú thím đây sao! Lớn nhanh quá! Cô nhớ hồi bé con hay sang nhà cô chơi lắm nhé! Con xem, số phận đúng là không ai lường trước được mà! Cô tổ đúng là có mắt nhìn người!”” Bà ta o bế, giọng nói ngọt như mía lùi, khác hẳn thái độ lạnh nhạt thường ngày.
Nam rút tay lại một cách nhẹ nhàng, khiến bà ta hơi khựng lại. Cậu chỉ nhìn thẳng vào mắt bà ta, không nói gì. Sự im lặng của Nam khiến nụ cười trên môi người cô hơi cứng lại.
Một người anh họ, bằng tuổi Nam, người từng dùng những lời lẽ cay độc nhất để chế giễu chiếc xe máy cà tàng của Nam, giờ đây lại khoác vai Nam một cách suồng sã.
“”Thằng em! Ôi, anh phải nói là anh quá sốc! Quá bất ngờ! Nhưng mà vui! Vui cho mày quá! Anh biết ngay mà, cụ tổ lúc nào cũng thương mày nhất! Từ giờ có gì khó khăn cứ nói anh em mình nhé! Cứ thoải mái đi!”” Hắn ta vỗ vai Nam bôm bốp, ánh mắt sáng lên vẻ cơ hội. Hắn không còn nhắc đến chiếc xe máy cà tàng nữa, giờ trong đầu hắn chỉ có những chiếc ô tô bóng loáng mà Nam sắp sở hữu.
Nam cười nhạt, một nụ cười không chạm đến mắt. “”Vâng, em cảm ơn anh.””
“”Có gì đâu em! Anh em trong nhà mà!”” Hắn vẫn giữ vẻ hăng hái, nhưng có chút lúng túng trước thái độ bình thản của Nam.
Trong lúc đó, ở phía xa, những người mang ánh mắt thù địch vẫn đứng đó, chứng kiến cảnh tượng trước mắt với sự uất nghẹn không giấu giếm. Ánh mắt của họ như những mũi dao găm thẳng vào lưng Nam. Họ không thể hạ mình để nịnh bợ, nhưng cũng không thể chịu đựng được cảnh Nam được tung hô. Sự ghen ghét và tức tối gần như bóp nghẹt họ.
Nam cảm nhận được cả hai luồng năng lượng đối lập đang vây lấy mình: một bên là sự giả tạo và toan tính, một bên là sự thù địch và căm ghét trần trụi.
*Tiền bạc…* Cậu thầm nghĩ. *Nó có sức mạnh biến con người thành những hình dạng kỳ lạ đến vậy sao? Biến những mối quan hệ ruột thịt thành một vở kịch hạ đẳng chỉ vì lợi ích?*
Cậu đứng đó, giữa lòng nhà thờ họ Nguyễn, nơi linh thiêng lẽ ra phải là nơi của tình thân, lòng hiếu thảo và sự tôn kính tổ tiên, nhưng giờ đây lại ngập tràn mùi tiền và sự biến chất. Cậu nhìn những khuôn mặt đang vây quanh mình, và cả những khuôn mặt đang lườm nguýt từ xa. Họ, những người thân giàu có của cậu, đã tự phơi bày bản chất thật của mình chỉ trong khoảnh khắc tờ di chúc được công bố.”
“Buổi lễ giỗ tổ chính thức kết thúc trong sự gượng gạo đến ngột ngạt. Những lời chúc tụng, o bế giả tạo hay ánh mắt lườm nguýt thù địch đều dần tắt lịm, thay vào đó là sự im lặng nặng nề. Không còn không khí ấm cúng, không còn những tiếng cười nói rôm rả thường lệ sau mỗi dịp đoàn viên. Tất cả dường như chỉ muốn nhanh chóng rời khỏi nhà thờ họ Nguyễn, nơi đã phơi bày sự thật trần trụi về lòng người.
Từng người, từng người một, bắt đầu tìm cớ ra về. “”Nhà có việc,”” “”phải về sớm chuẩn bị cho ngày mai,”” những lời thoái thác được đưa ra một cách vội vàng, thiếu đi sự tự nhiên. Những khuôn mặt lúc nãy còn méo mó đủ kiểu, giờ lại mang một vẻ khó đọc, pha lẫn sự thất vọng, tức tối và cả toan tính.
Ngoài sân, tiếng động cơ xe hơi bắt đầu nổ máy. Những chiếc ô tô bóng loáng, biểu tượng của sự giàu có và địa vị của dòng họ, lần lượt lăn bánh rời đi. Chúng lướt đi trên con đường làng nhỏ bé, không còn dừng lại trò chuyện hay thăm hỏi như mọi năm. Mỗi chiếc xe khuất dạng mang theo một phần của bầu không khí nặng trĩu, nhưng đồng thời cũng để lại khoảng trống của sự lạnh lẽo và chia rẽ.
Nam đứng đó, nhìn theo những chiếc xe. Cậu không nói gì, chỉ lặng lẽ quan sát. Tiếng động cơ xa dần, trả lại sự tĩnh mịch cho nhà thờ họ. Sự im lặng không phải là bình yên, mà là sự tích tụ của những suy tính ngầm, của những ấm ức chưa thể nói thành lời. Tiền bạc đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ của nó: bóc trần bản chất, phá vỡ vỏ bọc gia đình và gieo rắc sự chia rẽ.
Nhà thờ họ Nguyễn, nơi đáng lẽ phải là chốn thiêng liêng kết nối các thế hệ, giờ đây chỉ còn đọng lại dư âm của một buổi giỗ tổ kỳ lạ, kết thúc sớm hơn thường lệ và tràn ngập sự lạnh lẽo.”
“Tiếng động cơ ô tô cuối cùng cũng tắt lịm trong màn chiều bảng lảng. Sự im lặng bao trùm nhà thờ họ Nguyễn, một sự im lặng khác hẳn với vẻ tĩnh mịch thường ngày của chốn linh thiêng. Nó mang theo dư vị của sự giận dữ âm ỉ, của những toan tính còn dang dở, và của một mối quan hệ gia tộc đã vỡ vụn dưới sức nặng của đồng tiền.
Nam vẫn đứng đó, nhìn theo con đường làng cho đến khi chiếc xe cuối cùng khuất hẳn sau rặng tre. Cậu hít một hơi sâu, lồng ngực căng tức. Không phải vì ấm ức hay buồn bã, mà là một cảm giác hỗn độn của sự thay đổi đang ập đến. Cậu quay người lại, đối diện với ngôi nhà thờ cổ kính. Không gian bên trong trống trải và lạnh lẽo đến lạ thường. Những tàn dư của buổi giỗ tổ vương vãi đâu đó, nhắc nhở về sự kiện vừa diễn ra.
Bước chân Nam chậm rãi tiến vào bên trong. Cậu không vội vã rời đi như những người khác. Cậu cần không gian này, cần sự yên tĩnh này. Cậu đi thẳng về phía bàn thờ tổ tiên, nơi di ảnh cụ Nguyễn Văn Phú vẫn còn đặt trang trọng, dường như đang mỉm cười hiền hậu nhìn xuống.
Nam quỳ xuống, cúi đầu trước hương hồn tổ tiên và cụ Phú. Cậu không thắp hương, chỉ đơn giản là ngồi đó, nhìn ngọn đèn dầu leo lét trên bàn thờ. Cả căn phòng rộng lớn chỉ còn tiếng gió luồn qua khe cửa và tiếng thở đều đặn của chính cậu. Ngồi một mình giữa không gian thiêng liêng này, đối diện với quá khứ và tương lai, Nam cảm nhận rõ rệt gánh nặng đang đè lên vai.
Trách nhiệm. Một từ nặng trĩu. Không chỉ là việc quản lý khối tài sản khổng lồ mà cụ Phú để lại, mà còn là trách nhiệm hàn gắn lại những đổ vỡ trong gia tộc, trách nhiệm chứng minh bản thân với những người đã khinh thường, và trách nhiệm đi trên con đường mà cụ Phú đã vạch ra cho cậu. Con đường này sẽ đầy chông gai, cậu biết. Nó không trải hoa hồng mà rải đầy những ánh mắt thù địch và sự đố kỵ.
Nam nhắm mắt lại, hình dung lại ánh mắt của luật sư khi công bố di chúc, khuôn mặt trắng bệch của các cô chú, và tiếng cười nhạo ban đầu của họ khi cậu bước vào nhà thờ họ trên chiếc xe máy cà tàng. Tất cả như một thước phim quay chậm trong tâm trí. Từ giờ phút này, mọi thứ đã thay đổi. Đứa cháu nghèo hèn mà họ từng khinh bỉ giờ đây lại nắm giữ vận mệnh của cả dòng họ Nguyễn.
Cậu mở mắt ra, nhìn thẳng vào di ảnh cụ Phú. “”Cụ ơi,”” cậu thầm thì, giọng nói lạc đi trong sự im lặng. “”Con hiểu rồi.”” Con đường phía trước là một cuộc chiến, không chỉ là chiến tranh tiền bạc mà còn là chiến tranh lòng người. Nhưng Nam không còn sợ hãi. Thay vào đó là một sự quyết tâm sắt đá. Cậu sẽ bước đi trên con đường này, dù có khó khăn đến đâu. Vì cụ Phú, vì dòng họ, và vì chính bản thân cậu. Nam ngồi yên như thế, bóng cậu đổ dài trên nền nhà thờ cổ, một mình đối diện với tương lai vô định nhưng đầy thử thách.”
“Nam đứng dậy, bước về phía góc bàn thờ, nơi đặt những nén hương mới. Cậu châm lửa, để khói hương cuộn nhẹ lên không trung, hòa vào mùi trầm thoang thoảng còn sót lại trong căn nhà thờ cổ. Nam cắm thêm nén hương vào lư đồng, rồi quay lại quỳ xuống, ánh mắt nhìn thẳng vào di ảnh của cụ Nguyễn Văn Phú. Khuôn mặt cụ vẫn hiền từ, đôi mắt dường như đang dõi theo mọi hành động của cậu.
Trong không gian tĩnh lặng, chỉ có tiếng tim đập thình thịch trong lồng ngực Nam và tiếng gió khe khẽ luồn qua kẽ lá ngoài sân. Cậu nhắm mắt lại, hít một hơi thật sâu, cảm nhận sức nặng của khoảnh khắc này. Đây không chỉ là việc nhận một khối tài sản khổng lồ, đây là việc tiếp nhận một di sản, một trách nhiệm.
“”Cụ ơi,”” Nam khẽ thầm thì trong tâm trí, lời hứa như khắc sâu vào lòng. “”Con hiểu rồi. Con sẽ không phụ lòng tin của cụ. Số tài sản này, con xin hứa với hương hồn cụ và tổ tiên, con sẽ sử dụng một cách xứng đáng nhất. Con sẽ không quên gốc gác, không quên mình từ đâu tới, và con sẽ luôn giữ vững những giá trị mà cụ đã nhìn thấy ở đứa cháu nghèo hèn này.””
Nam mở mắt, nhìn sâu vào đôi mắt cụ Phú trong ảnh, như đang tìm kiếm sự chấp thuận. Cậu cảm nhận được một luồng năng lượng ấm áp, như lời động viên từ người đã khuất. Sự giận dữ hay oán trách những người họ hàng vừa rời đi chợt tan biến, thay vào đó là sự tập trung vào con đường phía trước. Con đường mà cụ Phú đã mở ra, và cậu phải đi trên đó bằng tất cả sự chân thành và quyết tâm.
**[Bắt đầu đoạn kết lắng đọng]**
Thời gian trôi đi thật chậm trong căn nhà thờ cổ. Ánh chiều tà hắt bóng những hàng cột gỗ xuống nền gạch lạnh lẽo. Nam vẫn ngồi đó, không vội vã. Cái không gian linh thiêng này, sau cơn bão tố của buổi công bố di chúc, giờ đây trả lại vẻ trầm mặc vốn có, nhưng mang một ý nghĩa hoàn toàn mới với cậu. Nam cảm thấy gánh nặng trên vai không hề nhẹ đi, nhưng nó không còn là gánh nặng của sự sợ hãi hay bối rối, mà là gánh nặng của một mục đích lớn lao. Cậu nhớ lại những năm tháng cơ cực, chiếc xe máy cà tàng là cả gia tài, bữa cơm đạm bạc, và những ánh mắt khinh miệt của chính những người ruột thịt. Giờ đây, mọi thứ đã đảo lộn hoàn toàn. Khối tài sản khổng lồ ấy không phải là đích đến cuối cùng, mà chỉ là khởi điểm cho một hành trình mới, một hành trình để chứng minh bản thân, để xây dựng lại những giá trị đã bị mai một trong dòng họ, và quan trọng nhất, để thực hiện trọn vẹn tâm nguyện của người cụ tổ vĩ đại. Nam biết, con đường phía trước sẽ còn nhiều khó khăn, những ánh mắt đố kỵ sẽ còn dõi theo từng bước chân cậu. Nhưng ngồi đây, trong sự yên bình của nhà thờ họ, đối diện với di ảnh cụ Phú và hương hồn tổ tiên, Nam cảm thấy một sự bình yên kỳ lạ. Đó là sự bình yên đến từ việc tìm thấy mục đích, từ sự chấp nhận trách nhiệm, và từ niềm tin rằng mình đang đi trên con đường đúng đắn. Bóng cậu đổ dài trên sàn nhà, cô độc nhưng kiên định. Cậu không còn là đứa cháu nghèo đơn thuần nữa; cậu đã trở thành người gánh vác di sản và tương lai của cả một dòng họ.”

