“Cậu học trò ch-ối b-ỏ người bà b-án xôi năm xưa, để rồi phải trả gi-á bằng những giọt nước mắt h-ối h-ận khi trở về…

Bình minh tháng Chín se lạnh, tiếng rao của bà Sáu đã vang vọng khắp con ngõ nhỏ. “Ai xôi đây… xôi nóng đây…” Tiếng rao ấy đã gắn liền với tuổi thơ của biết bao thế hệ học trò. Bà Sáu, người phụ nữ g-ầy g-ò với chiếc nón lá cũ kỹ, ngồi ở một góc cổng trường, bán những gói xôi bốc khói thơm lừng.

Hậu, một cậu bé g-ầy g-ò, quần áo sờn rách, thường đi qua gánh xôi của bà mỗi sáng. Đôi mắt cậu lúc nào cũng dán chặt vào những hạt xôi dẻo thơm, nhưng bụng cậu thì rỗng tuếch. Cậu không có tiền để ăn sáng.

Một buổi sáng, bà Sáu gọi Hậu lại. “Ăn đi cháu,” bà nói, tay đưa cho cậu một gói xôi.

Hậu ngập ngừng. “Cháu không có tiền ạ.”

Bà Sáu mỉm cười. “Bà cho. Ăn đi cho no bụng, học bài cho giỏi.”…👇XEM NGAY TRUYỆN NGẮN DƯỚI BÌNH LUẬN”
Hậu đưa bàn tay gầy gò, run run nhận lấy gói xôi còn nóng hổi. Hơi ấm từ lớp lá chuối mộc mạc lập tức lan tỏa vào lòng bàn tay cậu, rồi như thấm sâu vào tận đáy lòng đang đói khát. Cậu bé nghẹn lại, đôi mắt tròn xoe, lấm lem bụi đất nhìn thẳng vào khuôn mặt gầy gò, hiền hậu của bà Sáu. Trong đôi mắt ấy không chỉ có sự đói khát của dạ dày, mà còn là biết bao sự biết ơn, xúc động. Cậu bé khẽ cúi đầu, giọng nói lí nhí, nghèn nghẹn như mắc thứ gì đó ở cổ họng: “Cháu… cháu cảm ơn bà ạ. Cháu hứa… cháu sẽ học thật giỏi để không phụ lòng bà.”
Hậu giữ chặt gói xôi, ánh mắt nhìn bà Sáu đầy quyết tâm. Từ ngày đó, cứ mỗi bình minh hé rạng trên con ngõ nhỏ, khi tiếng rao bán xôi “Ai xôi lạc, xôi vò đâyyyy…” quen thuộc vang lên, Hậu trong bộ quần áo sờn rách đã đứng chờ sẵn bên gánh xôi bốc khói thơm lừng của bà. Bà Sáu, người phụ nữ gầy gò với chiếc nón lá cũ kỹ, luôn giữ lại một gói xôi lớn nhất cho cậu. Bà không chỉ cho cậu cái ăn, bà cho cậu niềm tin. Mỗi lần trao gói xôi miễn phí, bà lại nắm lấy bàn tay nhỏ gầy của Hậu, giọng nói hiền từ nhưng đầy sức mạnh: “Ăn đi cháu, ăn cho no bụng rồi

còn có sức mà học. Chỉ có con chữ mới giúp cháu đổi đời thôi, nhớ lấy lời bà!”. Hậu gật đầu lia lịa, hình ảnh bà Sáu ngồi co ro bên gánh xôi ở cổng trường đã khắc sâu vào tâm trí cậu. Bà là người duy nhất không xua đuổi, không khinh miệt cậu. Bà là gia đình. Cậu bé lao vào những trang sách cũ, những bài toán khó, mỗi đêm thắp đèn dầu leo lét. Cậu biết, mỗi con chữ cậu học được, mỗi điểm số tốt cậu giành lấy, không chỉ là cho tương lai của cậu, mà còn là để đền đáp lại gói xôi ấm áp, lời động viên chân thành của người bà không máu mủ ấy. Tuổi thơ cơ cực của Hậu, từ nay, gắn liền với gánh xôi của bà Sáu, với tiếng rao vang vọng, và với ước mơ cháy bỏng được thoát khỏi nghèo khó nhờ con đường học vấn.
“Nhiều năm thấm thoắt trôi qua. Chàng trai Hậu của ngày nào, vẫn còn chút gầy gò nhưng ánh mắt đã sáng ngời hơn, tay siết chặt tờ giấy mỏng manh. Tờ giấy báo trúng tuyển đại học, cánh cửa dẫn đến thành phố lớn, đến một cuộc đời khác. Không chần chừ một giây, cậu bật chạy. Bước chân vội vã lướt qua con ngõ nhỏ quen thuộc, nơi mỗi sớm bình minh đều vang lên tiếng rao đã nuôi lớn tâm hồn cậu. Cậu biết Bà Sáu sẽ ở đâu.

Tại cổng trường, gánh xôi bốc khói thơm lừng vẫn ở đó, người phụ nữ gầy gò với chiếc nón lá cũ kỹ vẫn ngồi co ro bên cạnh. Tóc bà đã bạc đi nhiều, nhưng nụ cười khi thấy Hậu vẫn hiền hậu như xưa.

“”Bà ơi! Bà ơi!”” Hậu hổn hển chạy đến, chìa tờ giấy ra, giọng run run vì xúc động. “”Cháu… cháu đỗ rồi bà ơi! Đại học ở thành phố lớn!””

Bà Sáu ngỡ ngàng nhìn tờ giấy, rồi nhìn Hậu, đôi mắt hoe đỏ dần. Bà vội đặt gói xôi đang chuẩn bị dở xuống, đứng dậy, vòng tay ôm lấy Hậu. Nước mắt lăn dài trên gò má nhăn nheo.

“”Trời ơi… Thật rồi! Bà biết mà! Bà biết cháu làm được mà!”” Giọng bà nghẹn lại. “”Bao nhiêu năm… bao nhiêu cố gắng… Cuối cùng cũng thành công rồi, Hậu của bà!””

Bà buông Hậu ra, nắm lấy đôi tay gầy gò của cậu như ngày xưa vẫn thường làm. “”Tốt lắm cháu. Tốt lắm… Lên thành phố, phải cố gắng hơn nữa nhé. Phải sống cho thật tốt, làm người có ích. Đừng bao giờ quên mình từ đâu đến, nhớ lấy những ngày cơ cực này mà phấn đấu, cháu nhé.””

Hậu gật đầu lia lịa, nước mắt cũng trào ra. Hình ảnh gánh xôi, gói xôi miễn phí, và lời dặn dò của bà hiện lên rõ mồn một.

“”Cháu nhớ ạ. Cháu sẽ không bao giờ quên lời bà dặn, và không bao giờ quên ơn bà đâu ạ!”” Hậu nghẹn ngào hứa. “”Bà là người duy nhất tin cháu, là người cho cháu hi vọng. Cháu sẽ về thăm bà ngay khi có thể!””

Bà Sáu chỉ mỉm cười hiền từ, vỗ vỗ vào tay Hậu. Ánh mắt bà nhìn cậu tràn đầy tự hào và yêu thương, như nhìn đứa cháu ruột thịt của mình.”
“Thành phố hiện ra trước mắt Hậu như một con quái vật khổng lồ bằng bê tông và sắt thép, ồn ào và hoa lệ đến nghẹt thở. Những tòa nhà chọc trời vươn lên kiêu ngạo, những dòng xe cộ chen chúc không ngừng nghỉ, tiếng còi inh ỏi và dòng người vội vã tạo nên một bức tranh hoàn toàn xa lạ với cậu bé lớn lên bên gánh xôi nơi con ngõ nhỏ. Hậu siết chặt chiếc ba lô cũ kỹ, quần áo vẫn còn sờn rách, cảm giác lạc lõng và nhỏ bé xâm chiếm. Cậu tìm đường đến khu ký túc xá dành cho sinh viên nghèo, nơi chật chội và cũ kỹ, khác xa những gì cậu từng mơ mộng. Cuộc sống mới bắt đầu, không chỉ có kiến thức trên giảng đường mà còn là cuộc chiến mưu sinh, là sự va chạm với một thế giới đầy những khác biệt mà cậu chưa từng nghĩ tới.

Những ngày đầu trôi qua thật khó khăn. Tiền bạc eo hẹp, những bữa cơm sinh viên đạm bạc, áp lực học hành và cả sự tự ti khi nhìn bạn bè cùng lớp xúng xính quần áo mới, dùng điện thoại đắt tiền. Hậu không có thời gian để cảm thấy chán nản quá lâu. Cậu lao vào học, làm thêm đủ nghề lặt vặt bất cứ khi nào có thể – rửa bát thuê, phát tờ rơi – chỉ để kiếm thêm chút tiền trang trải. Mỗi tối, khi mệt nhoài trở về phòng, hình ảnh gánh xôi bốc khói thơm lừng và gương mặt hiền hậu của Bà Sáu lại hiện lên. Chúng là nguồn động lực duy nhất, nhắc nhở cậu về lời hứa phải thành công.

Một chiều cuối tuần, sau khi làm xong ca làm thêm, Hậu ngồi bệt xuống một bậc thềm vắng người trong khuôn viên trường, lấy chiếc điện thoại cũ kỹ ra. Ngón tay cậu run run bấm số quen thuộc. Tiếng chuông kéo dài khiến tim cậu đập nhanh.

“”Alo… Ai đấy ạ?”” Giọng Bà Sáu vọng lại, vẫn hiền và run run như ngày nào.

“”Bà ơi! Cháu, Hậu đây ạ!”” Hậu vội vàng đáp, giọng nghẹn lại.

“”À! Hậu đấy à cháu! Trời ơi, bà chờ điện thoại của cháu mãi! Cháu lên thành phố có ổn không? Khỏe không con?”” Bà Sáu lập tức mừng rỡ, hỏi dồn dập.

“”Cháu… cháu khỏe bà ạ. Cháu mới lên được mấy hôm. Mọi thứ… lạ lắm bà.”” Hậu ngập ngừng. Cậu muốn kể hết những khó khăn, nhưng lại sợ bà lo lắng. “”Thành phố to lắm bà ạ. Cao tầng, xe cộ như mắc cửi. Cháu ở ký túc xá, đông người lắm.””

“”Vậy à? Ừ, thành phố thì lúc nào chả đông đúc, tấp nập. Cháu có đi học chưa?”” Bà Sáu hỏi.

“”Dạ rồi ạ. Trường to lắm bà. Nhiều sách vở, nhiều thứ mới mẻ lắm. Cháu đang cố gắng làm quen dần ạ.”” Hậu cố gắng nói bằng giọng hào hứng nhất có thể. “”À, cháu tìm được việc làm thêm rồi bà ạ. Rửa bát ở quán cơm gần trường. Người ta trả theo giờ, cũng đủ cháu mua đồ dùng linh tinh bà ạ.””

Bà Sáu im lặng một lát, rồi giọng bà dịu xuống. “”Ừ, tốt lắm cháu. Cố gắng học, cố gắng làm, nhưng phải giữ gìn sức khỏe đấy nhé. Đừng làm việc quá sức. Ăn uống đủ đầy. Bà… bà vẫn bán xôi bình thường đây. Cháu đừng lo cho bà.””

Hậu nghe giọng bà, hình dung ra gánh xôi quen thuộc và đôi tay gầy guộc của bà. Nước mắt cậu lại trào ra. “”Cháu nhớ bà lắm bà ạ. Nhớ tiếng rao của bà mỗi sáng. Ở đây… không có ai bán xôi buổi sáng như bà đâu ạ.””

Bà Sáu cười nhẹ qua điện thoại. “”Nhớ thì cố gắng học hành cho giỏi, rồi về thăm bà. Cháu là niềm hi vọng của bà đấy, biết chưa?””

“”Dạ, cháu biết ạ. Cháu sẽ không làm bà thất vọng đâu ạ.”” Hậu hứa chắc nịch. Cuộc trò chuyện kết thúc, nhưng âm thanh giọng nói của Bà Sáu vẫn vương vấn trong tâm trí Hậu, tiếp thêm sức mạnh cho cậu đối mặt với những thử thách phía trước. Cậu đứng dậy, nhìn về phía những ánh đèn thành phố bắt đầu thắp sáng, đôi mắt ánh lên sự quyết tâm. Cậu sẽ phải thành công. Vì cậu, và vì bà.”
“Hậu đứng dậy, nhìn về phía những ánh đèn thành phố bắt đầu thắp sáng, đôi mắt ánh lên sự quyết tâm. Cậu sẽ phải thành công. Vì cậu, và vì bà.

Những tháng ngày tiếp theo trôi đi nhanh chóng. Hậu vùi đầu vào học tập, kết quả học tập của cậu nhanh chóng đứng top đầu của khoa. Sự thông minh và chăm chỉ của Hậu khiến cậu được nhiều bạn bè cùng lớp quý mến, trong đó có cả những người đến từ những gia đình giàu có và quyền lực của thành phố. Họ ngưỡng mộ thành tích học tập của cậu, mời cậu tham gia các nhóm học tập, rồi dần dà rủ rê cậu vào những cuộc vui, những buổi tụ tập ở những quán cà phê sang trọng hay nhà hàng đắt tiền.

Hậu dần quen với cuộc sống mới. Cậu học cách ăn mặc chỉnh tề hơn, không còn chỉ loanh quanh với vài bộ quần áo sờn rách cũ kỹ. Tiền làm thêm giờ đây không chỉ để trang trải ăn uống, sách vở mà còn được dành dụm để mua một chiếc điện thoại “”tử tế”” hơn, để không lạc lõng khi mọi người cùng nhau lướt web hay chụp ảnh. Cậu bắt đầu hòa nhập vào môi trường mới, nơi những câu chuyện xoay quanh du lịch nước ngoài, xe hơi đời mới, và những buổi tiệc xa hoa trở nên thường nhật.

Trong một buổi đi chơi cùng nhóm bạn mới ở một khu trung tâm thương mại sang trọng, cả nhóm đang chọn quà tặng cho một người bạn sắp đi du học. Họ thoải mái nói chuyện về những chuyến đi sắp tới, những kế hoạch nghỉ hè ở resort đắt đỏ. Hậu im lặng lắng nghe, cố gắng nở nụ cười cho phù hợp.

“”Ê Hậu, hè này cậu có đi đâu chơi không?”” Một cô bạn tên Linh hỏi, giọng vô tư.

Hậu thoáng giật mình. Hè của cậu chỉ có thể là tiếp tục làm thêm, hoặc nếu có tiền thì về thăm Bà Sáu. “”À… hè này mình bận rồi, mình có việc ở nhà.”” Hậu trả lời bâng quơ.

Một cậu bạn khác tên Hoàng tiếp lời, “”Việc gì thế? Nhà cậu làm nghề gì à? Bố mẹ làm kinh doanh hay công chức?””

Câu hỏi đột ngột khiến Hậu như đứng hình. Hình ảnh Bà Sáu với chiếc nón lá cũ kỹ, gánh xôi bốc khói thơm lừng nơi cổng trường cũ chợt hiện lên rõ mồn một trong đầu cậu. Cậu cảm thấy một luồng khí nóng chạy dọc sống lưng, là sự ngượng ngùng, là nỗi mặc cảm mới chớm nở. Cậu nhìn xuống bàn tay mình, nơi vẫn còn hằn dấu vết của những ngày rửa bát thuê.

“”Nhà… nhà mình ở quê ấy mà.”” Hậu lấp liếm, cố gắng chuyển chủ đề. “”Cũng không có gì đặc biệt đâu.””

Nhưng Hoàng có vẻ hiếu kỳ. “”Quê thì có sao đâu? Quê cậu ở đâu? Bố mẹ cậu làm nghề gì?””

Ánh mắt tò mò của mấy người bạn đổ dồn vào Hậu. Cậu cảm thấy tim đập nhanh hơn. Cậu không thể nói “”bà tớ bán xôi ở cổng trường””. Nỗi sợ bị nhìn bằng ánh mắt khác biệt, ánh mắt thương hại hoặc thậm chí là khinh thường, khiến cậu không thốt nên lời. Trong thế giới hào nhoáng này, gánh xôi và con ngõ nhỏ nghèo nàn dường như là thứ gì đó quá xa lạ, quá tầm thường, thậm chí là đáng xấu hổ. Cậu cảm thấy căm ghét chính mình vì cái suy nghĩ đó, nhưng không thể ngăn nó lại.

“”Gia đình… gia đình tớ làm nông thôi.”” Hậu nói dối, giọng lí nhí. Đó là lời nói dối đầu tiên về xuất thân của mình với những người bạn mới.

Sau buổi đi chơi đó, Hậu trở nên khép kín hơn mỗi khi bạn bè nói về gia đình. Cậu cố gắng tránh nhắc đến quê nhà, tránh nhắc đến Bà Sáu. Mỗi khi nhớ về gánh xôi, về tiếng rao của bà, cảm giác ấm áp ngày xưa giờ xen lẫn một nỗi buồn và sự mặc cảm khó tả. Cậu bắt đầu cảm thấy hình ảnh bà với chiếc nón lá, với gánh xôi lam lũ dường như không còn phù hợp với con người mới mà cậu đang cố gắng xây dựng ở thành phố này. Thay đổi môi trường, thay đổi những người xung quanh, dường như đang âm thầm thay đổi cả con người Hậu.”
“Kể từ hôm đó, Hậu giữ thái độ dè dặt hơn khi bạn bè nhắc đến chuyện gia đình. Mỗi khi ai đó hỏi về bố mẹ, về quê quán, cậu chỉ trả lời qua loa, giọng lạnh đi vài tông. Cái cảm giác bối rối, ngượng ngùng vẫn len lỏi mỗi khi hình ảnh Bà Sáu với gánh xôi cũ kỹ hiện về. Cậu cố gắng chôn chặt ký ức về *Con ngõ nhỏ*, về *Cổng trường* quen thuộc dưới lớp vỏ bọc của một sinh viên tỉnh lẻ chăm chỉ, tự lực.

Một buổi chiều trong thư viện, cả nhóm bạn đang cùng nhau ôn bài. Giữa lúc giải lao, Hoàng ngả người ra ghế, nhìn Hậu tò mò.

“”Này Hậu,”” Hoàng bắt chuyện, “”cậu học giỏi thật đấy. Tớ thấy cậu ngoài giờ học còn đi làm thêm nữa đúng không? Kiếm tiền trang trải hay sao?””

Linh và vài người khác cũng hướng ánh mắt về phía cậu. Câu hỏi đi thẳng vào vấn đề mà Hậu vẫn luôn lảng tránh. Đây là cơ hội, hoặc là nói ra một phần sự thật (dù là chỉ về bố mẹ) và đối diện với việc phải giải thích về Bà Sáu, hoặc là…

Một suy nghĩ xẹt qua đầu Hậu, nhanh như điện. Cậu hít một hơi thật sâu, ngẩng mặt lên, nở nụ cười gượng gạo.

“”À, ừ. Tớ đi làm thêm,”” Hậu nói, giọng cố gắng tự tin. “”Chủ yếu là để tự lo cho việc học và sinh hoạt phí ấy mà.””

“”Thế à?”” Linh hơi bất ngờ. “”Bố mẹ cậu không chu cấp nhiều à? Tớ tưởng cậu bảo nhà làm nông?””

Hậu lắc đầu, cố gắng giữ vẻ tự nhiên. “”Nhà tớ ở quê cũng khó khăn mà. Bố mẹ chỉ đủ lo cho mấy em ở nhà thôi. Học phí và mọi thứ trên này tớ đều phải tự đi làm thêm kiếm cả.””

Hoàng nhìn cậu với ánh mắt pha lẫn ngưỡng mộ và thương hại. “”Wow, thế thì cậu giỏi thật đấy. Tớ thì bố mẹ lo hết, thi thoảng mới phải làm thêm chút ít cho có kinh nghiệm thôi.””

“”Đúng rồi, tụi tớ chỉ làm thêm mấy việc ‘xịn xịn’ để trau dồi kỹ năng với có tiền tiêu vặt thôi,”” Linh thêm vào, vô tư.

Hậu chỉ cười, gật đầu. Mỗi lời nói dối thốt ra, cậu lại cảm thấy lồng ngực như bị bóp nghẹt. Cậu đã nói dối. Nói dối rằng cậu hoàn toàn tự lực. Nói dối rằng không có ai giúp đỡ. Điều đó đồng nghĩa với việc phủ nhận công lao của Bà Sáu, phủ nhận những gói xôi miễn phí, những đồng tiền chắt chiu từ gánh hàng rong đã nuôi cậu ăn học bấy lâu nay.

Trong đầu Hậu hiện lên hình ảnh Bà Sáu lom khom bên *Gánh xôi bốc khói thơm lừng* vào *Bình minh tháng Chín*, tiếng rao quen thuộc vẫn văng vẳng đâu đây. Nhưng ngay lập tức, cậu gạt hình ảnh ấy ra khỏi tâm trí. Cậu đang xây dựng một cuộc sống mới, một con người mới ở thành phố này. Con người đó không có chỗ cho những ký ức lam lũ, những gánh xôi nghèo hèn.

Từ lúc đó, Hậu càng né tránh những câu chuyện về quá khứ. Cậu tập trung vào việc học, việc làm thêm, và hòa nhập sâu hơn vào cuộc sống của những người bạn giàu có. Cậu ngày càng khéo léo hơn trong việc dựng lên câu chuyện về bản thân – một chàng trai tỉnh lẻ thông minh, nghị lực, hoàn toàn tự lực vươn lên. Câu chuyện ấy nghe có vẻ hấp dẫn, đầy cảm hứng, nhưng nó lại được xây dựng trên nền tảng của sự chối bỏ và những lời nói dối về cội nguồn, về ân nhân của mình. Khoảng cách giữa Hậu và Bà Sáu, khoảng cách giữa cuộc sống hiện tại hào nhoáng và *Con ngõ nhỏ* nghèo nàn, ngày càng rộng ra. Và lời nói dối đầu tiên ấy, dù nhỏ bé, đã gieo mầm cho những rắc rối và giằng xé nội tâm lớn hơn sau này.”
“Số cuộc gọi từ nhà về thưa thớt dần. Màn hình điện thoại sáng lên tên “”Bà Sáu””, Hậu nhìn chằm chằm vào đó, ngón tay lướt nhẹ trên màn hình nhưng không vuốt để trả lời. Nó cứ đổ chuông, đổ chuông, âm thanh như đang réo gọi một quá khứ mà cậu đang cố gắng chôn vùi. Cậu để máy reo đến khi tự tắt, rồi đặt úp nó xuống bàn. “”Bận học quá,”” cậu tự nhủ, lời bào chữa đã bắt đầu ăn sâu vào tâm trí.

Vài ngày sau, điện thoại lại đổ chuông vào buổi tối muộn, lần này Hậu bắt máy.

“”A lô, con nghe Bà ơi,”” giọng Hậu cố gắng giữ vẻ tự nhiên, pha chút mệt mỏi.

Đầu dây bên kia, giọng Bà Sáu vẫn chất phác, đầy lo lắng. “”À, Hậu đấy à con. Sao mấy hôm nay Bà gọi mà con không nghe máy? Con có sao không?””

Hậu vội vã đáp lời, giọng gấp gáp. “”À dạ, con bận quá Bà ạ. Trường dạo này nhiều bài tập với lại con đi làm thêm về khuya nên mệt quá ngủ quên mất ạ.””

“”Thế à? Con học hành vất vả hả? Cố gắng giữ gìn sức khỏe nha con. Ăn uống đầy đủ vào. Bà ở nhà vẫn khỏe, hàng xôi vẫn bán đều đều,”” Bà Sáu nói, những lời hỏi thăm chân thành như dòng nước mát, nhưng với Hậu lúc này lại như những mũi kim đâm vào tim.

“”Dạ vâng, con biết rồi Bà ạ. Thôi Bà ơi, con phải học bài tiếp rồi, mai con có bài kiểm tra ạ. Con cúp máy đây Bà nhé,”” Hậu nói nhanh, không đợi Bà Sáu trả lời đã vội tắt máy.

Cậu thở phào nhẹ nhõm, nhưng trong lòng lại dấy lên một cảm giác khó chịu, tội lỗi. Cái cảm giác sợ hãi, sợ phải đối diện với giọng nói ấy, với những lời quan tâm vô tư ấy ngày càng lớn. Mỗi lần nghe giọng Bà Sáu, cậu lại nhớ về *Con ngõ nhỏ* nghèo nàn, nhớ về *Gánh xôi bốc khói thơm lừng* và chính bản thân mình với *Quần áo sờn rách của Hậu* những ngày đầu lên thành phố. Đó là hình ảnh đối lập hoàn toàn với con người Hậu đang xây dựng – một sinh viên thành đạt, tự lực, có cuộc sống “”xịn xịn”” như bạn bè.

Các cuộc gọi về quê thưa dần, rồi dừng hẳn. Bà Sáu vẫn gọi, nhưng Hậu không còn trả lời. Cậu viện đủ lý do trong đầu: bận học, bận làm thêm, điện thoại hết pin, không có sóng… Nhưng sâu thẳm, cậu biết, cậu sợ. Sợ phải nghe giọng nói chất phác ấy, sợ phải đối diện với sự thật về nguồn gốc của mình. Cậu sợ những lời hỏi thăm chân thành của Bà Sáu sẽ làm tan vỡ lớp vỏ bọc mà cậu đã dày công tạo dựng.

Khoảng cách địa lý giữa thành phố và *Con ngõ nhỏ* quê nhà không còn là rào cản duy nhất. Một khoảng cách vô hình, do chính Hậu tạo ra, ngày càng rộng ra, chia cắt cậu khỏi người ân nhân đã cưu mang mình. Ký ức về *Bình minh tháng Chín* với *Tiếng rao bán xôi* và *Gói xôi miễn phí của bà Sáu* dần trở thành những hình ảnh xa lạ, chìm khuất dưới ánh đèn rực rỡ của cuộc sống mới nơi thành phố. Cậu đã cắt đứt sợi dây liên kết cuối cùng với quá khứ lam lũ, với hy vọng rằng khi nó đứt hẳn, cậu sẽ hoàn toàn thuộc về thế giới hào nhoáng này. Nhưng liệu cậu có tìm được sự bình yên trong sự chối bỏ ấy không, cậu không dám nghĩ tới.”
“Hậu tốt nghiệp loại giỏi, tấm bằng đỏ chói lọi như báo hiệu một tương lai rực rỡ. Chỉ vài tuần sau, cậu nhận được lời mời làm việc từ một tập đoàn lớn với mức lương đáng mơ ước. Thế giới mới mở ra trước mắt Hậu là những tòa nhà chọc trời, những bữa trưa sang trọng và những mối quan hệ đầy tính toán. Cậu thuê một căn hộ tiện nghi, mua sắm quần áo đắt tiền, và bắt đầu tham gia vào những cuộc vui thâu đêm của giới trẻ thành đạt.

Hậu lao mình vào công việc như con thiêu thân, khao khát chứng tỏ bản thân và leo lên những nấc thang danh vọng. Mỗi dự án thành công, mỗi lời khen ngợi từ sếp càng đẩy cậu lún sâu hơn vào vòng xoáy ấy. Cuộc sống mới hào nhoáng, lấp lánh như ánh đèn thành phố về đêm, hoàn toàn trái ngược với *Con ngõ nhỏ* nghèo nàn và *Quần áo sờn rách của Hậu* ngày xưa.

Điện thoại của Hậu bận rộn với những cuộc họp, những email công việc và những lời mời đi chơi. Những cuộc gọi từ số máy lạ, không hiển thị tên “”Bà Sáu””, cậu thường xuyên lướt nhẹ màn hình từ chối. “”Chắc lại là số rác,”” cậu lầm bầm, không để ý rằng tần suất những cuộc gọi ấy ngày càng thưa thớt. Cậu không còn nhớ về *Bình minh tháng Chín* se lạnh, về *Tiếng rao bán xôi* quen thuộc hay *Gói xôi miễn phí của bà Sáu* đã nuôi lớn cậu những ngày gian khó. Ký ức về *Gánh xôi bốc khói thơm lừng* và *Cổng trường* nơi bà ngồi bán xôi giờ chỉ là những mảnh ghép rời rạc, cũ kỹ trong bộ não chỉ còn chỗ cho những con số, những kế hoạch và những mục tiêu thăng tiến. *Tuổi thơ của Hậu gắn liền với gánh xôi* dường như đã thuộc về một kiếp khác.

Cậu đã có tất cả những gì mình từng mơ ước: tiền bạc, địa vị, sự ngưỡng mộ của đồng nghiệp. Cậu là hình mẫu của sự thành công, của một chàng trai nghèo vươn lên từ khó khăn. Nhưng trong ánh mắt cậu, đôi khi thoáng hiện lên một nỗi trống rỗng không tên. Cậu đã quá bận rộn để nhận ra rằng, trên con đường chinh phục đỉnh cao, cậu đã vô tình đánh rơi thứ quý giá nhất – lòng biết ơn và lời hứa với người đã cưu mang mình. Lời hứa sẽ quay về thăm *Bà Sáu* sau khi ra trường, lời hứa ấy đã hoàn toàn bị lãng quên dưới lớp bụi của cuộc sống hào nhoáng. Cậu không nghĩ về bà, không nhớ về lời hứa. Hoặc có lẽ, cậu đã cố tình không nghĩ, không nhớ.”
“Hậu lái chiếc xe bóng loáng đi vào con đường quen thuộc. Đã bao nhiêu năm rồi cậu mới đặt chân về đây? Cảnh vật vẫn vậy, cũ kỹ và nhuốm màu thời gian. Lòng cậu khẽ chùng xuống, một chút bồi hồi khó tả dâng lên. Đây là nơi cậu đã lớn lên, nơi có *Con ngõ nhỏ* hằn sâu dấu chân cậu mỗi sáng. Nhưng xen lẫn sự hoài niệm đó là nỗi lo lắng cuộn trào. Cậu sợ phải gặp lại những ánh mắt quen thuộc, những người hàng xóm cũ. Họ sẽ nhìn cậu thế nào? Họ có biết cậu đã thay đổi ra sao không?

Một cơn gió nhẹ lướt qua, mang theo mùi hương thoang thoảng. Hậu chợt nhận ra mùi hương ấy… mùi xôi gấc, mùi xôi đỗ xanh… mùi hương của *Gánh xôi bốc khói thơm lừng* ngày nào. Tim cậu hẫng đi một nhịp. Cậu vô thức nhìn về phía *Cổng trường* cũ. Từ xa, cậu thấy một dáng người quen thuộc, gầy gò, ngồi cạnh một gánh hàng đơn sơ. Chiếc nón lá cũ kỹ che gần hết khuôn mặt. Dù ở khoảng cách khá xa, Hậu vẫn nhận ra đó là ai. *Bà Sáu*.

Toàn thân Hậu căng cứng. Cậu không thể đối mặt với bà lúc này. Nỗi sợ hãi và mặc cảm đột ngột ập đến, lấn át mọi cảm xúc khác. Cậu không nghĩ mình đủ dũng cảm để nhìn vào đôi mắt ấy, đôi mắt đã từng nhìn cậu với sự bao dung và tình yêu thương vô điều kiện. Cậu đã hứa sẽ quay lại, nhưng cậu đã quên. Hoàn toàn quên.

Hậu lập tức siết chặt vô lăng, đánh lái rẽ nhanh vào một con đường khác, tránh đi ngang qua cổng trường. Cậu không muốn chạm mặt. Cậu muốn trì hoãn khoảnh khắc đó càng lâu càng tốt. Tiếng rao bán xôi quen thuộc, dù yếu ớt từ xa vọng lại, cũng đủ khiến tai cậu ù đi. “”Ai xôi đê! Xôi lạc, xôi đỗ, xôi gấc đâyyy…”” Cậu rùng mình, cố gắng xua đi âm thanh và hình ảnh đó khỏi tâm trí. Cậu vội vã lái xe đi, bỏ lại phía sau con đường thân thuộc và bóng dáng gầy gò ấy. Chuyến về quê lần này, vì công việc hay vì gia đình, không quan trọng. Quan trọng là cậu phải đối mặt với quá khứ. Và cậu chưa sẵn sàng. Cậu thầm cầu mong sẽ không có ai nhận ra cậu, không ai gọi tên cậu trong những ngày ở đây.”
“Hậu siết chặt vô lăng, hơi thở gấp gáp. Chiếc xe lao đi trên con đường lạ lẫm hơn, tránh xa cái ngã rẽ quen thuộc dẫn vào *Con ngõ nhỏ*. Cậu không dám nhìn lại. Chỉ cần nghĩ đến *Cổng trường* nơi *Bà Sáu* đang ngồi cạnh *Gánh xôi bốc khói thơm lừng* là lồng ngực cậu lại thắt lại. Tiếng rao “”Ai xôi đê…”” dù chỉ là âm thanh yếu ớt từ xa, hay thậm chí chỉ là tiếng vọng trong tâm trí, cũng đủ khiến cậu rùng mình.

Cậu muốn chạy trốn. Trốn khỏi *Tiếng rao bán xôi* ấy. Trốn khỏi *Gánh xôi bốc khói thơm lừng*. Trốn khỏi hình ảnh *Quần áo sờn rách của Hậu* ngày nào, đứng chờ đợi *Gói xôi miễn phí của bà Sáu*. Trốn khỏi toàn bộ *Tuổi thơ của Hậu gắn liền với gánh xôi* ấy. Quá khứ ấy như một chiếc áo quá chật, cũ kỹ và đầy tủi hổ, cậu muốn vứt bỏ nó đi thật xa, chôn vùi nó dưới lớp đất dày của sự thành công hiện tại.

Hậu cố gắng tập trung vào con đường phía trước. Cậu tự nhủ chuyến về quê này chỉ đơn thuần là công việc, hoặc có thể là thăm vài người thân, không liên quan gì đến những ký ức xưa cũ. Không liên quan gì đến *Bà Sáu*. Cậu lái xe nhanh hơn, như thể muốn vượt qua cả thời gian và không gian, để những hình ảnh và âm thanh ấy không thể đuổi kịp mình.

Nhưng càng cố gắng quên, chúng lại càng hiện rõ. Khuôn mặt gầy gò dưới chiếc nón lá cũ kỹ. Đôi bàn tay chai sạn đưa cho cậu *Gói xôi miễn phí*. Cái nhìn hiền từ, không chút phán xét, ngay cả khi *Quần áo sờn rách của Hậu* nói lên tất cả về gia cảnh cậu.

“”Biến đi!”” Hậu lẩm bẩm, tự nói với chính mình. “”Hãy biến đi!”” Cậu muốn xua đuổi những hình ảnh ấy ra khỏi đầu. Chúng không thuộc về Hậu của ngày hôm nay. Hậu của ngày hôm nay ngồi trên chiếc xe bóng loáng, mặc quần áo đắt tiền, không phải cậu bé nghèo khổ ngày nào bám theo *Gánh xôi* để xin ăn.

Cậu tăng tốc độ, chỉ muốn thoát khỏi khu vực này càng nhanh càng tốt. Cậu biết mình đã hứa. Hứa sẽ quay lại khi thành công. Nhưng cậu đã thành công, và cậu lại đang chạy trốn. Mặc cảm tội lỗi bắt đầu gặm nhấm, nhưng nỗi sợ hãi và khao khát được chôn vùi quá khứ còn lớn hơn.

Chiếc xe lướt đi, bỏ lại phía sau con đường cũ, bỏ lại *Con ngõ nhỏ*, *Cổng trường*, *Tiếng rao bán xôi* và *Bà Sáu*. Hậu hy vọng, chỉ cần đi đủ xa, những ký ức ấy sẽ không còn đeo bám cậu nữa. Nhưng trong lòng, cậu biết, điều đó là không thể. Quá khứ vẫn ở đó, và một ngày nào đó, cậu sẽ phải đối mặt. Nhưng không phải bây giờ. Chưa phải bây giờ.”
“Hậu tấp chiếc xe bóng loáng vào một quán nước ven đường, cách xa hẳn *Con ngõ nhỏ* và *Cổng trường*. Cậu xuống xe, cố hít thở sâu để làm dịu lại nhịp tim vẫn còn đập nhanh. Ánh mắt cậu vô định nhìn về phía xa, nơi ẩn chứa những ký ức cậu khao khát chôn vùi. Bỗng, một giọng nói chất phác vang lên:

“”Cậu Hậu đấy à? Úi chà, lâu quá không gặp!””

Hậu giật mình quay lại. Một người đàn ông trung niên, dáng vẻ lam lũ, đang nhìn cậu với nụ cười rạng rỡ. Hậu nheo mắt nhìn kỹ, thoáng bối rối. À, chú Tư hàng xóm cũ, cái thời *Tuổi thơ của Hậu gắn liền với gánh xôi*. Chú Tư ngày xưa hay ngồi uống nước ở đầu ngõ.

“”À, chào chú Tư ạ.”” Hậu gượng gạo đáp lời, cố gắng che đi sự bất ngờ và có chút khó chịu. Cậu không muốn gặp bất kỳ ai từ cái quá khứ ấy.

Chú Tư tiến lại gần hơn, vỗ vai Hậu bôm bốp. “”Trông cậu khác quá! Giờ thành ông chủ lớn rồi ha? Nghe đồn làm ăn Sài Gòn phát đạt lắm?””

“”Dạ, cũng tạm ổn ạ.”” Hậu trả lời cộc lốc, lùi nhẹ lại tránh cái vỗ vai.

“”Tốt quá, tốt quá!”” Chú Tư cười xòa. “”Về thăm nhà đấy à? Mà này…”” Ông hạ giọng một chút, nhìn về phía *Con ngõ nhỏ* xa xa. “”Sao dạo này không thấy cậu về thăm bà Sáu nhỉ? Bà già yếu lắm rồi đấy. Bà cứ nhắc cậu hoài.””

Câu hỏi của chú Tư như một nhát dao đâm thẳng vào lồng ngực Hậu. Khuôn mặt cậu lập tức cứng đờ. Cậu cảm thấy toàn thân nóng bừng, mồ hôi túa ra lạnh ngắt. Cái tên “”bà Sáu”” phát ra từ miệng người khác, ngay lúc cậu đang cố gắng chạy trốn nó, khiến Hậu như muốn nổ tung. Cậu siết chặt bàn tay, móng tay ấn sâu vào lòng bàn tay. Hậu muốn quay lưng bỏ đi ngay lập tức, muốn bịt tai lại không nghe thấy gì nữa.

“”Dạ… cháu…”” Hậu lắp bắp, không tìm thấy một lời giải thích nào thỏa đáng. Tất cả những lý do biện minh đều nghe thật giả tạo và tồi tệ. Cậu chỉ muốn biến khỏi đây. Ánh mắt mong chờ và đầy thắc mắc của chú Tư khiến Hậu cảm thấy ngột ngạt đến khó thở. Cậu cảm thấy mình lại biến thành thằng bé *quần áo sờn rách* ngày nào, đứng co ro bên *gánh xôi* bốc khói, nhưng lần này là với một cảm giác tội lỗi gấp vạn lần.”
“Chú Tư thở dài thườn thượt, ánh mắt xa xăm nhìn về phía *Con ngõ nhỏ*. “”Thương bà lắm. Từ ngày cậu đi Sài Gòn… bà neo đơn hẳn. Cái *gánh xôi* ngày càng nặng hơn với cái lưng còng của bà. Sáng nào *tiếng rao bán xôi* cũng khan cả giọng. Mưa nắng gì cũng ngồi ở *cổng trường*. Bà cứ mong… mong cậu về.”” Giọng ông chùng xuống, chứa đựng sự xót xa. “”Rồi đợt rồi… bà yếu hẳn đi. Không còn rao nổi nữa. Nằm một chỗ.”” Chú Tư đưa tay quệt khóe mắt. “”Bệnh tật quật khổ sở… Cách đây chưa lâu… bà… bà mất rồi, cậu ạ.””

Lời nói của chú Tư như hàng ngàn mũi kim đâm vào Hậu. “”Bà… bà mất rồi?”” Cậu lặp lại như một người mất hồn, giọng lạc đi. Khuôn mặt cậu trắng bệch, toàn thân run rẩy. Cái tin sét đánh đó giáng xuống khiến Hậu cảm thấy đất trời quay cuồng. Cậu lùi lại một bước, suýt ngã. Không thể nào. Bà Sáu… người đã cho cậu những *gói xôi miễn phí* khi bụng đói cồn cào, người có *gánh xôi bốc khói thơm lừng* gắn liền với *tuổi thơ của Hậu*, người duy nhất cho cậu sự ấm áp khi còn là thằng bé *quần áo sờn rách*… đã không còn nữa?

Chú Tư gật đầu nặng nề, không để ý đến vẻ hoảng loạn tột độ của Hậu. “”Ừ… Giờ chỉ còn lại cái nhà trống. Mấy bữa đám tang… cũng không thấy ai là người thân gì. Chỉ có mấy bà con lối xóm thương tình lo liệu.”” Ông lắc đầu ngán ngẩm. “”Tiếc thương cho bà cụ cả đời khổ cực.””

Hậu không nghe rõ lời chú Tư nói gì nữa. Tai cậu ù đi. Chỉ còn hình ảnh bà Sáu hiện về rõ mồn một: dáng người gầy gò dưới chiếc *nón lá cũ kỹ*, nụ cười hiền từ khi đưa cho cậu *gói xôi miễn phí*. Cậu đã hứa… cậu đã hứa sẽ quay về. Quay về khi giàu có, để đền đáp công ơn của bà. Nhưng cậu đã lỡ hẹn. Cậu đã để bà ra đi trong cô độc, không một lần gặp lại. Cảm giác tội lỗi từ nãy giờ chỉ là một đốm lửa nhỏ, giờ bỗng bùng lên thành cơn hỏa hoạn thiêu đốt tâm can Hậu. Cậu muốn gào lên. Cậu muốn chạy ngay đến *Con ngõ nhỏ* ấy, chạy về ngôi nhà nhỏ của bà, dù biết tất cả đã muộn màng. Cái thành công rực rỡ mà cậu kiêu hãnh bỗng hóa thành tro bụi dưới sức nặng của sự thật tàn khốc. Cậu đã đánh mất điều quan trọng nhất trên đời, thứ mà tiền bạc không bao giờ mua lại được.”
“Tai Hậu ù đi, mọi âm thanh xung quanh đều mờ nhạt, chỉ còn tiếng vọng của câu nói “”bà mất rồi”” vang vọng trong đầu. Cậu đứng chết sững, đôi mắt vô hồn nhìn về phía trước, nơi chẳng còn gì ngoài con đường đất quen thuộc dẫn vào *Con ngõ nhỏ* năm xưa. Toàn thân Hậu run rẩy, không phải vì lạnh, mà vì một cơn địa chấn cảm xúc đang tàn phá bên trong. Khuôn mặt trắng bệch như tờ giấy, đôi môi mím chặt lại, cố nén một tiếng nấc nghẹn ngào sắp vỡ tung.

Trong tâm trí Hậu, hình ảnh bà Sáu lại hiện lên, rõ nét hơn bao giờ hết. Dáng bà còng lưng dưới chiếc *nón lá cũ kỹ*, đôi tay gầy gò cẩn thận gói *gói xôi miễn phí* cho thằng bé Hậu *quần áo sờn rách*. *Gánh xôi bốc khói thơm lừng* ấy không chỉ là miếng ăn, mà là cả bầu trời yêu thương và sự ấm áp duy nhất cậu có được trong *tuổi thơ của Hậu*. Tiếng rao bán xôi của bà, tưởng chừng như tiếng rao bình dị, giờ bỗng hóa thành bài ai điếu bi thương nhất mà Hậu từng nghe. Cậu đã bỏ đi, bỏ lại người ân nhân duy nhất của mình, chạy theo phù phiếm vật chất nơi phố thị. Cậu đã từng kiêu hãnh biết bao về “”thành công”” của mình, về số tiền kiếm được, về những thứ hào nhoáng sở hữu. Nhưng tất cả, giờ đây, chẳng có nghĩa lý gì khi người quan trọng nhất đã không còn chờ cậu quay về ở *cổng trường* hay trong *Con ngõ nhỏ* thân thương ấy nữa.

Một cơn đau thắt đột ngột quặn lên trong lồng ngực Hậu. Cảm giác tội lỗi không còn là một đốm lửa nhỏ như khi chú Tư bắt đầu kể, nó đã bùng lên thành một ngọn lửa dữ dội, thiêu đốt từng tế bào, từng thớ thịt. Hậu ước gì đó chỉ là một giấc mơ, một lời nói dối tàn nhẫn. Cậu muốn phủ nhận, muốn hét lên rằng điều đó không thể là sự thật. Nhưng ánh mắt xót xa của chú Tư, sự im lặng nặng nề của không gian xung quanh, tất cả đều xác nhận sự thật tàn khốc ấy. Bà Sáu đã thật sự ra đi. Bà ra đi khi cậu vẫn còn mải mê với những thứ hão huyền, khi cậu vẫn chưa kịp làm bất cứ điều gì để đền đáp công ơn trời biển ấy.

Hậu cảm thấy mình như một kẻ thất bại thảm hại nhất trên đời. Cậu đã có tất cả mọi thứ mà người đời mơ ước, nhưng lại đánh mất thứ quý giá nhất: cơ hội báo hiếu, cơ hội được nói lời cảm ơn, cơ hội được nhìn thấy nụ cười của bà một lần nữa. Nước mắt chảy dài trên gò má Hậu, hòa lẫn với mồ hôi lạnh. Cậu đưa tay lên ôm chặt ngực, nơi trái tim đang đau đớn tột cùng, nơi cảm giác hối hận dâng lên như thủy triều, nhấn chìm cậu trong nỗi tuyệt vọng. Cái giá của sự lãng quên và sự chạy theo danh vọng hóa ra lại đắt đến thế.”
“Một luồng sức mạnh điên cuồng bỗng trỗi dậy trong người Hậu. Cậu không thể đứng yên thêm một giây phút nào nữa. Đôi chân tê dại chợt bừng tỉnh, Hậu lập tức lao đi, bỏ lại sau lưng ánh mắt khó hiểu của chú Tư và khung cảnh vẫn còn chìm trong sự thật tàn khốc vừa được phơi bày. Cậu chạy, chạy như một kẻ mất trí, hơi thở gấp gáp xé toang không khí buổi sớm.

Đích đến duy nhất trong tâm trí Hậu lúc này là *Con ngõ nhỏ* quen thuộc, nơi *tiếng rao bán xôi* của bà Sáu từng vang vọng mỗi sớm mai. Cậu chạy qua những con phố đã đổi thay, những tòa nhà cao tầng mọc lên, nhưng tâm trí lại chỉ thấy lại hình ảnh cũ kỹ của xóm nghèo ngày xưa. Cậu hy vọng, một cách điên rồ, rằng tin tức đó chỉ là một lời đùa ác độc, rằng khi cậu đến nơi, bà vẫn sẽ ngồi đó dưới chiếc *nón lá cũ kỹ*, bên *gánh xôi bốc khói thơm lừng*. Cậu chỉ cần nhìn thấy bà, nhìn thấy nụ cười móm mém hiền hậu ấy một lần nữa. Cậu chỉ muốn quỳ xuống, ôm lấy đôi chân gầy guộc của bà và nói lời xin lỗi. Xin lỗi vì đã bỏ đi, xin lỗi vì đã quên, xin lỗi vì đã quá muộn màng. Hình ảnh *gói xôi miễn phí* mà bà từng gói cho thằng bé Hậu *quần áo sờn rách* năm nào cứ lởn vởn trong đầu, thiêu đốt tâm can cậu. *Tuổi thơ của Hậu* gắn liền với *gánh xôi* ấy, với *cổng trường* nơi bà ngồi chờ cậu mỗi chiều tan học. Tất cả giờ chỉ còn là ký ức đau đớn. Cậu chạy, mồ hôi nhễ nhại, phổi như muốn vỡ tung, nhưng nỗi sợ hãi và sự hối hận còn lớn hơn cả nỗi đau thể xác. Cậu phải đến đó, phải tự mình xác nhận, phải đối mặt với sự thật, dù nó có tàn khốc đến mức nào. Con ngõ cũ càng lúc càng gần, kéo theo cả một trời kỷ niệm và một vực sâu tuyệt vọng.”
“Hậu lao đến *Cổng trường*, phổi như muốn vỡ tung. Ánh mắt cậu quét ngang, điên cuồng tìm kiếm hình ảnh quen thuộc. Nhưng không, chỉ có một khoảng đất trống trải đầy nắng ở góc cổng. *Gánh xôi* bốc khói thơm lừng không còn ở đó. Chiếc *nón lá cũ kỹ* quen thuộc không còn nghiêng nghiêng che nắng. Nơi bà từng ngồi, giờ chỉ là sự vắng lặng đến tàn nhẫn. Nụ cười Hậu vụt tắt, thay vào đó là một cơn co thắt đau đớn nơi lồng ngực. Chẳng lẽ, chẳng lẽ sự thật tàn khốc đó lại…

Đúng lúc đó, một người phụ nữ trung niên từ trong con ngõ đi ra, ánh mắt ngạc nhiên khi thấy Hậu đứng thẫn thờ ở cổng trường cũ. Đó là bà Lan, người hàng xóm cũ của *Bà Sáu*. Bà nhận ra Hậu ngay lập tức.

“”Hậu đấy à con? Con về hồi nào thế?”” Bà Lan hỏi, giọng pha lẫn ngạc nhiên và chút xót xa.

Hậu không trả lời ngay, chỉ chĩa tay run rẩy về phía khoảng đất trống. “”Bà… bà Sáu… *Gánh xôi* của bà đâu rồi hả bà?””

Bà Lan nhìn Hậu với ánh mắt đầy thương cảm. “”Ôi chao, con vẫn chưa biết à? Bà Sáu… bà mất rồi con ơi. Hơn một năm nay rồi.””

Cả thế giới như sụp đổ dưới chân Hậu. Cậu lảo đảo, suýt ngã. Tin tức chú Tư báo, giờ được chính người hàng xóm xác nhận, đập nát chút hy vọng mong manh còn sót lại.

“”Mất… mất rồi sao ạ?”” Giọng Hậu nghẹn lại, đứt quãng.

Bà Lan thở dài. “”Ừ, bà yếu rồi, tuổi già sức yếu mà. Đi cũng thanh thản. Mấy đứa cháu thi thoảng về thăm nom một chút. Tội nghiệp bà cả đời vất vả.”” Bà nhìn Hậu, thấy vẻ mặt đau đớn tột cùng của cậu. “”Thôi, con về thắp cho bà nén nhang đi. Bà nằm ở nghĩa trang làng ấy.””

Như người mất hồn, Hậu đi theo bà Lan ra nghĩa trang làng. Con đường dẫn đến nơi yên nghỉ của người chết chìm trong sự tĩnh lặng và mùi hương của đất ẩm. Mỗi bước chân của Hậu như nặng thêm cả ngàn cân. Hình ảnh *Bà Sáu* với *gói xôi miễn phí* cho thằng bé Hậu *quần áo sờn rách*, *tiếng rao bán xôi* mỗi sớm mai, *tuổi thơ của Hậu* gắn liền với *gánh xôi* và *cổng trường*… tất cả giờ chỉ còn là di ảnh và ký ức xa vời.

Trước tấm bia đá lạnh lẽo, khắc tên “”Nguyễn Thị Sáu””, Hậu đứng khựng lại. Cả người cậu run rẩy. Cậu đã về quá muộn. Lời xin lỗi, lời cảm ơn, tất cả những gì cậu muốn nói với bà giờ chỉ có thể chôn chặt dưới lớp đất lạnh này.

Nỗi hối hận và đau đớn dâng lên như thủy triều. Hậu không kìm được nữa. Đôi chân cậu khuỵu xuống, ngã vật trước mộ. Tiếng nức nở bật ra khỏi lồng ngực, xé tan sự tĩnh mịch của nghĩa trang. Cậu ôm lấy tấm bia lạnh, khóc như chưa bao giờ được khóc. Nước mắt hòa lẫn với bụi đất, thấm vào tay áo. Bà ơi, cháu về rồi đây. Nhưng sao bà lại bỏ cháu đi mất rồi? Cháu xin lỗi… cháu xin lỗi bà Sáu…”
“Cả người Hậu run rẩy dữ dội, tiếng nức nở bật ra khỏi lồng ngực, xé tan sự tĩnh mịch của nghĩa trang. Cậu ôm lấy tấm bia lạnh, khóc như chưa bao giờ được khóc. Nước mắt hòa lẫn với bụi đất, thấm vào tay áo. Bà ơi, cháu về rồi đây. Nhưng sao bà lại bỏ cháu đi mất rồi? Cháu xin lỗi… cháu xin lỗi bà Sáu…

Trong dòng nước mắt mặn chát, những hình ảnh xưa cũ ùa về như một cuốn phim quay chậm. Đó là buổi sáng sớm mùa đông lạnh căm, thằng bé Hậu co ro trong manh *quần áo sờn rách*, đứng nép mình ở *cổng trường*. Tiếng rao quen thuộc vang vọng từ *con ngõ nhỏ*: “”Ai xôi lạc, xôi vừng đâyyyy…”” Rồi hình ảnh *Bà Sáu* gầy gò, đội chiếc *nón lá cũ kỹ*, chậm rãi đẩy chiếc xe bán xôi tới. *Gánh xôi bốc khói thơm lừng* giữa cái lạnh se sắt. Bà nhìn thấy cậu, ánh mắt hiền từ, nụ cười ấm áp xua đi cái lạnh. “”Hậu đấy à con? Chưa ăn gì phải không? Lại đây bà cho gói xôi nóng.””

*Gói xôi miễn phí của bà Sáu* không chỉ là bữa sáng no bụng, mà còn là hơi ấm, là tình thương vô điều kiện dành cho đứa trẻ bơ vơ. *Tuổi thơ của Hậu gắn liền với gánh xôi* ấy, với *tiếng rao bán xôi* ấy, với hình bóng tảo tần của bà. Cậu nhớ ngày mình đỗ đại học, bà nắm tay cậu, run run dúi vào tay cậu một ít tiền lẻ, dặn dò đủ điều. Cậu đã hứa sẽ về thăm bà thường xuyên. Nhưng rồi, vòng xoáy của cuộc sống thành phố, của danh vọng và tiền bạc đã cuốn cậu đi. Cậu dần quên đi *con ngõ nhỏ*, quên đi *cổng trường*, quên đi *gánh xôi*, và quên đi người *ân nhân* đã cưu mang mình. Thậm chí khi nghe tin từ chú Tư, một chút do dự, một chút trì hoãn đã khiến cậu đánh mất cơ hội cuối cùng.

Tiếng khóc của Hậu ngày càng dữ dội, xen lẫn những tiếng nấc nghẹn ngào. Cậu đấm vào tấm bia đá, rồi lại ôm chặt lấy nó như muốn níu giữ chút hơi ấm cuối cùng của người đã khuất. “”Bà ơi… cháu là thằng bất hiếu! Cháu đã quên bà… cháu đã chối bỏ bà! Cháu xin lỗi… cháu xin lỗi…”” Nỗi đau xé nát lồng ngực, sự hối hận cắn rứt tâm can. Cậu nhận ra, cái giá phải trả cho sự chối bỏ và lãng quên ân nghĩa này quá đắt, nó không thể đong đếm bằng tiền bạc hay danh vọng. Đó là sự mất mát vĩnh viễn của một phần ký ức, của một phần tuổi thơ, và quan trọng nhất, của một người đã yêu thương cậu vô điều kiện.

Nắng tháng Chín chênh chếch chiếu xuống, làm ấm lên lớp đất trên mộ. Hậu ngồi thụp xuống, dựa lưng vào bia mộ, đôi mắt sưng húp nhìn xa xăm về phía chân trời. Cơn bão cảm xúc dữ dội đã qua đi, chỉ còn lại sự trống rỗng và một nỗi buồn âm ỉ. Cậu biết, những giọt nước mắt này đã quá muộn màng. Chúng không thể mang bà trở về, không thể xóa đi quãng thời gian xa cách và sự lãng quên tàn nhẫn của cậu. Bà Sáu đã ra đi, mang theo cả những cơ hội để Hậu được bày tỏ lòng biết ơn, được sửa chữa lỗi lầm. Giờ đây, chỉ còn lại ký ức, và lời hứa muộn màng nói với nấm mồ lạnh lẽo. Cuộc đời dạy cho Hậu một bài học cay đắng về giá trị của tình người, của ân nghĩa. Rằng có những điều quý giá hơn mọi bạc vàng trên thế gian, và một khi mất đi, sẽ không bao giờ tìm lại được. Cậu khẽ chạm tay vào dòng chữ khắc tên bà trên bia đá, một sự chạm khẽ đầy thương xót và day dứt khôn nguôi. Từ giờ trở đi, Hậu sẽ phải sống với gánh nặng của sự hối hận này, coi nó như một lời nhắc nhở không bao giờ được quên, về người phụ nữ gầy gò với gánh xôi ấm áp và nụ cười hiền từ đã từng là tất cả của cậu trong những ngày khốn khó nhất.”