“””Bà bác bị UT, dì đi chăm nhưng tuyên bố: Tôi nói thẳng nhé, tôi đi chăm chị là đi làm công, không ai nuôi không ai cả. Một ngày 500 nghìn, không thì tìm người khác.””👇
Cả họ tôi ai cũng s/ố/c khi nghe tin bà bác – chị gái ruột của mẹ tôi – bị UT giai đoạn cu/ối. Bà không chồng không con, sống cô đ/ộc bao năm, lặng lẽ làm lụng nuôi các cháu, gom góp từng đồng tiết kiệm. Đến lúc ng/ã b/ệ/nh, bà nằm li/ệ/t trong viện, người thân thay nhau chăm nom.
Mẹ tôi lúc ấy vừa ố/m dậy, không thể vào viện nên nhờ dì – em gái ruột, cũng là người thân thiết nhất với bà bác – thay mặt chăm nom vài hôm. Ai cũng nghĩ tình ru/ột thịt, dì sẽ giúp vô điều kiện. Nhưng chiều hôm sau, dì gọi điện cho cả nhà, giọng rất tỉnh bơ:
“”Tôi nói thẳng nhé, tôi đi chăm chị là đi làm công, không ai nuôi không ai cả. Một ngày 500 nghìn, không thì tìm người khác.””
Cả họ im lặng. Mẹ tôi ch/ết l/ặ/ng. Bà bác đang truyền nước, tay run run, đôi mắt đục ngầu chỉ biết quay đi, không nói lời nào.
Cậu tôi – em trai út – tức quá, định qu/át, nhưng bà bác lắc đầu. “”Thôi… người ta sống sao thì mình biết vậy.””
Mấy ngày sau, dì vẫn chăm – nhưng mặt nặng mày nhẹ, dằn từng câu với y tá, bĩu môi khi thay tã, g/ắt lên khi bà bác gọi nhờ đi vệ sinh. Có lần, tôi đi qua hành lang thấy bà bác cố gắng nhấc tay, nói khẽ với tôi:
“”Cháu ơi, cho bác xin cái khăn lau miệng… dì m/ày bận điện thoại rồi.””
Tôi đi/ến/g người. 500 nghìn một ngày… để nhận lại một sự lạnh lẽo không bằng người dưng.
Tới lúc bà bác m/ấ/t, dì cầm mấy tờ hoá đơn viện phí, đứng giữa nhà nói dõng dạc:
“”Tổng cộng 6 ngày, 3 triệu. Không kể t/iề/n th/u/ốc men tôi bỏ thêm.””
Cậu tôi rút tiề/n, né/m lên bàn. “Của chị hết đó. Tình m/á/u m//ủ chị để ở đâu rồi?”
Dì không nói gì, lặng lẽ nhặt tiền. Nhưng rồi vài năm sau dì nhận cái kết đắng…..”
“Dì không nói gì nữa, cầm cọc tiền trên bàn, đếm qua loa

rồi đút vào túi, quay lưng bước ra cửa. Tiếng bước chân xa dần rồi im bặt. Căn nhà bỗng chìm vào một khoảng lặng đến đáng sợ, nặng trĩu như có tảng đá đè lên lồng ngực.
Cậu tôi vẫn đứng nguyên vị trí đó, hai bàn tay nắm chặt, gân xanh nổi lên cuồn cuộn trên cánh tay. Ánh mắt ông như có lửa, găm thẳng vào cánh cửa nơi Dì vừa biến mất. Sự tức giận, tủi hổ và một nỗi thất vọng sâu sắc cuộn trào trong đáy mắt. Đó không chỉ là sự phẫn nộ vì số tiền, mà là vì cái cách tình thân ruột thịt bị đem ra đổi chác, bị chà đạp không thương tiếc.
Mẹ tôi, ngay khi tiếng cửa khép lại, như bị rút hết sinh khí. Bà từ từ khuỵu xuống chiếc ghế gần đó, khuôn mặt thất thần. Nước mắt lưng tròng, chực trào ra nhưng bà dường như không còn đủ sức để khóc thành tiếng. Nỗi đau mất đi Bà Bác – người chị gái thân thiết nhất, người đã sống một cuộc đời cô độc và tận tuỵ – vẫn còn âm ỉ. Giờ đây, nỗi đau ấy bị nhân lên gấp bội bởi sự bàng hoàng, cay đắng trước cách hành xử của Dì – người em gái cùng chung dòng máu. Bà ngồi đó, bất động, câm lặng, như thể chính tâm hồn bà cũng vừa bị vắt kiệt. Không một lời nào được thốt ra từ đôi môi run rẩy, nhưng không khí xung quanh bà đặc quánh sự tổn thương và suy sụp. Cả Cậu và Mẹ tôi đều chìm trong thế giới riêng của nỗi đau và sự phẫn nộ, bỏ mặc không gian xung quanh như ngừng lại. Tôi đứng nhìn cảnh tượng ấy, chỉ thấy một sự trống rỗng lạnh lẽo, thấm thía cái giá của tình thân khi đồng tiền lên tiếng.”
“Buổi tối hôm đó, căn nhà chìm trong một sự tĩnh lặng khác thường. Bữa cơm được dọn ra, nhưng không khí nặng nề đến mức không ai nuốt trôi. Mọi người ngồi đó, hình dáng như có đủ, nhưng tâm hồn mỗi người một nơi, chìm đắm trong những suy nghĩ và cảm xúc riêng. Mẹ tôi vẫn chưa thoát khỏi vẻ thất thần ban chiều, đôi mắt sưng húp nhìn xa xăm như không thấy gì trước mặt. Tôi cố gắng gắp một miếng thức ăn nhưng cổ họng nghẹn ứ, chẳng thể nào nuốt xuống được.
Chỉ có Cậu tôi là người phá vỡ sự im lặng ngột ngạt ấy. Ông đặt mạnh đũa xuống bàn, tiếng động khô khốc vang vọng trong không gian tĩnh mịch. Khuôn mặt ông đỏ bừng, gân xanh lại nổi lên trán và thái dương.
“”Năm trăm ngàn… một ngày…”” Cậu lặp lại, giọng đầy uất nghẹn, như thể không thể tin vào những gì mình đã nghe. “”Năm trăm ngàn cho một ngày chăm sóc chị ruột!””
Ông lắc đầu nguầy nguậy, đôi mắt nhìn trừng trừng vào khoảng không trước mặt, như đang nhìn thấy lại cảnh tượng ban chiều. “”Và chị tôi… Bà Bác… chỉ im lặng. Chỉ im lặng nghe nó nói cái giá đó. Nó nói giá đó trước mặt chị tôi!””
Sự tức giận trong Cậu tôi dâng lên tột độ. “”Tôi… tôi không thể làm gì khác lúc đó. Tôi chỉ biết ném tiền vào mặt nó. Nhưng còn chị tôi… Chị ấy đã nghe tất cả. Chị ấy đã nghe đứa em ruột định giá tình thân bằng năm trăm ngàn một ngày…””
Nỗi day dứt hiện rõ trong từng lời nói của Cậu. Ông đấm nhẹ vào ngực mình, như thể trái tim đang thắt lại vì hối hận. “”Lẽ ra tôi phải nói gì đó với chị ấy. Lẽ ra tôi phải ôm lấy chị ấy. Nhưng tôi… tôi chỉ đứng nhìn. Nhìn chị ấy im lặng chịu đựng…””
“”Tình nghĩa ruột rà… Bị định giá bằng tiền.”” Cậu nghiến răng, giọng trầm xuống đầy cay đắng. “”Nó nghĩ chị tôi không biết sao? Chị tôi đã sống cả đời một mình, nuôi cháu ăn học, từng đồng tiết kiệm đều quý giá. Chị ấy biết chứ. Chị ấy hiểu hết đấy chứ…””
Mẹ tôi khẽ run rẩy, nước mắt lại lăn dài trên gò má. Bà đưa tay ôm lấy vai Cậu tôi, nhưng dường như không nói nên lời an ủi nào.
Cậu tôi nhìn Mẹ, rồi nhìn tôi, ánh mắt đầy phẫn nộ và bất lực. “”Tôi tức. Tức không chịu được! Tức vì nó… vì cái loại người coi đồng tiền hơn cả máu mủ. Và tức cả chính bản thân tôi… vì đã không thể làm gì hơn cho chị mình vào giây phút đó.””
Không khí lại chùng xuống. Bữa cơm vẫn còn đó, nguội lạnh. Chỉ còn tiếng thở dài nặng nề của Cậu tôi và tiếng nấc nghẹn ngào không thành lời của Mẹ. Nỗi uất nghẹn, sự tủi hổ, và nỗi đau bị phản bội tình thân cuộn trào, lấp đầy từng ngóc ngách của căn nhà.”
“Đám tang bà Bác diễn ra trong một bầu không khí nặng nề, không chỉ bởi sự mất mát mà còn bởi những vết xước đã hiện hữu từ trước. Dì xuất hiện, vẫn với vẻ mặt bình thản đến khó hiểu, thực hiện đầy đủ các nghi lễ. Nhưng không ai trong gia đình tôi, đặc biệt là Mẹ và Cậu, cảm thấy một chút kết nối hay sẻ chia nào từ Dì. Mẹ tôi nhìn em gái mình như nhìn một người xa lạ, ánh mắt vẫn còn đọng lại nỗi đau khổ và cả sự thất vọng. Cậu tôi thì cố gắng giữ vẻ ngoài bình tĩnh, nhưng mỗi khi ánh mắt chạm phải Dì, ông lại siết chặt nắm tay.
Từ sau ngày hôm đó, mối quan hệ vốn đã mong manh giữa Dì và gia đình tôi càng trở nên lạnh nhạt. Những cuộc gọi thưa dần đến mức gần như biến mất. Những dịp lễ Tết, ngày giỗ chạp, nếu trước đây còn có vài lời thăm hỏi chiếu lệ, giờ đây chỉ còn là sự im lặng. Dường như không ai muốn nhấc máy gọi cho ai.
Có đôi lần, Mẹ tôi cố gắng chủ động liên lạc, có lẽ vì bà vẫn còn chút hy vọng vào tình thân máu mủ. Bà gọi điện, giọng nói ngập ngừng hỏi thăm. Nhưng đáp lại chỉ là những câu trả lời cụt lủn, vội vàng, hoặc tệ hơn là một lời cáo bận để kết thúc cuộc nói chuyện. Dần dần, Mẹ không còn gọi nữa. Nỗi buồn và sự tổn thương hằn rõ trên khuôn mặt bà. Bà hiểu, khoảng cách này không phải do công việc bận rộn hay địa lý xa xôi, mà là do một bức tường vô hình đã được dựng lên, quá cao và quá dày.
Cậu tôi thì hoàn toàn cắt đứt liên lạc. Ông không còn muốn nghe thấy tên Dì, càng không muốn chạm mặt. Mỗi lần có ai nhắc đến, ông lại cau mày khó chịu. “”Loại người như thế…”” ông thường lẩm bẩm một mình, vẻ mặt đầy khinh miệt. Đối với Cậu, số tiền đó không chỉ là sự sỉ nhục dành cho Bà Bác lúc cuối đời, mà còn là sự chà đạp lên tất cả tình nghĩa chị em mấy chục năm. Ông không thể tha thứ.
Tôi, người đứng giữa chứng kiến tất cả, cảm thấy một sự trống rỗng. Những ký ức về Dì ngày xưa, dù không quá thân thiết nhưng ít ra vẫn là người thân, giờ đây chỉ còn là một hình ảnh mờ nhạt. Thay vào đó là hình ảnh một người phụ nữ lạnh lùng, thực dụng, sẵn sàng định giá cả tình thân bằng tiền bạc.
Sự xa cách không chỉ là không gọi điện, không gặp mặt. Nó là sự đóng băng của cảm xúc, sự chai sạn của trái tim. Những vết rạn nứt nhỏ bé từ vụ tiền công chăm sóc đã lan rộng, sâu hoắm, cắt đứt hoàn toàn sợi dây liên kết vốn có. Dường như, cái chết của Bà Bác, thay vì hàn gắn, lại chính là giọt nước tràn ly, kết thúc vĩnh viễn một mối quan hệ ruột thịt. Khoảng cách giữa Dì và gia đình tôi giờ đây không chỉ đo bằng cây số, mà còn đo bằng nỗi đau, sự thất vọng và cả sự khinh miệt. Đó là một vết rạn nứt không thể hàn gắn.”
“Thời gian cứ thế trôi đi, kéo theo những tháng năm xa cách lạnh lẽo. Vài năm sau cái ngày đám tang Bà Bác, cuộc sống của Dì dường như bước sang một trang khác. Từ những người họ hàng xa thỉnh thoảng ghé qua nhà chơi, những mẩu tin vụn vặt về Dì lọt vào tai Tôi và Mẹ. Họ kể Dì bây giờ sống khá giả hơn hẳn. Nhà cửa sắm sửa thêm đồ đạc mới, Dì cũng chịu khó ăn diện, quần áo là lượt, trang sức lấp lánh. Cái vẻ khắc khổ, tính toán ngày xưa như lùi vào dĩ vãng, thay vào đó là phong thái tự tin, thậm chí có chút phơn phớt sang trọng.
Mẹ tôi nghe những lời đó, chỉ thở dài. Bà không nói gì nhiều, nhưng ánh mắt thì chất chứa đầy cảm xúc phức tạp – có lẽ là sự ngạc nhiên, pha lẫn chút chua xót và cả sự lạnh nhạt đã thành chai sạn. Cậu tôi, nếu có nghe thấy, chắc chắn sẽ chỉ bĩu môi khinh miệt. Đối với Cậu, sự “”thành công”” này của Dì càng chứng tỏ Cậu đã đúng về bản chất con người Dì.
Dì thì sao? Qua lời kể, Dì dường như hoàn toàn hài lòng với cuộc sống riêng của mình. Bà không bận tâm đến những lời đàm tiếu, những ánh mắt phán xét (mà chắc chắn là có) từ những người họ hàng biết chuyện ngày xưa. Dường như số tiền đó, dù có được bằng cách nào, đã thực sự mang lại cho Dì sự thoải mái và một cảm giác… chiến thắng? Bà sống khép kín hơn, không giao du với người thân cũ, tập trung hoàn toàn vào cuộc sống mới của mình. Cái bức tường vô hình giờ đây càng thêm kiên cố, chia cắt Dì khỏi quá khứ, khỏi gia đình. Đối với Dì, có vẻ như, tình thân không có giá trị bằng những tiện nghi vật chất mà số tiền kia mang lại. Tôi tự hỏi, liệu trong những đêm khuya tĩnh lặng, Dì có bao giờ nghĩ về Bà Bác, hay về nụ cười khinh miệt của Cậu tôi ngày hôm đó không? Hay tất cả đã bị vùi lấp dưới lớp vỏ bọc của sự giàu sang giả tạo?”
“Rồi một ngày, những mẩu tin nhỏ nhoi về Dì bắt đầu chuyển hướng. Không còn là chuyện sắm sửa, ăn diện, mà là những lời bàn tán về công việc làm ăn của Dì. Một người họ hàng xa, vốn vẫn giữ liên lạc chiếu lệ, gọi điện cho Mẹ tôi. Giọng người đó thoáng vẻ ái ngại khi nhắc tới Dì.
“”Bà ấy hả… dạo này có vẻ khó khăn nhỉ?”” người họ hàng thăm dò.
Mẹ tôi im lặng lắng nghe.
“”Nghe nói việc làm ăn trục trặc. Ban đầu chỉ là mấy chuyện lặt vặt thôi, nhưng giờ có vẻ lớn chuyện rồi.””
Tin tức cứ thế lan dần qua những cuộc trò chuyện vụn vặt. Ban đầu chỉ là nghe phong thanh, Dì gặp khó khăn trong việc xoay vòng vốn, một vài đối tác làm ăn bất ngờ trở mặt. Mẹ tôi và Tôi chỉ coi đó là những thử thách bình thường trong kinh doanh. Đời người ai mà chẳng có lúc này lúc khác.
Nhưng rồi, mức độ nghiêm trọng tăng lên. Người ta kể Dì bắt đầu phải chạy vạy khắp nơi. Không chỉ vay mượn ngân hàng, Dì còn tìm đến những người quen cũ, cả những họ hàng xưa nay ít qua lại, để hỏi vay tiền. Số tiền cần ngày càng lớn, và thái độ của Dì cũng thay đổi theo từng khoản vay.
Vẻ ‘tỉnh bơ’, phớt lờ mọi thứ ngày xưa biến mất. Thay vào đó là sự lo lắng hiện rõ trên nét mặt, ánh mắt lờ đi, và giọng nói cũng không còn cái vẻ kênh kiệu. Dì không còn chủ động khoe khoang cuộc sống mới, mà lẩn tránh những câu hỏi thăm sâu hơn. Nụ cười tự mãn từng nở trên môi Dì giờ đã nhạt nhòa, thế chỗ bằng sự cau có, gắt gỏng khi có ai đó vô tình chạm vào chuyện tiền bạc. Cậu tôi nghe những tin này, chỉ nhếch mép cười lạnh. Quả báo, phải không? Cậu thầm nghĩ. Mẹ tôi thì vẫn lặng lẽ, nhưng ánh mắt chất chứa nỗi niềm phức tạp, không ai hiểu được. Còn Tôi, Tôi chỉ quan sát, ghi lại từng mảnh ghép, chờ xem câu chuyện này sẽ đi đến đâu. Cái giá của ba triệu đồng ngày ấy, liệu có phải đã đến lúc phải trả?”
“Tin đồn cứ thế lan đi, mỗi ngày một chi tiết nặng nề hơn. Không còn là “”khó khăn””, giờ là “”thua lỗ””. Mức độ thua lỗ dường như vượt xa khả năng xoay sở thông thường của Dì. Những món đồ sắm sửa được trước đây, thứ mà Dì từng hả hê khoe khoang, giờ đội nón ra đi từng món một. Chiếc xe tay ga đời mới biến mất. Căn nhà mặt phố nơi Dì mở cửa hàng nhỏ cũng treo biển bán. Dì bán hết những gì có thể thành tiền mặt để cố gắng vá víu lại những lỗ hổng tài chính ngày càng lớn.
Khuôn mặt Dì hằn lên vẻ lo âu, mệt mỏi đến tiều tụy. Nét kênh kiệu, bất cần đời ngày nào đã tan biến, thay vào đó là sự cúi gằm, ánh mắt lảng tránh khi gặp người quen. Dì không còn giữ được dáng vẻ “”tỉnh bơ””, mà trở nên dễ cáu bẳn, gắt gỏng với cả những chuyện cỏn con.
Sự tuyệt vọng đẩy Dì làm những việc mà trước đây Dì không bao giờ nghĩ tới. Dì bắt đầu tìm đến những người họ hàng mà bấy lâu nay Dì ít qua lại, thậm chí có người còn từng bị Dì tỏ thái độ khinh thường. Dì ngại ngùng, dè dặt đặt vấn đề vay tiền. Số tiền Dì hỏi vay không hề nhỏ, đủ để khiến những người họ hàng ấy cau mày. Họ nhớ lại thái độ xa cách, thậm chí có phần coi thường của Dì khi Dì còn “”ăn nên làm ra””. Giờ đây, khi Dì xuất hiện với dáng vẻ khốn khó, miệng lắp bắp hỏi vay, lòng họ trào lên những cảm xúc lẫn lộn: có người thương hại, có người hả hê, có người thì chỉ im lặng từ chối. Cậu tôi nghe kể chuyện Dì phải đi vay mượn khắp nơi, đặc biệt là từ những người xưa nay ít giao du, lại càng thêm khẳng định suy nghĩ của mình. Quả báo, chính là đây. Mẹ tôi chỉ thở dài, nhìn xa xăm. Bà không nói gì, nhưng có lẽ bà hiểu, mọi chuyện rồi sẽ có cái giá của nó.”
“Tôi đang ngồi trong phòng thì nghe tiếng chuông điện thoại reo từ phòng khách. Mẹ tôi đang ngồi xem tivi, bà đứng dậy, đi lại nhấc máy. Giọng bà cất lên bình thường, không chút đề phòng.
“”Alo?””
Đầu dây bên kia, một giọng nói cất lên, nhỏ nhẹ, yếu ớt và xa lạ. Nó khác hẳn với chất giọng cao vút, đanh thép thường ngày.
“”Chị à… em đây…”” Giọng nói đó, Mẹ tôi nhận ra ngay, là của Dì. Nhưng nó mềm mại, thiếu sức sống đến khó tin, như người đang ốm nặng.
Mẹ tôi hơi khựng lại. Đã lâu rồi Dì không chủ động gọi cho bà, nhất là với giọng điệu này.
“”Ừ, chị nghe đây. Có chuyện gì à?””
Dì bắt đầu kể lể, than thở. Nào là việc làm ăn thua lỗ, nào là những khoản nợ chồng chất, nào là sự bế tắc, cùng quẫn mà Dì đang phải đối mặt. Dì nói vòng vo, không đi thẳng vào vấn đề ngay, nhưng mỗi câu, mỗi chữ đều toát lên sự mệt mỏi, tuyệt vọng. Giọng Dì không còn vẻ kênh kiệu, bất cần như xưa, mà pha chút van nài, thậm chí là đáng thương.
“”Chị biết đấy, dạo này làm ăn khó khăn quá… Mọi thứ cứ đổ dồn xuống…””
Mẹ tôi chỉ im lặng lắng nghe. Bà giữ chặt ống nghe, khuôn mặt không biểu lộ quá nhiều cảm xúc ra ngoài, nhưng ánh mắt bà xa xăm, như đang nhìn xuyên qua bức tường, quay về quá khứ. Bà nhớ lại cái đêm Dì đứng trước mặt, thản nhiên đòi từng đồng tiền công chăm sóc chị gái mình đang hấp hối. Bà nhớ lại thái độ lạnh nhạt, gắt gỏng của Dì ở Bệnh viện. Bà nhớ lại cả cái cách Dì hả hê khoe khoang khi còn “”ăn nên làm ra””. Giờ đây, người em gái đó lại đang van lơn, cầu xin.
(Trong đầu Mẹ tôi chợt hiện lên suy nghĩ: ‘Giờ thì nó biết thế nào là khó khăn rồi đấy…’)
“”Em… em có chút việc… muốn hỏi chị…”” Dì ngập ngừng. Giọng càng lúc càng nhỏ đi, càng thêm dè dặt.
Rồi Dì bắt đầu bóng gió, việc cần một khoản tiền “”xoay sở tạm thời””, một khoản vay để “”vượt qua lúc khó khăn này””. Dì nhắc lại những “”ơn nghĩa”” xa xưa, những kỷ niệm tình chị em, như đang cố gợi lại chút lòng trắc ẩn nơi Mẹ tôi. Giọng Dì càng lúc càng nhỏ, càng lúc càng van nài, gần như là cầu xin.
Mẹ tôi vẫn im lặng. Sự im lặng của bà không phải là đồng ý, mà là sự nặng trĩu. Trong lòng Mẹ tôi là cả một cuộc giằng xé lớn. Một bên là tình chị em máu mủ, ruột thịt, dù gì Dì cũng là em gái bà. Một bên là sự tổn thương sâu sắc, sự thất vọng và cả một chút hả hê cay đắng khi nhìn thấy Dì trong hoàn cảnh này – chính là “”cái giá”” mà bà từng nghĩ đến, nó đang hiện hữu ngay trước mắt, qua giọng nói yếu ớt ở đầu dây bên kia. Để giúp đỡ Dì lúc này, sau tất cả những gì đã xảy ra? Thật khó khăn.
“”Chị… chị còn nghe không?”” Giọng Dì ở đầu dây bên kia càng thêm sốt ruột, bất an khi không nhận được phản hồi.
Mẹ tôi hít một hơi thật sâu. Bà vẫn chưa nói gì. Cuộc gọi vẫn còn đó, lời van nài của Dì lơ lửng trong không khí, và sự im lặng đầy mâu thuẫn của Mẹ tôi.”
“Mẹ tôi vẫn giữ nguyên tư thế, ống nghe điện thoại còn áp sát tai. Dì đã kết thúc cuộc nói chuyện bằng một lời cầu xin cuối cùng, một lời nhắc nhở mong manh về tình nghĩa chị em, và sự im lặng từ đầu dây bên này như một án treo. Mẹ tôi từ từ hạ tay xuống, đặt nhẹ điện thoại vào đế. Khuôn mặt bà vẫn giữ sự bình thản bề ngoài, nhưng ánh mắt ẩn chứa một nỗi bão tố. Bà khẽ thở dài, một tiếng thở mang theo bao gánh nặng và mâu thuẫn.
Đúng lúc đó, cánh cửa bật mở. Cậu tôi bước vào, trên tay cầm một túi cam. Ông vừa đi thăm bạn về. Nhìn thấy Mẹ tôi ngồi lặng lẽ ở phòng khách, khác với mọi ngày, Cậu tôi khẽ nhíu mày.
“”Chị sao thế? Người không khỏe à?”” Cậu tôi hỏi, đặt túi cam lên bàn.
Mẹ tôi lắc đầu nhẹ. “”Không có gì. Vừa có điện thoại.””
“”Ai gọi mà chị trầm ngâm vậy?”” Cậu tôi ngồi xuống ghế đối diện.
Mẹ tôi do dự một lát. Chuyện này, bà biết, sẽ lại khuấy lên cơn giận dữ của em trai bà. Nhưng rồi bà vẫn quyết định nói ra. “”Dì… Dì nó vừa gọi.””
Nghe thấy cái tên “”Dì””, sắc mặt Cậu tôi lập tức thay đổi. Vẻ quan tâm ban nãy vụt tắt, thay vào đó là sự cảnh giác và một chút khó chịu hiện rõ. “”Nó lại gọi làm gì?”” Giọng ông lạnh tanh.
Mẹ tôi kể lại vắn tắt về cuộc điện thoại, về việc Dì làm ăn thua lỗ, nợ nần chồng chất, và lời bóng gió cầu xin giúp đỡ. Bà thuật lại với một giọng đều đều, như đang kể về chuyện của ai đó khác, nhưng ánh mắt bà vẫn đầy suy tư.
Vừa nghe Mẹ tôi kể xong, Cậu tôi đã bật cười khẩy. Nụ cười đó không có chút vui vẻ nào, chỉ toàn sự mỉa mai và cay đắng. “”Ồ? Vậy là ‘bà hoàng’ của chúng ta cũng có ngày này sao?”” Ông khoanh tay trước ngực, dựa lưng vào ghế. “”Tôi cứ nghĩ tiền của chị em mình vất vả làm ra, cộng thêm tiền mồ hôi nước mắt của chị cả, đủ cho nó sống sung sướng cả đời rồi chứ.””
“”Cậu nói gì vậy!”” Mẹ tôi hơi nhíu mày.
“”Tôi nói đúng mà chị. Nó sung sướng trên lưng chị cả đấy. Còn nhớ cái đêm ở Bệnh viện không? Chị cả nằm thoi thóp, nó đứng đó, vênh váo đòi tiền công chăm sóc từng ngày. Nửa triệu một ngày đấy chị! Không thiếu một xu. Rồi còn đòi thêm tiền thuốc men nó bỏ ra nữa chứ. Cái thái độ trịch thượng, cái giọng gắt gỏng khi chị hỏi thăm chị cả… Chị quên rồi à?”” Giọng Cậu tôi càng lúc càng cao, sự tức giận trong ông bùng lên như lửa.
Mẹ tôi im lặng. Bà không quên. Làm sao quên được cái đêm định mệnh đó? Làm sao quên được sự tủi hổ và uất hận khi nghe chính em gái ruột của mình đòi tiền công chăm sóc chị gái đang hấp hối, một cách lạnh lùng và tàn nhẫn đến vậy?
“”Đó là ‘cái kết đắng’ mà. Tôi nói rồi, gieo nhân nào thì gặt quả ấy thôi.”” Cậu tôi kết luận với vẻ hả hê đầy căm phẫn. “”Nó vô tình, nó chỉ biết đến tiền, giờ thì tiền rời bỏ nó. Tôi không thấy thương hại gì hết.””
“”Nhưng dù sao nó cũng là em gái mình, Cậu à.”” Mẹ tôi lên tiếng, giọng nhẹ hơn nhưng kiên định. “”Nó đang gặp khó khăn thật sự. Giọng nó yếu ớt lắm, không phải giả vờ đâu.””
“”Khó khăn? Chị mềm lòng quá rồi đấy!”” Cậu tôi đập nhẹ tay xuống bàn. “”Ngày xưa chị cả khó khăn, nó có ngó ngàng không? Chị cả ốm thập tử nhất sinh, nó tính toán từng đồng. Giờ nó khó khăn, chị lại mủi lòng? Chị quên nó đã sống thế nào à? Ăn sung mặc sướng, khoe khoang khắp nơi, có bao giờ nhìn lại xem anh chị em ruột thịt mình sống ra sao không?””
“”Quá khứ là quá khứ… Bây giờ nó đang cầu cứu…”” Mẹ tôi cố gắng bào chữa, dù trong lòng bà cũng đầy rẫy mâu thuẫn. Cái lý trí nhắc bà về sự tổn thương, về thái độ bạc bẽo của Dì năm xưa. Nhưng cái tình, cái máu mủ ruột già vẫn khiến trái tim bà nhói lên khi nghĩ đến cảnh em gái mình đang cùng quẫn.
“”Cầu cứu? Giờ mới nhớ đến chị em à? Lúc ‘ăn nên làm ra’ thì chẳng thấy mặt mũi đâu!”” Cậu tôi bĩu môi. “”Tôi nói thật, chị đừng có suy nghĩ lung tung. Ai làm người nấy chịu. Nó đã chọn cách sống như thế, bây giờ phải nhận lấy hậu quả. Giúp nó lúc này chẳng khác nào… khác nào làm nó nghĩ rằng cứ đối xử tệ bạc rồi đến lúc khó khăn lại có người dang tay ra.””
Cuộc tranh luận giữa hai người cứ thế tiếp diễn, căng thẳng và đầy cảm xúc. Một bên là lý trí sắc lạnh, là sự tức giận và mong muốn công lý được thực thi cho những gì đã xảy ra trong quá khứ. Một bên là tình cảm ruột thịt vẫn còn vương vấn, là sự xót xa cho hoàn cảnh hiện tại, dù biết rõ em gái mình từng sai lầm và vô tâm đến nhường nào. Mẹ tôi ngồi đó, giữa ngã ba đường của tình và lý, cảm thấy bất lực và nặng trĩu. Quyết định giúp hay không giúp Dì lúc này thật sự là một thử thách lớn lao.”
“Tôi ngồi đó, lặng lẽ quan sát Mẹ và Cậu. Cuộc tranh cãi của họ xoáy sâu vào quá khứ, vào cái đêm định mệnh ở bệnh viện. Từng lời của Cậu như những mảnh vỡ, va đập vào tâm trí Tôi, đột nhiên ghép lại thành một bức tranh… Bức tranh về Bà Bác.
Ký ức ùa về, rõ mồn một như thước phim tua chậm. Tôi nhớ cái không khí đặc quánh mùi thuốc sát trùng, mùi buồn bã và hy vọng mong manh trong căn phòng bệnh chật hẹp. Bà Bác nằm đó, trên chiếc giường trắng toát, thân hình gầy gò, tàn tạ sau bao tháng ngày chống chọi với bệnh tật. Mọi thứ xung quanh dường như mờ nhạt, chỉ còn lại đôi mắt Bà Bác nhìn về phía Dì. Đôi mắt ấy, chất chứa sự yếu đuối, mệt mỏi, và một nỗi buồn sâu thẳm khó tả.
Tôi nhớ như in khoảnh khắc Bà Bác khẽ cựa quậy, cánh tay run run, chỉ khẽ nhúc nhích về phía cái khăn đặt trên tủ đầu giường. Một cử chỉ nhỏ nhoi, nhưng chứa đựng biết bao sự bất lực. Và Dì đứng đó, ngay gần bên, ánh mắt lạnh nhạt, thái độ gắt gỏng khi được nhắc nhở về việc chăm sóc. Không có chút xót xa, không có sự dịu dàng, chỉ có sự tính toán và khó chịu.
Và rồi, tiếng nói về tiền vang lên. “”Nửa triệu một ngày.”” Cả thảy sáu ngày, ba triệu đồng. Cộng thêm tiền thuốc men. Mọi thứ được tính toán sòng phẳng, rạch ròi đến tàn nhẫn. Tôi đứng đó, một đứa trẻ chưa hiểu hết sự đời, nhưng lại cảm thấy “”điếng người””. Một cảm giác lạnh buốt chạy dọc sống lưng khi nhận ra rằng, 500 nghìn đồng, số tiền mà với Tôi khi đó là rất lớn, lại không mua nổi một chút tử tế, một ánh mắt yêu thương, một cử chỉ quan tâm chân thành cho người chị ruột đang hấp hối. Tiền đã được trả, nhưng sự lạnh lùng vẫn hiện hữu.
Những ký ức đó, cái đêm tang thương ấy, đột nhiên soi sáng tất cả. Chúng giải thích vì sao Cậu lại giận dữ, phẫn nộ đến thế khi Dì bây giờ gặp khó khăn. Sự căm phẫn của Cậu không chỉ là sự ghét bỏ nhất thời, mà là sự tích tụ của nỗi đau, sự bất công mà người chị cả của mình đã phải chịu đựng. Nó là sự khinh miệt dành cho thái độ bạc bẽo, vô tình của Dì năm xưa.
Và chúng cũng giải thích nỗi đau đè nặng lên vai Mẹ. Nỗi đau của Mẹ không chỉ đơn thuần là xót thương em gái đang lâm vào cảnh cùng quẫn. Đó còn là nỗi đau của người chị chứng kiến em gái ruột của mình đối xử tệ bạc với người chị ruột khác, là sự dằn vặt giữa tình nghĩa máu mủ và sự tổn thương sâu sắc đã xảy ra. Mẹ Tôi ngồi đó, gương mặt bình thản nhưng ánh mắt giấu đi bão tố, không chỉ vì băn khoăn có nên giúp em gái hay không, mà còn vì lại phải đối diện với vết sẹo quá khứ mà Dì đã gây ra. Bà Bác của Tôi, Mẹ của Mẹ, người chị cả của Dì, đã ra đi mang theo nỗi buồn, và cái đêm ấy là minh chứng rõ nhất cho sự phũ phàng của cuộc đời, được chính người thân ruột thịt bày ra. Những ký ức đó khiến Tôi hiểu thêm về sự phức tạp, sự tàn nhẫn và cả tình thương còn sót lại trong gia đình mình.”
“Vài năm sau, vòng xoáy cuộc đời bất ngờ đảo chiều. Dì, người từng tính toán chi ly từng đồng, từng coi tiền bạc là thước đo giá trị, bỗng lâm vào cảnh khó khăn. Không phải một cú sốc đột ngột, mà là sự bào mòn dần dà của những khoản đầu tư sai lầm, những mối làm ăn đổ bể. Căn nhà khang trang dần phai màu, những món đồ xa xỉ cũng dần vắng bóng. Tiền bạc, thứ quyền năng mà Dì từng nắm giữ, đang tuột khỏi tay.
Trong lúc túng quẫn, Dì chợt nhớ đến những mối quan hệ trước đây. Những người mà Dì từng hào phóng chi tiền mua chuộc sự nịnh nọt, sự ngưỡng mộ giả tạo. Những kẻ mà Dì từng giúp đỡ khi họ gặp khó khăn nhỏ, đổi lại lấy sự biết ơn bề mặt và những lời hứa hẹn. Dì nhấc điện thoại lên, lòng đầy hy vọng mong manh.
Đầu dây bên kia, giọng nói của “”người bạn thân”” từng được Dì cho vay một khoản kha khá, giờ nghe xa lạ và đầy vẻ miễn cưỡng. “”À, chị à? Dạo này em bận quá, công việc lu bù… Khoản đó á? Chị thông cảm, giờ em cũng đang kẹt lắm, chưa xoay sở được đâu. Chắc phải lâu lắm nữa chị ạ…”” Lời thoái thác nhẹ nhàng nhưng lạnh như băng, cắt đứt sợi dây hy vọng mỏng manh. Dì buông điện thoại, cảm giác như vừa bị tát.
Dì thử gọi cho một người khác, người mà Dì từng chi tiền để nhờ vả một việc nhỏ. Giọng nói bên kia đầy vẻ ngạc nhiên, rồi nhanh chóng chuyển sang lảng tránh. “”Ôi, chị khoẻ không? Em á? Giờ em chuyển sang lĩnh vực khác rồi, cái đó không còn làm nữa đâu. Chị tìm người khác xem sao nhé… Thôi em có cuộc gọi rồi, nói chuyện sau nha chị.”” Máy dập ngắt không chút lưu luyến.
Những cuộc điện thoại cứ nối tiếp nhau, mỗi cuộc lại mang đến một lý do thoái thác, một lời từ chối khéo léo, hoặc thậm chí là sự im lặng đáng sợ. Dì nhận ra một sự thật cay đắng: những mối quan hệ được xây dựng trên đồng tiền, khi tiền hết, tình cũng tan. Sự “”biết ơn”” hay “”tình nghĩa”” mà Dì ảo tưởng chỉ là lớp vỏ bọc mỏng manh, vỡ tan ngay khi Dì không còn giá trị lợi dụng.
Trong căn phòng vắng lặng, Dì ngồi xuống, nhìn quanh. Không có ai bên cạnh. Những người từng vây quanh nịnh bợ giờ đã biến mất. Những người Dì nghĩ rằng mình đã “”mua”” được sự trung thành, sự giúp đỡ, giờ chỉ còn là những cái tên trong danh bạ điện thoại lạnh ngắt. Tiền bạc đã mang lại cho Dì sự kiêu ngạo, ảo tưởng về quyền lực, nhưng khi hoạn nạn ập đến, nó không mua nổi một chút chân thành, một bàn tay chìa ra giúp đỡ, hay chỉ là một lời động viên ấm áp từ những người mà Dì từng “”đầu tư”” vào. Cái giá của sự tính toán sòng phẳng năm xưa, giờ đây, Dì mới thấm thía. Đó không chỉ là tiền bạc, mà là sự cô độc, sự vỡ mộng về giá trị thực của những mối quan hệ mà Dì đã xây dựng.”
“Căn phòng rộng lớn bỗng trở nên lạnh lẽo. Từng món đồ nội thất đắt tiền như đang chế giễu Dì, nhắc nhở về những gì Dì đã đánh đổi để có chúng. Chúng không nói, không động đậy, hoàn toàn vô tri, giống như những người bạn “”xã giao”” vừa từ chối Dì.
Dì đứng dậy, đi quanh nhà. Nơi nào cũng thấy sự vắng lặng. Trước đây, dù không phải tình cảm chân thành, nhưng ít ra cũng có người ra vào, có tiếng nói chuyện, có sự “”sôi động”” do tiền bạc mang lại. Giờ đây, chỉ còn tiếng bước chân Dì vang vọng trên sàn gỗ.
Một vấn đề nhỏ nảy sinh. Bóng đèn trong phòng khách cháy. Trước kia, Dì chỉ cần gọi một cú điện thoại là có người đến sửa ngay, thậm chí còn làm miễn phí hoặc lấy giá rất rẻ với hy vọng được Dì giúp lại việc khác. Giờ đây, Dì loay hoay tìm thang, tự mình trèo lên tháo bóng đèn cũ. Động tác vụng về, lưng đau, tay run run. Sự khó khăn từ những việc nhỏ nhặt nhất bắt đầu bủa vây.
Buổi tối, bữa ăn đơn giản, chỉ có một mình Dì. Không có tiếng cười nói, không có ai để chia sẻ một mẩu chuyện phiếm trong ngày. Nhìn mâm cơm đạm bạc, Dì chợt nhớ đến những bữa cơm vội vã trong bệnh viện ngày trước. Bà Bác nằm đó, yếu ớt, chỉ có một mình. Dì đã đến, nhưng chỉ với tâm thế làm công, ăn cho xong bữa rồi tính tiền. Sự lạnh nhạt ấy, cái cảm giác lẻ loi giữa đám đông, giờ Dì mới nếm trải.
Tâm trí Dì bất giác lang thang về quá khứ. Những lúc Bà Bác ốm đau, cần người bầu bạn. Mẹ tôi cũng ốm yếu, không thể ở bên cạnh Bà Bác thường xuyên. Cậu tôi bận rộn. Chỉ có Dì là có thời gian, nhưng Dì đã biến thời gian đó thành một cuộc giao dịch sòng phẳng, thậm chí còn mặc cả, còn đòi thêm. Cái giá của sự tính toán, không chỉ là tiền bạc, mà là cả những mối liên kết ruột thịt lẽ ra phải là chỗ dựa vững chắc nhất.
Giờ đây, khi cần một lời hỏi thăm, một sự giúp đỡ, hay chỉ là một người lắng nghe, Dì không tìm thấy ai. Gia đình? Mẹ tôi vẫn ốm. Cậu tôi thì giận Dì đến tận xương tủy sau chuyện ném tiền. “”Bạn bè””? Họ đã tan biến như sương khói khi túi tiền của Dì vơi đi.
Cảm giác cô độc thấm sâu vào từng thớ thịt. Nó không ồn ào, kịch tính như một vụ vỡ nợ, mà là sự gặm nhấm âm thầm, bào mòn tâm hồn từng chút một. Dì ngồi im lặng trong bóng tối nhập nhoạng, nhận ra rằng sự lạnh lẽo mà Dì từng dùng để đối xử với người thân lúc hoạn nạn, giờ đây đang quay trở lại, bủa vây chính Dì trong căn nhà rộng lớn nhưng trống rỗng này. Đó là cái giá phải trả, một cái giá đắt hơn bất kỳ khoản tiền công nào.”
“Sự cô độc gặm nhấm, cùng với những khó khăn về tài chính bắt đầu bủa vây, khiến Dì cảm thấy ngạt thở trong chính căn nhà rộng lớn của mình. Những người bạn xã giao nhanh chóng lảng tránh khi thấy Dì sa sút. Các khoản nợ, các hóa đơn sinh hoạt phí bắt đầu chất đống. Dì bán dần những món đồ giá trị, nhưng như muối bỏ bể. Cảm giác tuyệt vọng len lỏi, bóp nghẹt.
Sau nhiều đêm trằn trọc, khi cơn túng quẫn lên đến đỉnh điểm, Dì đưa ra một quyết định đầy miễn cưỡng. Chỉ còn một nơi duy nhất mà Dì chưa tuyệt giao hoàn toàn, dù mối quan hệ đã sứt mẻ nghiêm trọng. Đó là Nhà Mẹ tôi. Dì biết Mẹ tôi vẫn ốm, nhưng hy vọng Mẹ tôi có thể mềm lòng, hoặc ít nhất là có ai đó để Dì tìm đến trong lúc này.
Dì thay một bộ quần áo giản dị, không còn là những bộ đồ đắt tiền, bóng bẩy như trước. Khuôn mặt hốc hác, thiếu ngủ. Dì bước ra khỏi nhà, cảm giác lạnh lẽo của thế giới bên ngoài dội thẳng vào. Con đường dẫn về Nhà Mẹ tôi như dài hơn, mỗi bước chân đều nặng trĩu suy nghĩ và nỗi sợ hãi. Dì nhớ lại thái độ của Cậu tôi, sự giận dữ tột cùng khi đó. Dì tự hỏi, liệu Mẹ tôi, người chị hiền lành nhưng cũng từng chứng kiến tất cả, sẽ đối xử với Dì ra sao?
Cuối cùng, Dì đứng trước cổng Nhà Mẹ tôi. Cái cổng sắt quen thuộc vẫn vậy, cánh cổng đã chứng kiến biết bao lần Dì kiêu hãnh bước vào và bước ra. Nhưng giờ đây, đôi chân Dì như bị đóng đinh xuống đất, không sao bước tiếp được. Dì đứng đó, nhìn vào bên trong qua khe cổng. Ngôi nhà trông vẫn ấm cúng, có tiếng nói chuyện vọng ra khẽ khàng.
Khuôn mặt Dì tiều tụy, ánh mắt bơ vơ nhìn chằm chằm vào khoảng sân. Sự kiêu hãnh, vẻ ngẩng cao đầu ngày nào đã tan biến như sương khói. Chỉ còn lại một người phụ nữ đầy mệt mỏi, lạc lõng, đứng ngập ngừng trước ngưỡng cửa gia đình ruột thịt, không dám gõ, không dám bước vào. Dì sợ hãi đối diện với chính mình, sợ hãi đối diện với ánh mắt phán xét, và sợ hãi sự lạnh nhạt có thể còn hơn cả những gì Dì đã phải chịu đựng trong thời gian qua. Bước chân Dì nhấc lên, rồi lại hạ xuống. Cứ thế, Dì đứng bất động, một bóng hình nhỏ bé và đầy cô đơn trước cánh cổng nhà Mẹ tôi.”
“Tôi đang ngồi trong nhà, cạnh Mẹ tôi, nghe tiếng Mẹ tôi ho khan. Ánh mắt Mẹ tôi lướt qua khung cửa sổ hướng ra sân. Bỗng, ánh mắt ấy dừng lại. Tôi theo hướng nhìn của Mẹ tôi, thoáng thấy một bóng người quen thuộc đứng ngập ngừng ngoài cổng. Bóng người ấy trông gầy gò, khắc khổ, không còn vẻ kiêu sa thường thấy. Là Dì.
Mẹ tôi sững sờ. Khuôn mặt Mẹ tôi chợt hiện lên vô vàn cảm xúc lẫn lộn: ngạc nhiên, xót xa, rồi một chút gì đó đau đáu của quá khứ. Mẹ tôi không nói gì, chỉ lặng lẽ nhìn.
Cậu tôi đang ngồi đọc báo ở một góc phòng khách. Dường như Cậu tôi cũng nhận ra sự im lặng bất thường, Cậu tôi ngẩng đầu lên nhìn theo hướng nhìn của Mẹ tôi. Ánh mắt Cậu tôi chạm ngay vào bóng Dì ngoài cổng. Lập tức, nét mặt Cậu tôi trở nên lạnh băng. Cậu tôi cúi xuống tờ báo, nhưng tấm lưng Cậu tôi cứng lại, toát ra sự khinh miệt và tức giận ngấm ngầm.
Dì vẫn đứng đó, đôi chân như bị đóng chặt. Dì nhìn vào trong, ánh mắt cầu khẩn, đầy sự bơ vơ. Cuối cùng, như lấy hết can đảm, Dì khẽ đẩy cánh cổng sắt, bước vào sân với bước chân nặng nề. Dì tiến về phía cửa nhà, đầu hơi cúi xuống.
Mẹ tôi khẽ thở dài, như thể trút đi gánh nặng ngàn cân. Dì bước vào nhà, không khí đột ngột chùng xuống. Mẹ tôi cố gắng giữ vẻ bình tĩnh, chỉ khẽ gật đầu. Cậu tôi hoàn toàn phớt lờ, tờ báo che gần hết mặt.
Dì ngồi xuống chiếc ghế trống đối diện Mẹ tôi, bàn tay run run siết vào nhau. Dì không dám nhìn thẳng vào mắt ai. Khuôn mặt Dì hốc hác, mắt thâm quầng. Vẻ tiều tụy của Dì khiến Mẹ tôi không khỏi xót xa, dù trong lòng vẫn còn vương vấn chuyện cũ.
Dì bắt đầu kể, giọng nhỏ nhẹ, run rẩy. Dì không nhắc gì đến tiền bạc hay việc cần giúp đỡ. Dì chỉ than thở về cuộc sống khó khăn, về những vận đen liên tiếp ập đến, về sự cô đơn, về những mối quan hệ rạn nứt. Nước mắt bắt đầu rơi, lăn dài trên gò má gầy gò của Dì. Dì khóc nức nở, như một đứa trẻ lạc lõng.
Mẹ tôi lắng nghe, thỉnh thoảng khẽ gật đầu, ánh mắt vẫn đầy sự phức tạp. Cậu tôi vẫn giữ thái độ lạnh lùng như tảng băng, không nói một lời, không một cử động.
Không ai trong chúng tôi, kể cả Mẹ tôi, nhắc dù chỉ một lời về Bà Bác, về số tiền ba triệu đồng, về cuộc gặp mặt đầy căng thẳng năm xưa. Nhưng sự im lặng ấy, sự im lặng của những ký ức đau lòng không nói thành lời, lại nặng nề hơn bất kỳ lời trách móc hay phán xét nào. Nó lơ lửng trong không khí, đè nặng lên vai Dì, và khiến Dì cảm thấy ngột ngạt hơn bất kỳ lời buộc tội trực tiếp nào. Dì ngồi đó, chỉ còn nghe tiếng khóc nức nở của chính mình và sự im lặng đến đáng sợ của gia đình.”
“Dì vẫn ngồi đó, nước mắt giàn giụa, chỉ nghe tiếng nấc nghẹn của mình. Mẹ tôi im lặng nhìn Dì hồi lâu, ánh mắt chuyển từ xót xa sang một nỗi mệt mỏi, như thể những gánh nặng của cuộc đời và quá khứ đang đè nặng lên vai. Cậu tôi vẫn chăm chú vào tờ báo, nhưng bàn tay Cậu tôi siết chặt, gân xanh nổi lên.
Sau một lúc lâu, Mẹ tôi khẽ hắng giọng. Giọng Mẹ tôi yếu ớt, nhưng đủ để cắt ngang tiếng khóc của Dì.
“Thôi, đừng khóc nữa, Dì ơi,” Mẹ tôi nói khẽ. “Chuyện đã qua rồi.”
Dì ngẩng đầu lên nhìn Mẹ tôi, ánh mắt đầy vẻ van lơn và hy vọng mong manh.
Mẹ tôi thở dài, rồi quay sang nhìn tôi. Tôi hiểu, đó là sự đồng ý không lời. Tôi đứng dậy đi vào trong nhà, lục tìm trong túi xách của Mẹ tôi. Tôi tìm thấy một phong bì cũ. Mẹ tôi đã chuẩn bị sẵn.
Tôi trở ra, cầm phong bì đưa cho Mẹ tôi. Mẹ tôi cầm lấy, không nhìn vào Dì, chỉ đặt phong bì lên bàn giữa hai người.
“Trong này có… một ít,” Mẹ tôi nói, giọng đầy sự ngập ngừng. “Dì cầm tạm để trang trải. Tiền thuốc men hay ăn uống gì đó… tạm thời.”
Dì nhìn phong bì, rồi lại nhìn Mẹ tôi, vẻ mặt ngỡ ngàng. Dì không ngờ rằng sau tất cả, Mẹ tôi vẫn chìa tay ra giúp đỡ.
“Cái này… chị…” Dì ấp úng, bàn tay run run đưa ra định chạm vào phong bì.
Cậu tôi khẽ động đậy. Cậu tôi gấp tờ báo lại, đặt xuống bàn một cách dứt khoát. Ánh mắt Cậu tôi nhìn Dì lạnh như băng, mang theo sự khinh thường không hề che giấu. Dì giật mình rụt tay lại, như thể bị bỏng.
Mẹ tôi nhìn Cậu tôi, khẽ lắc đầu. Cậu tôi không nói một lời nào, không phản đối việc Mẹ tôi giúp Dì, nhưng thái độ của Cậu tôi đủ để Dì hiểu rằng, sự giúp đỡ này không đến từ bất kỳ tình cảm anh em nào còn sót lại. Nó chỉ là một hành động miễn cưỡng, một nghĩa vụ cuối cùng để giữ cho lương tâm thanh thản, hoặc đơn giản là để nhanh chóng kết thúc sự xuất hiện đầy ám ảnh này.
Dì cuối cùng cũng chậm rãi cầm lấy phong bì. Bàn tay Dì nắm chặt phong bì, như thể đó là sợi dây cứu sinh duy nhất. Dì không còn khóc nức nở nữa, nhưng khóe mắt vẫn đỏ hoe. Dì cúi đầu, nhỏ giọng nói lời cảm ơn.
“Tôi… cảm ơn chị… cảm ơn cả cậu nữa,” Dì nói, nhưng không dám nhìn thẳng vào Cậu tôi.
Cậu tôi chỉ nhếch mép cười khẩy, một nụ cười đầy sự chế giễu. Cậu tôi đứng dậy, đi thẳng vào trong nhà mà không ngoảnh lại.
Dì ngồi đó một lúc, phong bì tiền vẫn siết chặt trong tay. Không khí giữa Dì và Mẹ tôi vẫn đặc quánh sự xa cách và những tổn thương chưa lành. Sự giúp đỡ này không hàn gắn bất cứ điều gì. Nó chỉ là một giao dịch không thành lời, một sự bố thí lạnh lẽo. Dì đứng dậy, bước chân nặng nề hơn cả lúc đến. Dì nhìn Mẹ tôi một lần cuối, ánh mắt phức tạp, rồi lặng lẽ rời khỏi nhà.
Mẹ tôi nhìn theo bóng Dì khuất dần sau cánh cổng. Khuôn mặt Mẹ tôi trở lại vẻ mệt mỏi thường ngày, nhưng sâu thẳm trong ánh mắt là một nỗi buồn khó tả. Đó là nỗi buồn của một người chị vừa làm tròn một nghĩa vụ, nhưng biết rằng sợi dây kết nối tình thân đã đứt, có lẽ là mãi mãi.”
“Dì nắm chặt phong bì trong tay, bàn tay vẫn còn run rẩy. Lời cảm ơn nhỏ nhẹ vừa rồi dường như bị gió cuốn đi mất, lạc lõng trong không khí tĩnh mịch giữa hai người. Dì không dám ngước lên nhìn thẳng vào mắt Mẹ tôi, ánh mắt Dì chỉ dám lướt qua bàn tay đang nắm phong bì rồi lại cụp xuống, nhìn chằm chằm vào nền nhà. Nỗi xấu hổ và sự hối hận, dù muộn màng, đang xâm chiếm lấy Dì.
Dì biết, số tiền này không phải là sự tha thứ. Nó là một sự giải thoát, một cách để Mẹ tôi nhanh chóng kết thúc mối ràng buộc đầy cay đắng này. Sự khinh miệt của Cậu tôi vẫn còn đọng lại trong không khí, như một nhát dao găm thẳng vào lòng tự trọng cuối cùng của Dì.
Dì không còn đủ can đảm để ngồi lại thêm một giây phút nào nữa. Dì vội vã đứng dậy, chiếc ghế khẽ cọ vào sàn nhà tạo nên một tiếng động chói tai. Bước chân Dì gấp gáp, như muốn chạy trốn khỏi nơi này, chạy trốn khỏi ánh mắt của Mẹ tôi, chạy trốn khỏi sự phán xét câm lặng của ngôi nhà này. Dì không dám ngoái đầu nhìn lại, cứ thế lao nhanh về phía cổng. Bóng Dì khuất dần, vội vã và cô độc.
Mẹ tôi vẫn ngồi đó, nhìn theo bóng Dì cho đến khi hoàn toàn biến mất sau cánh cổng. Khuôn mặt Mẹ tôi không còn biểu cảm rõ rệt, chỉ còn lại sự mệt mỏi và một nỗi buồn sâu thẳm. Mẹ tôi biết, với số tiền này, Dì đã tự tay cắt đứt sợi dây liên kết cuối cùng giữa mình và gia đình. Sợi dây tình thân, thứ quý giá nhất, đã bị Dì đánh đổi lấy 3 triệu bạc và chút tiền thuốc men ít ỏi.
Tôi đứng đó, nhìn Mẹ tôi, rồi nhìn ra phía cổng nơi Dì vừa rời đi. Tôi hiểu, khoảnh khắc Dì cúi đầu nhận lấy phong bì tiền, khoảnh khắc Dì vội vã bỏ đi mà không dám nhìn lại, có lẽ là lúc Dì đã nhận ra bài học đắt giá nhất cuộc đời. Tình thân không thể đong đếm bằng tiền bạc. Khi Dì sẵn sàng bán rẻ nó vì đồng tiền, Dì đã tự tước bỏ đi điểm tựa duy nhất của mình. Để rồi, khi những sóng gió cuộc đời ập đến vài năm sau đó, Dì sẽ phải đối mặt một mình, không còn ai để nương tựa, không còn nơi nào để trở về. Cái kết đắng mà Dì phải nhận, bắt nguồn chính từ giây phút này, giây phút Dì chọn tiền thay vì tình.”
“Mẹ tôi vẫn ngồi đó, nhìn theo bóng Dì cho đến khi hoàn toàn biến mất sau cánh cổng. Khuôn mặt Mẹ tôi không còn biểu cảm rõ rệt, chỉ còn lại sự mệt mỏi và một nỗi buồn sâu thẳm. Mẹ tôi biết, với số tiền này, Dì đã tự tay cắt đứt sợi dây liên kết cuối cùng giữa mình và gia đình. Sợi dây tình thân, thứ quý giá nhất, đã bị Dì đánh đổi lấy 3 triệu bạc và chút tiền thuốc men ít ỏi.
Tôi đứng đó, nhìn Mẹ tôi, rồi nhìn ra phía cổng nơi Dì vừa rời đi. Tôi hiểu, khoảnh khắc Dì cúi đầu nhận lấy phong bì tiền, khoảnh khắc Dì vội vã bỏ đi mà không dám nhìn lại, có lẽ là lúc Dì đã nhận ra bài học đắt giá nhất cuộc đời. Tình thân không thể đong đếm bằng tiền bạc. Khi Dì sẵn sàng bán rẻ nó vì đồng tiền, Dì đã tự tước bỏ đi điểm tựa duy nhất của mình. Để rồi, khi những sóng gió cuộc đời ập đến vài năm sau đó, Dì sẽ phải đối mặt một mình, không còn ai để nương tựa, không còn nơi nào để trở về. Cái kết đắng mà Dì phải nhận, bắt nguồn chính từ giây phút này, giây phút Dì chọn tiền thay vì tình.
Bà Bác của tôi, người chị cả trong gia đình, cuối cùng cũng đã ra đi thanh thản tại bệnh viện sau những ngày vật lộn với căn bệnh ung thư quái ác. Cuộc đời Bà Bác tuy cô độc, không chồng con, nhưng những năm tháng cuối đời lại nhận được sự yêu thương chân thành từ cháu chắt, từ những người thân mà Bà Bác đã dành cả đời để hy sinh, để vun vén. Dù tài sản không nhiều, nhưng sự bình yên trong tâm hồn và tình cảm gia đình Bà Bác nhận được lại là thứ vô giá. Bà Bác ra đi, để lại phía sau không phải sự tiếc nuối, mà là một tấm gương về sự kiên cường và tình thương vô điều kiện.
Và rồi, nhìn bóng Dì khuất dần sau cánh cổng, tôi không khỏi suy ngẫm về cuộc đời của Dì. Dì đã lựa chọn con đường khác biệt. Dì đã đặt tiền bạc lên trên tình thân. Dì đã sẵn sàng tính toán chi li, thậm chí đòi hỏi tiền công chăm sóc người thân ruột thịt khi họ đang thập tử nhất sinh. Sự lạnh lùng, vô cảm của Dì trong những ngày ở bệnh viện đã khiến Cậu tôi tức giận, khiến Mẹ tôi đau lòng, và tự tay Dì đã đẩy mình ra khỏi vòng tay yêu thương của gia đình.
Vài năm sau cái ngày Dì nhận lấy phong bì tiền và vội vã bỏ đi ấy, cuộc sống của Dì quả thật không hề dễ dàng. Sức khỏe Dì yếu dần, con cái thì bận rộn với cuộc sống riêng, không mấy mặn mà với việc chăm sóc mẹ già. Dì sống trong cảnh neo đơn, thiếu thốn tình cảm, đúng như cái cách Dì đã đối xử với người thân của mình năm xưa. Những khó khăn về tài chính cũng ập đến, khiến Dì phải vật lộn xoay sở từng ngày. Khi Dì cần một điểm tựa, cần một bờ vai để nương tựa, thì xung quanh Dì chỉ còn lại sự trống vắng. Những người thân mà Dì đã từng quay lưng, giờ đây Dì không còn mặt mũi để tìm về.
Cái kết đắng của Dì, sự cô độc và khó khăn khi về già, dường như là vòng xoay nghiệt ngã của nghiệp báo. Dì đã gieo nhân lạnh nhạt, tính toán trong tình cảm gia đình, và cuối cùng gặt lấy quả đắng của sự cô đơn, thiếu thốn. Đó là minh chứng rõ ràng nhất cho thấy, gieo nhân nào ắt gặt quả ấy, đặc biệt là trong tình cảm gia đình. Tiền bạc có thể mua được nhiều thứ, nhưng không bao giờ mua được tình thân, sự sẻ chia hay điểm tựa khi về già.
Nhìn lại hành trình của Bà Bác và Dì, hai người chị em cùng một nhà nhưng lại có hai số phận hoàn toàn khác biệt khi đối mặt với tuổi già và bệnh tật. Bà Bác ra đi thanh thản trong vòng tay yêu thương, còn Dì lại phải đối mặt với sự cô độc và vật lộn. Sự khác biệt ấy không đến từ số phận, mà đến từ chính những lựa chọn và cách sống của họ. Bài học về giá trị của tình thân, sự sẻ chia, và việc vun đắp mối quan hệ gia đình trở nên sâu sắc hơn bao giờ hết. Sau tất cả những biến cố, những mâu thuẫn, điều còn lại không phải là những cuộc cãi vã hay những tính toán vật chất, mà là sự chiêm nghiệm về ý nghĩa thực sự của gia đình. Cuộc sống có thể khắc nghiệt, nhưng tình thương ruột thịt, nếu được trân trọng và vun đắp, sẽ luôn là điểm tựa vững chắc nhất. Sự bình yên không đến từ việc sở hữu nhiều tiền bạc, mà đến từ việc trái tim ta còn chỗ cho yêu thương và lòng biết ơn, cho đi mà không tính toán.”