“Tôi m-ất ăn m-ất ngủ để ngăn con trai lấy cô gái ở trong vùng sâu Hà Giang, nhưng nào ngờ chúng cố tình thả bầ-u để xin cưới, ngày lên thăm nhà gái tôi ngã quỵ giữa sân khi thấy thông gia giàu gấp 5 lần nhà tôi, họ còn dửng dưng tuyên bố 1 câu khiến cả nhà trai bẽ mặt…
Tôi mất ăn mất ngủ suốt mấy tháng trời chỉ vì một chuyện: thằng con trai quý tử u mê một cô gái tận vùng sâu Hà Giang, chỉ biết nói tiếng địa phương lơ lớ, nhà thì nghèo lại xa. Tôi cản thế nào nó cũng không nghe.
Tôi từng thẳng thừng tuyên bố trong bữa cơm:
“”Cưới vợ thì phải môn đăng hộ đối, chứ không phải thương hại người ta rồi ôm cả gánh nợ về nhà!””
Ấy vậy mà chỉ 2 tháng sau, nó về quỳ gối xin cưới gấp vì “”cô ấy đã có b-ầu rồi””.
Tôi giận r;u/n người. Nhưng nghĩ cái thai cũng là giọt máu trong nhà, nên đành đồng ý đi một chuyến lên Hà Giang xem thông gia thế nào.
Tôi chuẩn bị đúng 10 triệu tiền sính lễ, vì nghĩ thôi thì cưới cho xong, nhà người ta chắc cũng không đòi hỏi gì.
Xe vừa dừng trước cổng nhà gái, tôi chế-t lặng.
Trước mặt tôi là một khu biệt phủ rộng hàng nghìn mét vuông, có gara riêng, 3 chiếc xe sang biển Hà Nội, và cả dàn trâu bò giống chục con đang gặm cỏ.
Tôi còn chưa kịp nói gì thì một người phụ nữ bước ra, mặc áo dài lụa, đeo vàng kín cổ – chính là mẹ cô dâu.
Bà nhìn tôi, cười nhẹ, rồi nói câu khiến tim tôi như rơi xuống đất:
“Cũng may thằng con bà biết giữ cái th-ai lại””
Cả nhà tôi chế-t đứng, khi bà thông gia dửng dưng tuyên bố… 👇👇”
“Cả nhà tôi như hóa đá. Câu nói của bà thông gia như một gáo nước lạnh dội thẳng vào mặt tôi, vào cả sĩ diện cuối cùng còn sót lại. Không ai thốt nên lời. Thằng con trai đứng cạnh tôi, mặt mày tái mét, cúi gằm xuống. Cô gái Hà Giang, người sắp thành con dâu tôi, cũng đứng nép sau lưng mẹ mình, đôi mắt nhìn xuống đất, không dám đối diện với ánh mắt của tôi hay của mẹ cô ấy.
Bà thông gia vẫn đứng đó, giữa sân biệt phủ rộng lớn, dưới ánh nắng chói chang của

vùng cao. Bộ áo dài lụa tím nhạt, chiếc kiềng vàng và những chiếc nhẫn trĩu nặng trên tay bà lấp lánh. Khuôn mặt bà không biểu lộ cảm xúc gì nhiều, chỉ có nụ cười nhạt vẫn vương trên môi, một nụ cười khiến người ta cảm thấy lạnh sống lưng, như thể bà đang nhìn vào những sinh vật bé nhỏ, đáng thương. Bà chậm rãi đưa tay lên vuốt vạt áo, rồi lướt ánh mắt qua chúng tôi, dừng lại ở chiếc túi xách mà tôi đang siết chặt – nơi đựng 10 triệu tiền sính lễ.
Bà ta hắng giọng một tiếng, giọng nói vẫn đều đều, không nhanh không chậm, nhưng mỗi từ thốt ra như cứa vào tai tôi.
“”Thôi, tiền nong không quan trọng. Nhà tôi cũng không thiếu gì cả.””
Tim tôi đập thịch một cái. Vậy là bà ta không đòi hỏi gì sao? Hay là 10 triệu đó quá ít đến mức bà ta khinh bỉ không thèm nhận?
Bà ta lại tiếp tục, kéo theo suy nghĩ vừa nhen nhóm trong đầu tôi tan thành mây khói, thay vào đó là sự bẽ bàng và tức giận dâng lên ngùn ngụt.
“”Cái chính là…”” Bà ta dừng lại, ánh mắt nhìn thẳng vào tôi, như đang đánh giá, như đang cân đo đong đếm một món hàng nào đó. “”Nhìn số sính lễ nhà trai mang sang, tôi thấy hơi lo cho tương lai con bé nhà tôi sau này thôi.”””
“Bà thông gia mỉm cười nhạt, nụ cười không chạm đến mắt, rồi chậm rãi quay người. Bộ áo dài lụa tím nhạt khẽ bay theo từng bước chân thanh thoát của bà. Bà không nói thêm lời nào về sính lễ hay tương lai, chỉ đơn giản là quay lưng và tiến về phía cánh cửa gỗ bề thế, khắc trổ tinh xảo ngay trước mặt.
“”Mời bà vào nhà dùng nước.”” Giọng bà vẫn đều đều, như một lời mời xã giao sáo rỗng, không chút nhiệt thành.
Chúng tôi lặng lẽ bước theo, như những con rối bị giật dây. Vừa đặt chân qua ngưỡng cửa, một không gian hoàn toàn khác lạ mở ra trước mắt. Chúng tôi như lọt vào một thế giới xa hoa mà trước đây chỉ thấy trên phim ảnh. Sàn nhà lát đá cẩm thạch bóng loáng, phản chiếu ánh đèn chùm pha lê lấp lánh treo trên trần cao vút. Không khí trong nhà mát lạnh, dù ngoài trời nắng chói chang, chắc hẳn là nhờ hệ thống điều hòa trung tâm.
Tôi đứng sững lại ngay cạnh cửa, mắt không ngừng lướt qua mọi thứ xung quanh. Từng món đồ nội thất đều toát lên vẻ đắt tiền, sang trọng. Bộ bàn ghế phòng khách chạm khắc cầu kỳ, bộ ấm trà bằng bạc sáng choang đặt trên bàn, những bức tranh khổ lớn treo tường mà nhìn qua cũng biết giá trị không nhỏ. Những bình gốm cổ, những món đồ trang trí nhỏ nhặt đặt trên kệ, trên tủ cũng đều là hàng hiếm, hàng độc.
Thằng con trai cũng ngây người ra, miệng hơi hé mở. Cô gái Hà Giang khẽ cúi đầu bước vào, tránh né ánh mắt của chúng tôi, nhưng tôi thấy khóe miệng cô ấy hơi nhếch lên một chút, một nụ cười thoáng qua rất nhanh.
Bà thông gia điềm nhiên dẫn đường vào phòng khách rộng thênh thang. Căn phòng này phải rộng hơn cả cái nhà cấp bốn của tôi ở dưới xuôi. Rèm cửa nhung đỏ dày cộp che bớt ánh sáng bên ngoài, tạo nên một không gian vừa ấm cúng vừa uy nghiêm. Mùi hương trầm thoang thoảng trong không khí.
Tôi cảm thấy mình thật nhỏ bé, lạc lõng giữa sự lộng lẫy này. Đôi dép tổ ong tôi đang đi như muốn chìm lỉm trên nền đá cẩm thạch. Chiếc túi xách đựng 10 triệu tiền sính lễ bỗng trở nên nặng trịch trong tay tôi, không phải vì trọng lượng của tiền, mà vì sự bẽ bàng, tủi hổ. 10 triệu đồng, trong căn biệt phủ này, có lẽ chỉ bằng một cái bình gốm đặt chơi trên kệ. Ý nghĩ đó khiến lồng ngực tôi nghẹn lại. Tôi tự hỏi, mình đang làm gì ở đây? Liệu mình có đủ tư cách để bước chân vào thế giới này, để làm thông gia với người phụ nữ này không?
Bà thông gia ngồi xuống chiếc ghế bành sang trọng, ra hiệu cho chúng tôi ngồi xuống ghế đối diện. Tôi và con trai rón rén ngồi xuống mép ghế, cảm giác không thoải mái chút nào. Ngay cả chiếc ghế cũng êm ái và đắt tiền hơn hẳn những gì tôi từng được ngồi.
“”Nhà cửa hơi bừa bộn một chút.”” Bà thông gia lại cất tiếng, vẫn với nụ cười nhạt ấy, một lời khách sáo đầy ẩn ý khiến tôi chỉ muốn độn thổ. Bừa bộn? Đây mà gọi là bừa bộn thì nhà tôi chắc là cái chuồng lợn.
Cô gái Hà Giang ngồi xuống cạnh mẹ mình, vẫn giữ vẻ mặt cúi gằm. Thằng con trai nhìn tôi, ánh mắt đầy lo lắng và bất lực. Nó cũng hiểu, cánh cửa biệt phủ này không chỉ là ranh giới vật lý, mà còn là ranh giới của hai thế giới hoàn toàn khác biệt.”
“Tôi cảm thấy mình thật nhỏ bé, lạc lõng giữa sự lộng lẫy này. Đôi dép tổ ong tôi đang đi như muốn chìm lỉm trên nền đá cẩm thạch. Chiếc túi xách đựng 10 triệu tiền sính lễ bỗng trở nên nặng trịch trong tay tôi, không phải vì trọng lượng của tiền, mà vì sự bẽ bàng, tủi hổ. 10 triệu đồng, trong căn biệt phủ này, có lẽ chỉ bằng một cái bình gốm đặt chơi trên kệ. Ý nghĩ đó khiến lồng ngực tôi nghẹn lại. Tôi tự hỏi, mình đang làm gì ở đây? Liệu mình có đủ tư cách để bước chân vào thế giới này, để làm thông gia với người phụ nữ này không?
Bà thông gia ngồi xuống chiếc ghế bành sang trọng, ra hiệu cho chúng tôi ngồi xuống ghế đối diện. Tôi và con trai rón rén ngồi xuống mép ghế, cảm giác không thoải mái chút nào. Ngay cả chiếc ghế cũng êm ái và đắt tiền hơn hẳn những gì tôi từng được ngồi.
“”Nhà cửa hơi bừa bộn một chút.”” Bà thông gia lại cất tiếng, vẫn với nụ cười nhạt ấy, một lời khách sáo đầy ẩn ý khiến tôi chỉ muốn độn thổ. Bừa bộn? Đây mà gọi là bừa bộn thì nhà tôi chắc là cái chuồng lợn.
Cô gái Hà Giang ngồi xuống cạnh mẹ mình, vẫn giữ vẻ mặt cúi gằm. Thằng con trai nhìn tôi, ánh mắt đầy lo lắng và bất lực. Nó cũng hiểu, cánh cửa biệt phủ này không chỉ là ranh giới vật lý, mà còn là ranh giới của hai thế giới hoàn toàn khác biệt.
Không khí trong phòng đặc quánh sự căng thẳng. Tôi cố gắng hít sâu một hơi, giữ cho giọng nói không quá run rẩy. Chiếc túi tiền vẫn nằm chặt trong tay tôi, như một lời nhắc nhở về sự khác biệt nghiệt ngã giữa hai bên.
“”Dạ, cảm ơn bà đã… mời vào nhà. Chúng tôi… chúng tôi đến xin phép hai bác về chuyện của hai cháu ạ.”” Tôi nói, giọng vẫn run run dù đã cố gắng lắm. Con trai tôi ngồi im lặng bên cạnh, vẻ mặt cúi gằm.
Bà thông gia ngồi thẳng lưng, vắt chéo đôi chân dài trong bộ áo dài lụa. Đôi mắt bà nhìn thẳng vào tôi, không giấu nổi vẻ đánh giá và gần như là coi thường. Bà không đáp lời tôi ngay. Bà nhấp một ngụm trà từ chiếc tách sứ mỏng tang, tiếng động nhỏ nhoi trong không gian tĩnh lặng lại càng làm tăng thêm sự ngượng nghịu.
Sau một lúc im lặng kéo dài như vô tận, bà thông gia đặt tách trà xuống, tiếng va chạm nhẹ nhàng nhưng vang vọng như tiếng chuông ngân. Bà nhìn tôi, rồi liếc sang con trai tôi, ánh mắt dừng lại ở cái bụng hơi nhô lên của Cô Gái Hà Giang đang ngồi cạnh bà.
“”À, về chuyện hai cháu.”” Bà nhếch mép cười nhạt, giọng nói đều đều nhưng như chứa đầy gai nhọn. “”Cũng may thằng con bà biết giữ cái thai lại đấy chứ.””
Câu nói đột ngột và thẳng thừng ấy như một nhát dao đâm vào tôi. Tôi sững sờ, không tin vào tai mình. Thằng con trai tôi cũng ngẩng phắt dậy, mặt nó đỏ bừng. Cô Gái Hà Giang ngồi cạnh mẹ, vẫn cúi đầu nhưng vai hơi run lên. Cái cách bà thông gia nói, không phải là sự vui mừng vì có cháu, mà là một lời mỉa mai cay độc, như thể con trai tôi chỉ là một kẻ không ra gì, may mắn lắm mới không để mất cái thai quý giá của nhà bà. Nó còn hàm ý rằng, nếu không vì đứa bé, thì chuyện cưới xin này sẽ chẳng bao giờ xảy ra.
Máu nóng dồn lên mặt tôi. Tủi hổ, giận dữ, và cả sự bất lực trộn lẫn vào nhau. Tôi nhìn thẳng vào mắt bà thông gia, cố gắng giữ bình tĩnh.”
“Tôi nhìn thẳng vào mắt bà thông gia, cố gắng giữ bình tĩnh. Lời nói của bà như một gáo nước lạnh tạt thẳng vào mặt, nhưng tôi không thể để bà thấy tôi suy sụp. Tôi chuẩn bị đáp lời, định nói điều gì đó để bảo vệ danh dự của con trai mình, dù trong lòng đang sục sôi.
Nhưng bà thông gia không cho tôi cơ hội đó. Bà lại nở nụ cười mỉa mai, nụ cười mà tôi bắt đầu căm ghét. Bà hơi nghiêng đầu, ánh mắt sắc lẻm nhìn tôi.
“”À này, tôi nhớ mang máng…”” Bà thông gia cất giọng, kéo dài câu chữ một cách chậm rãi, như đang tận hưởng từng khoảnh khắc hành hạ người khác. “”Con gái tôi nó có kể. Hình như… lúc đầu bà có vẻ không ưng thuận lắm chuyện cưới xin này đúng không?””
Tôi sững người. Sao bà ấy lại biết chuyện đó? Tôi nhớ lại, lúc đầu, khi thằng con trai nói về chuyện cưới xin với một cô gái ở Hà Giang, tôi đã thực sự lo lắng về sự khác biệt vùng miền, về hoàn cảnh gia đình. Tôi đã từng nói với con trai về chuyện “”môn đăng hộ đối””, không phải là khinh thường cô gái hay gia đình cô ấy, mà chỉ là lo lắng cho tương lai của con, sợ rằng sự khác biệt sẽ tạo ra khó khăn sau này. Tôi không ngờ, những lời đó lại đến tai bà thông gia, và lại được bà nhắc lại trong hoàn cảnh này.
Mặt tôi nóng ran. Cô Gái Hà Giang vẫn cúi đầu, nhưng vai cô ấy lại run lên rõ hơn. Thằng con trai nhìn tôi đầy ái ngại, chắc nó cũng không ngờ mẹ cô ấy lại biết chuyện này.
Bà thông gia tiếp tục, giọng bà như tiếng kim châm vào nỗi tự tôn của tôi. “”Con bé nó bảo, bà có vẻ rất xem trọng chuyện ‘môn đăng hộ đối’?”” Bà nhấn mạnh cụm từ đó, như thể đó là một trò đùa lố bịch mà tôi đã tạo ra.
Tôi cứng họng, không nói được lời nào. Tất cả những gì tôi nghĩ đến lúc đó là sự bẽ bàng. Cái ý niệm “”môn đăng hộ đối”” của tôi lúc đó, xuất phát từ sự lo lắng đơn thuần của một người mẹ, giờ đây bị đặt cạnh sự thật phũ phàng trước mắt: một bên là căn biệt phủ lộng lẫy, sự giàu có tột bậc, một bên là tôi, với chiếc túi đựng 10 triệu bạc lẻ.
Bà thông gia nhìn tôi chằm chằm, nụ cười trên môi bà càng lúc càng rộng, càng thêm vẻ khinh miệt. Bà hạ giọng, nhưng mỗi từ như một nhát dao đâm sâu hơn.
“”Vậy theo bà,”” bà nói, ánh mắt xoáy sâu vào tôi, “”bây giờ ai mới là người không môn đăng hộ đối đây?”””
“Người Mẹ cảm thấy lồng ngực nghẹn lại, không thể thốt nên lời. Câu hỏi đó, với nụ cười khinh miệt trên môi bà ta, như một cái tát nảy lửa. Tất cả sự lo lắng về “”môn đăng hộ đối”” ngày trước của bà giờ trở thành trò cười trước sự thật phũ phàng này.
Bà thông gia không đợi Người Mẹ trả lời. Bà ta lại nhếch mép cười, một nụ cười đầy mỉa mai và tự mãn.
“”Để tôi nói cho bà nghe,”” giọng bà ta hạ xuống, nhưng sức nặng của nó thì không hề giảm đi. “”Lúc con bé nhà tôi kể về thằng con bà… nói thật lòng, cả nhà tôi đều không vừa ý. Tiêu chuẩn chọn rể của nhà tôi cao lắm.””
Bà thông gia dừng lại một chút, như để những lời đó thấm vào Người Mẹ. Người Mẹ cảm thấy như có hàng ngàn mũi kim đâm vào tim. Con trai bà, đứa con bà yêu thương và tự hào, giờ đây bị đánh giá là không đủ tiêu chuẩn trước mặt bà mẹ vợ tương lai giàu có. Cô Gái Hà Giang vẫn cúi gằm mặt, hai bàn tay siết chặt vào nhau. Thằng con trai căng thẳng đến mức toát mồ hôi.
Bà thông gia tiếp tục, giọng lạnh tanh. “”Nhưng rồi, con bé nói nó có thai.”” Bà ta nhìn thẳng vào bụng của con gái mình, rồi lại chuyển ánh mắt sắc như dao cạo về phía Người Mẹ. “”Chà… lúc đó thì lại là chuyện khác rồi.””
Bà ta thở dài một tiếng, ra vẻ như đang đối mặt với một gánh nặng vậy. “”Con gái có thai ngoài ý muốn, nhà tôi dù thế nào cũng phải giữ thể diện. Dù không vừa ý, dù thằng rể này không đạt tiêu chuẩn, thì cũng phải chấp nhận.”” Bà ta nhún vai nhẹ, “”Coi như là vì đứa cháu sắp ra đời vậy.””
Rồi, bà ta lặp lại câu nói đã khiến Người Mẹ chết sững ban nãy. “”Cho nên tôi mới nói, cũng may thằng con bà biết giữ cái thai lại. Chứ không có cái thai đó…”” Bà ta không nói hết câu, chỉ liếc mắt một cái đầy ẩn ý về phía Người Mẹ, như ngầm chỉ rằng không có cái thai thì cuộc hôn nhân này, cái lễ ăn hỏi này, thậm chí là sự tồn tại của Người Mẹ ở đây hôm nay, đều là chuyện không tưởng.
Người Mẹ cảm thấy đất trời quay cuồng. Hóa ra, cái thai không phải là niềm vui chung, không phải là sợi dây kết nối hai gia đình, mà lại là một “”lý do””, một “”sự bắt buộc”” khiến nhà gái “”phải”” chấp nhận đứa con trai không đạt tiêu chuẩn của bà. Bà và con trai, trong mắt nhà gái, giờ đây chỉ là gánh nặng, là sự miễn cưỡng phải đón nhận. Cái cảm giác bị khinh miệt, bị coi thường bỗng chốc lớn hơn bao giờ hết, đè nặng lên lồng ngực Người Mẹ, khiến bà gần như nghẹt thở.”
“Người Mẹ cảm thấy nghẹt thở, cố gắng tìm lại chút không khí cho lồng ngực đang bị đè nén. Con trai vẫn đứng như trời trồng bên cạnh, khuôn mặt tái mét. Bà Thông Gia vẫn giữ nguyên nụ cười mỉa mai, đôi mắt liếc nhìn bà đầy sự xem thường. Không khí trong phòng như đặc quánh lại.
Đúng lúc đó, Cô Gái Hà Giang, người nãy giờ vẫn cúi gằm mặt, từ từ ngẩng đầu lên. Người Mẹ thoáng giật mình. Trái ngược với hình dung về một cô gái quê nhút nhát, yếu đuối mà bà vẫn vẽ ra trong đầu, cô gái trước mặt tuy mang thai nhưng lại tỏ ra vô cùng điềm tĩnh. Ánh mắt cô nhìn thẳng, không né tránh.
Cô gái hít một hơi thật sâu, giọng nói nhẹ nhàng nhưng vang vọng rõ ràng trong không gian im lặng.
“”Dạ, thưa bác,”” cô bắt đầu, lời lẽ lễ phép nhưng thái độ lại không hề run rẩy. “”Những gì mẹ cháu nói đều là suy nghĩ thật lòng của gia đình cháu ạ.””
Người Mẹ sững lại. Cái gì? Thật lòng? Cô đang đứng về phía mẹ cô ta ư?
Cô Gái Hà Giang tiếp lời, vẫn giữ ngữ điệu bình thản. “”Gia đình cháu có điều kiện, nên việc chọn rể vốn rất kỹ lưỡng. Bác trai…”” cô liếc nhìn Con Trai, rồi lại hướng về Người Mẹ, “”À, anh ấy… thực sự chưa bao giờ nằm trong tiêu chuẩn của nhà cháu.””
Con Trai khẽ run lên, sắc mặt càng thêm khó coi.
“”Nhưng rồi, việc có thai là điều không ai mong muốn, nhưng đã xảy ra.”” Cô gái đưa tay chạm nhẹ vào bụng mình, ánh mắt đượm buồn thoáng qua, nhưng ngay lập tức trở lại sự kiên định. “”Mẹ cháu nói đúng. Dù thế nào, vì đứa bé, chúng cháu cũng phải chấp nhận. Đó là trách nhiệm.””
Cô gái nhìn thẳng vào mắt Người Mẹ. “”Gia đình cháu làm như vậy, một phần cũng là giữ thể diện cho cả hai bên, bác ạ. Nếu không có cái thai này, chắc chắn mọi chuyện sẽ rất khác.””
Lời nói của cô gái như một lời khẳng định đanh thép cho những gì Bà Thông Gia vừa nói. Nó không phải là sự bất cẩn nhất thời của bà mẹ, mà là quan điểm chung của cả gia đình họ. Cái thai, đối với họ, là một “”cứu cánh”” bất đắc dĩ để “”chữa cháy”” cho một mối quan hệ vốn dĩ “”không đạt tiêu chuẩn””.
Người Mẹ nhìn Cô Gái Hà Giang. Sự điềm tĩnh, tự tin và thái độ thẳng thắn của cô khiến bà nhận ra một điều: cô gái này không hề “”đơn giản”” như bà đã nghĩ. Cô không phải là cô gái quê yếu ớt mà bà có thể dễ dàng lấn át hay coi thường. Cô có lập trường riêng, và quan trọng hơn, cô đang công khai đứng về phía gia đình mình, không ngại đối diện với Người Mẹ. Cái cảm giác khinh thường lúc trước bỗng chốc pha lẫn một chút dè chừng, thậm chí là một chút e ngại. Bà nuốt khan, cảm thấy mọi thứ đang vượt ra ngoài tầm kiểm soát của mình.”
“Người Mẹ nuốt khan, cảm thấy mọi thứ đang vượt ra ngoài tầm kiểm soát của mình. Bà Thông Gia vẫn giữ nguyên nụ cười trên môi, nhưng ánh mắt thì lạnh lùng. Bà liếc nhìn Con Trai đang đứng nép bên cạnh Người Mẹ, vẻ mặt vẫn còn thất thần.
“”Thôi, dù sao thì…”” Bà Thông Gia chậm rãi lên tiếng, kéo sự chú ý trở lại. “”Việc đã lỡ rồi. Giờ nói chuyện tương lai thôi. Cưới xin là chuyện đại sự, nhất là với con gái nhà tôi.””
Người Mẹ cố gắng lấy lại bình tĩnh. Đây rồi, chủ đề chính. Bà đã chuẩn bị tâm lý cho việc này, ít nhất là phần sính lễ. Bà đã dành dụm, chắt chiu để có được một số tiền tươm tất.
“”Vâng, vâng ạ,”” Người Mẹ đáp, giọng hơi run run. “”Tôi… tôi cũng đã nghĩ đến rồi. Vợ chồng tôi cũng đã chuẩn bị… chuẩn bị một ít gọi là sính lễ, coi như chút lòng thành của gia đình bên này…””
Bà dừng lại một chút, ngập ngừng. Bà Thông Gia khẽ nhướng mày, như chờ đợi.
“”Chúng tôi… chúng tôi đã chuẩn bị được 10 triệu đồng ạ,”” Người Mẹ nói khẽ, đồng thời quan sát phản ứng của đối phương. Bà hy vọng số tiền đó, dù không quá lớn, nhưng cũng đủ để thể hiện thiện chí.
Vừa nghe thấy con số 10 triệu, Bà Thông Gia lập tức phá lên cười. Tiếng cười của bà không phải là tiếng cười vui vẻ, mà là tiếng cười giòn tan, đầy vẻ chế giễu và khinh bỉ. Bà cười như nghe được một câu chuyện hài hước nhất trên đời, đầu hơi ngửa ra sau, chiếc vòng vàng trên cổ bà khẽ lấp lánh.
Người Mẹ chết sững. Khuôn mặt bà nóng bừng lên vì xấu hổ và tức giận. Bà nhìn Bà Thông Gia đang cười không ngớt, cảm giác như có ai đó đang dội một gáo nước lạnh vào mặt bà giữa trời đông.
Sau khi cười chán, Bà Thông Gia dừng lại, hít một hơi và nhìn thẳng vào Người Mẹ, ánh mắt vẫn còn đọng lại sự mỉa mai.
“”Mười triệu? Bà nói là… mười triệu á?”” Bà Thông Gia lặp lại, như thể muốn xác nhận rằng mình không nghe nhầm. Giọng bà vẫn còn vương chút cười cợt. “”Ôi trời ơi, thông gia tương lai của tôi ơi… Bà nghĩ gì vậy? Đây là chuyện cưới xin của con gái nhà tôi đấy!””
Bà Thông Gia đưa tay lên vuốt nhẹ vạt áo dài lụa, vẻ mặt trở nên nghiêm túc nhưng ánh mắt thì càng sắc lạnh hơn.
“”Nghe đây bà thông gia,”” bà nói, hạ giọng xuống nhưng lời lẽ thì như dao cắt. “”Đám cưới này, dĩ nhiên là phải làm ra làm. Nhà gái chúng tôi không muốn mang tiếng là gả con sơ sài. Riêng tiền dựng rạp thôi, tôi cũng phải thuê loại xịn nhất, riêng tiền đó đã không dưới 500 triệu rồi.””
Người Mẹ há hốc miệng. 500 triệu? Chỉ riêng tiền rạp?
“”Còn tiệc cưới?”” Bà Thông Gia nói tiếp, như đang đọc một danh sách. “”Phải đặt ở khách sạn 5 sao ở Hà Nội. Mời ít nhất 500 mâm. Mỗi mâm thấp nhất là 10 triệu.””
Người Mẹ choáng váng. 500 mâm, mỗi mâm 10 triệu? Tính sơ sơ đã là 5 tỷ đồng. Cái con số 10 triệu tiền sính lễ của bà bỗng trở nên nhỏ bé, thảm hại đến mức không thể tin nổi.
“”Chưa kể,”” Bà Thông Gia tiếp tục, hoàn toàn không để ý đến vẻ mặt tái mét của Người Mẹ. “”Tiền váy cưới, nhẫn kim cương, xe hoa rước dâu phải là xe Limousine, rồi tiền chụp ảnh pre-wedding ở nước ngoài… À, và sau khi cưới, tôi muốn hai đứa nó có một căn hộ chung cư cao cấp riêng ở trung tâm Hà Nội, đứng tên con gái tôi. Chứ không thể ở nhà bà mãi được.””
Bà Thông Gia dừng lại, nhìn thẳng vào Người Mẹ với vẻ thách thức.
“”Mười triệu của bà ấy à?”” Bà Thông Gia nhếch mép cười. “”Cái số tiền đấy… chắc chỉ đủ để mua cái khăn trải bàn cho một cái bàn trong đám cưới nhà tôi thôi đấy, bà thông gia ạ.””
Lời nói cuối cùng như một đòn giáng mạnh vào lòng tự trọng của Người Mẹ. Bà ngồi chết lặng, nhìn Bà Thông Gia một cách vô hồn. 10 triệu. Số tiền bà đã dành dụm, đã nghĩ rằng ít nhiều cũng có giá trị, giờ đây bị đối phương coi rẻ, thậm chí còn không đủ mua một cái khăn trải bàn.
Bà Thông Gia không đợi Người Mẹ phản ứng. Bà đứng dậy, phủi nhẹ tà áo, vẻ mặt đầy đắc thắng. Cô Gái Hà Giang nãy giờ vẫn ngồi im lặng, cúi đầu, không nhìn ai.
“”Vậy nhé, bà thông gia,”” Bà Thông Gia nói, giọng điệu như đã chốt hạ mọi chuyện. “”Chi phí cụ thể, tôi sẽ lập danh sách gửi qua cho bà sau. Việc của nhà trai… thì tùy bà lo liệu đi.””
Câu nói “”tùy bà lo liệu đi”” nghe thì có vẻ là sự tự do, nhưng trong tình thế này, nó lại mang hàm ý tàn nhẫn: bà không có bất kỳ tiếng nói nào, bà hoàn toàn không có khả năng đáp ứng những yêu cầu “”tối thiểu”” của nhà gái, và mọi chuyện đã được quyết định hết rồi.
Người Mẹ nhìn Bà Thông Gia đi ra phía cửa, dáng vẻ cao ngạo, chiếc vòng vàng trên cổ vẫn lấp lánh dưới ánh đèn. Bà cảm thấy như mình đang chìm xuống vực sâu. Mười triệu. Nực cười làm sao. Bà nhận ra, trong ván bài này, bà không phải là người chơi, mà chỉ là một con tốt thí bị gạt ra lề. Mọi nỗ lực, mọi chuẩn bị của bà đều trở nên vô nghĩa trước sự giàu có và coi thường của đối phương. Bà hoàn toàn bất lực.”
“Con Trai nãy giờ vẫn đứng im lặng, thất thần bên cạnh Người Mẹ, giờ đây chứng kiến cảnh mẹ mình bị bẽ mặt, bị khinh thường đến mức không còn lời nào để nói, đột nhiên anh ta cảm thấy một luồng máu nóng chạy dọc sống lưng. Anh không thể chịu nổi nữa.
Anh ta tiến lên một bước, chắn trước mặt Người Mẹ đang chết lặng, đối diện với Bà Thông Gia vẫn còn đứng ở cửa với vẻ đắc thắng. Khuôn mặt Con Trai căng thẳng, ánh mắt nhìn thẳng vào người phụ nữ đeo đầy vàng đang nhếch mép cười.
“”Bác ơi!”” Giọng anh ta hơi run nhưng cố gắng giữ bình tĩnh. “”Cháu… cháu xin phép được nói ạ.””
Bà Thông Gia hơi khựng lại, nhướng mày nhìn Con Trai, như thể anh ta là một vật cản không đáng kể.
“”Ồ?”” Bà ta kéo dài giọng, ánh mắt đầy vẻ thăm dò pha lẫn khó chịu. “”Anh muốn nói gì?””
“”Cháu biết là… là lỗi tại cháu và… và Hà Giang,”” Con Trai bắt đầu, cố gắng nói một cách lý trí. “”Việc này xảy ra ngoài ý muốn. Nhưng… nhưng mẹ cháu đã làm hết sức rồi ạ.””
Anh ta liếc nhìn Người Mẹ. Bà vẫn ngồi yên, nhưng ánh mắt vô hồn đã thoáng quay sang nhìn anh.
“”Mười triệu đồng đó… là tất cả những gì mẹ cháu dành dụm được trong bao nhiêu năm qua. Mẹ cháu đã rất vất vả…””
“”Đủ rồi!”” Bà Thông Gia cắt lời một cách lạnh lùng, giọng cao lên đầy quyền uy. “”Anh tưởng cái số tiền mọn đấy là lớn lao lắm à? Anh có biết một bữa ăn sáng của nhà tôi tốn bao nhiêu không? Anh có biết con gái tôi từ bé đến lớn chưa bao giờ phải thiếu thốn thứ gì không?””
Bà ta nhìn Con Trai với ánh mắt đầy khinh miệt, như nhìn một kẻ ăn mày dám phát biểu.
“”Anh nói mẹ anh vất vả? Vất vả thế nào so với việc nhà tôi phải gánh chịu cái tiếng ‘bán con’ chỉ vì các anh làm lỡ chuyện?”” Bà Thông Gia hùng hổ nói tiếp, hoàn toàn không để ý đến vẻ mặt của Con Trai đang dần tái đi. “”Thôi, cái chuyện tiền nong đấy, để người lớn nói chuyện. Anh lui ra đi!””
Bà ta phẩy tay, đuổi Con Trai như đuổi một con ruồi bám vào áo lụa của mình.
“”Nhưng… nhưng cháu yêu Hà Giang thật lòng ạ,”” Con Trai cố gắng nói, giọng nghẹn lại. Anh ta quay lại nhìn Cô Gái Hà Giang đang cúi gằm mặt, không dám ngẩng lên. “”Cháu… cháu sẽ cố gắng làm việc để lo cho em, để lo cho con. Cháu hứa sẽ không để em phải khổ…””
“”Anh yêu con gái tôi à?”” Bà Thông Gia phá lên cười một lần nữa, lần này tiếng cười còn mỉa mai hơn lúc trước. “”Tình yêu của anh đáng giá bao nhiêu? Có mua nổi cái tã cho con anh không? Có lo được cho nó một tương lai tử tế như nhà tôi đang chuẩn bị không?””
Bà ta tiến lại gần Con Trai, hạ thấp giọng nhưng lời nói như đóng băng. “”Nghe đây chàng trai trẻ. Tình yêu không lấp đầy dạ dày được đâu. Con gái tôi cần một cuộc sống sung sướng, đủ đầy, như nó vẫn luôn có. Anh, với cái mười triệu của mẹ anh và lời hứa suông của anh, không thể cho nó điều đó.””
Bà Thông Gia đứng thẳng người lên, vẻ mặt quyết đoán. “”Giờ không phải lúc nói chuyện tình yêu. Giờ là lúc nói chuyện trách nhiệm và khả năng. Và khả năng của gia đình anh… e rằng hơi thiếu.””
Con Trai đứng chết lặng. Anh ta nhìn mẹ đang ngồi đó, cúi gằm mặt. Anh ta nhìn Cô Gái Hà Giang, vẫn không dám ngẩng đầu lên. Anh ta cảm thấy bất lực đến tột cùng. Lời nói của anh, cố gắng bảo vệ mẹ, cố gắng thể hiện tình yêu, tất cả đều tan biến như sương khói trước bức tường tiền bạc và sự coi thường của Bà Thông Gia. Anh nhận ra, tiếng nói của anh chẳng có chút trọng lượng nào ở đây cả.”
“Bà Thông Gia nhìn Con Trai đứng chết lặng, rồi quay ánh mắt sắc lạnh sang Người Mẹ. Bà ta không thèm để ý đến Con Trai nữa, như thể lời nói của anh ta chỉ là tiếng gió thoảng qua.
“”Anh nói yêu con gái tôi?”” Bà Thông Gia lặp lại, giọng vẫn còn vang vọng sự mỉa mai từ tiếng cười lúc nãy. “”Yêu thế nào? Yêu bằng cái nghèo rớt mồng tơi này à?””
Bà ta đảo mắt quanh căn nhà, từ bộ salon cũ kỹ đến chiếc quạt trần kêu rè rè, vẻ mặt không giấu nổi sự khinh thường.
“”Tôi nói cho bà nghe này, bà thông gia hụt ạ.”” Bà ta bắt đầu, giọng chậm rãi hơn, nhưng mỗi chữ thốt ra đều nặng trịch như đá. “”Con gái tôi từ bé đến lớn, muốn gì được nấy. Chưa bao giờ phải động tay động chân vào việc gì nặng nhọc. Cuộc sống của nó chỉ có nhung lụa, chỉ có ăn sung mặc sướng.””
Bà ta dừng lại, hít một hơi sâu, rồi nhìn thẳng vào mắt Người Mẹ. Ánh mắt ấy không còn sự đắc thắng đơn thuần, mà chất chứa cả sự oán giận, dù đó là oán giận của người giàu nhìn kẻ nghèo.
“”Thế mà… thế mà con trai bà, không biết dùng thủ đoạn gì,”” Bà Thông Gia nói, giọng hơi cao lên, như thể đang tố cáo. “”Đã ‘cưa cẩm’ nó. Rủ rê nó lên Hà Giang chơi, rồi làm cái chuyện tày đình này.””
Người Mẹ nghe đến đây, ngẩng phắt đầu lên, định nói gì đó nhưng lại thôi, cổ họng nghẹn ứ. Bà Thông Gia không cho bà cơ hội phản ứng.
“”Bà tưởng con gái tôi ‘lỡ dở’ là dễ dàng lắm sao?”” Bà ta tiếp tục, bước gần hơn một chút. “”Một đứa con gái cành vàng lá ngọc như nó, tự nhiên lại mang tiếng chửa hoang, phải lấy chồng chạy tang? Bà có biết chúng tôi phải muối mặt thế nào với họ hàng, với đối tác không?””
Lời lẽ của Bà Thông Gia cứa sâu vào tâm can Người Mẹ. Bà cúi gằm mặt, không dám nhìn bà ta nữa. Bà biết, những gì bà ta nói không sai. Con gái nhà người ta quá giàu có, quá được cưng chiều. Việc xảy ra này, dù là lỗi cả hai, nhưng hậu quả lên danh tiếng của gia đình nhà gái giàu có chắc chắn là nặng nề hơn nhiều so với gia đình bà.
Bà Thông Gia thấy Người Mẹ im lặng, càng được đà lấn tới. Bà ta hạ giọng, một nụ cười lạnh lẽo nở trên môi.
“”Cũng may… cũng may thằng con bà biết giữ cái thai lại.”” Câu nói này như một nhát dao đâm thẳng vào tim Người Mẹ. Bà ngước lên, gương mặt tái mét. “”Không thì… không biết chuyện gì sẽ xảy ra nữa.””
Bà ta không nói rõ ‘chuyện gì’ nhưng hàm ý đe dọa và sự kiểm soát trong câu nói đó khiến cả Con Trai và Người Mẹ rùng mình. Con Trai siết chặt nắm đấm, nhưng anh biết mình không thể làm gì được. Người Mẹ cảm thấy toàn thân run rẩy.
“”Nó mang thai rồi,”” Bà Thông Gia kết luận, giọng đầy vẻ ban ơn pha lẫn trách móc. “”Giờ chỉ còn nước cưới thôi. Nhưng đừng tưởng có cái thai mà nhà tôi dễ dãi. Sính lễ mười triệu đó, giữ lại mà mua quan tài cho bà đi!””
Bà ta quay người, ra hiệu cho Cô Gái Hà Giang đang đứng sau lưng. Cô Gái Hà Giang vẫn cúi mặt, không nhìn ai.
“”Về thôi con.”” Bà Thông Gia nói, giọng mềm hơn một chút khi nói với con gái, nhưng vẫn đầy sự uy quyền. “”Ở đây không có gì đáng để con lưu luyến.””
Hai mẹ con nhà gái bắt đầu rời đi. Bà Thông Gia đi trước, dáng vẻ cao ngạo. Cô Gái Hà Giang bước theo sau, vai khẽ run rẩy, không dám ngoảnh lại.
Người Mẹ ngồi sụp xuống chiếc ghế sofa cũ kỹ, hai tay run run nắm chặt lấy nhau. Bà nhìn theo bóng dáng khuất dần của hai người phụ nữ, cảm thấy một nỗi hổ thẹn, nhục nhã và hối hận cùng cực dâng trào. Bà hối hận vì đã quá nghèo, hối hận vì đã không đủ khả năng cho con một cuộc sống tốt hơn, hối hận vì những gì mình đã làm (hoặc không làm) có thể đã khiến mọi chuyện trở nên tồi tệ đến mức này. Giờ đây, bà mới thấm thía sự chênh lệch giàu nghèo nó đáng sợ đến mức nào, và bà đã đánh giá thấp đối thủ đến mức nào. Bà đã quá chủ quan, đã quá ngây thơ khi nghĩ chỉ cần tình yêu và sự thành thật là đủ. Bà đã sai. Sai hoàn toàn.
Con Trai vẫn đứng đó, nhìn mẹ. Anh ta thấy mẹ mình như già đi hàng chục tuổi chỉ trong vài phút. Anh ta muốn chạy đến an ủi mẹ, nhưng cảm giác bất lực vẫn đè nặng lên ngực. Anh biết, cuộc chiến này… họ đã thua ngay từ vạch xuất phát.”
“Chiếc xe sang lướt êm ru trên con đường lát đá dẫn vào khuôn viên rộng lớn, dừng lại trước bậc tam cấp của một căn nhà mà Người Mẹ chỉ thấy trên tivi. Biệt phủ nhà gái hiện ra uy nghi, không phải kiểu nhà lầu phố thị, mà là một tòa nhà thấp tầng đồ sộ, mái ngói lưu ly, vườn cây cắt tỉa cầu kỳ như công viên thu nhỏ. Con Trai dắt mẹ bước xuống xe, cảm giác choáng ngợp xen lẫn e dè khiến bước chân bà nặng trĩu.
Họ được dẫn vào trong. Không gian bên trong rộng rãi đến mức vọng tiếng, với nội thất sang trọng, ánh đèn vàng dịu và hương thơm thoang thoảng của hoa tươi. Người giúp việc mặc đồng phục đứng chờ sẵn, cúi chào khách một cách chuyên nghiệp. Con Trai cố tỏ ra bình tĩnh, nhưng Người Mẹ cảm thấy mình lạc lõng như hạt cát trong sa mạc.
Bữa cơm được dọn sẵn trong một phòng ăn riêng. Chiếc bàn dài bằng gỗ nguyên khối bày biện như một bữa tiệc hoàng gia. Bát đĩa làm bằng sứ tinh xảo, dao dĩa ánh bạc lấp lánh. Món ăn nối tiếp nhau được bưng lên: nào là vi cá mập tiềm bào ngư, tôm hùm đút lò phô mai, súp yến… Toàn những món mà Người Mẹ chưa từng thấy ngoài đời, chỉ nghe danh trên báo đài. Mỗi món đều được trình bày cầu kỳ, đẹp mắt như một tác phẩm nghệ thuật.
Mẹ Cô Gái, vẫn trong chiếc áo dài lụa sang trọng và vòng vàng lấp lánh, ngồi ở vị trí chủ trì. Cô Gái Hà Giang ngồi cạnh mẹ, gương mặt vẫn giữ vẻ tĩnh lặng, đôi mắt thỉnh thoảng liếc nhìn Con Trai nhưng nhanh chóng cụp xuống.
“”Mời bà và cháu dùng bữa,”” Bà Thông Gia nói, giọng không còn sự sắc lạnh như lúc sáng nhưng vẫn giữ khoảng cách. “”Nhà quê chúng tôi không có gì, chỉ vài món cây nhà lá vườn đãi khách.””
Người Mẹ nghe bà ta nói “”cây nhà lá vườn”” mà thấy ngực nghẹn lại. Đây mà là cây nhà lá vườn sao? Cả đời bà lao động vất vả, dành dụm từng đồng cũng không đủ mua nổi một món trong mâm cơm này.
Bà Thông Gia bắt đầu gắp thức ăn cho con gái, rồi lịch sự gắp cho Con Trai. Đến lượt Người Mẹ, bà ta chỉ khẽ nhấc đũa chỉ vào đĩa vi cá: “”Món này bổ lắm, bà ăn đi.””
Người Mẹ gượng gạo cầm đôi đũa, nhìn những món ăn đắt đỏ trước mắt. Lòng bà không có chút háo hức nào, chỉ thấy nặng trĩu. Mỗi miếng ăn như mắc nghẹn ở cổ họng. Bà cố gắng nuốt, chỉ vì không muốn tỏ ra mình quê mùa, thất lễ. Nhưng càng cố, bà càng cảm thấy khó chịu. Bà như đang ngồi trên đống lửa, chỉ muốn bữa ăn này kết thúc thật nhanh để được về nhà.
Con Trai nhận thấy sự ngượng nghịu của mẹ, anh gắp một miếng tôm hùm đặt vào bát bà. “”Mẹ ăn đi ạ.””
Người Mẹ nhìn con, ánh mắt thoáng qua sự biết ơn nhưng rồi lại cúi xuống. Bà chỉ dám gắp những món rau đơn giản, hoặc gẩy nhẹ vài sợi miến trong bát súp, tránh xa những thứ “”cao lương mỹ vị”” kia. Bà cảm thấy mọi hành động của mình đều bị quan sát, đều bị đánh giá. Ánh mắt của Bà Thông Gia, cử chỉ của người giúp việc, thậm chí cả sự im lặng của Cô Gái Hà Giang, tất cả đều khiến bà cảm thấy mình là người thừa thãi, không thuộc về nơi này.
“”Bà cứ tự nhiên,”” Bà Thông Gia nói, nhấm nháp ly rượu vang đỏ. “”Đừng ngại ngần gì. Sau này là người một nhà cả rồi.””
“”Người một nhà.”” Nghe câu nói ấy, Người Mẹ chỉ thấy chua chát. Một nhà kiểu gì khi khoảng cách giàu nghèo như vực sâu thế này? Câu nói “”Cũng may thằng con bà biết giữ cái thai lại”” lại văng vẳng trong tai bà. Bà nhìn Cô Gái Hà Giang, nhìn cái bụng hơi nhô lên dưới lớp áo rộng, rồi nhìn sang Bà Thông Gia. Bà biết, cái thai là sợi dây duy nhất níu giữ mối quan hệ gượng ép này.
Bà Thông Gia tiếp tục trò chuyện về chuyện cưới hỏi, về những thủ tục, về việc dựng rạp, mời khách. Mỗi lời bà ta nói đều nhấn mạnh sự xa hoa, quy mô lớn, như thể đang vô tình (hoặc cố ý) nhắc nhở Người Mẹ về cái “”nhà quê”” của bà. Người Mẹ chỉ biết “”dạ, vâng”” một cách yếu ớt, tâm trí không thể tập trung vào câu chuyện. Bà chỉ mong thời gian trôi nhanh.
Bữa cơm sang trọng, lẽ ra phải là niềm vui, lại trở thành màn tra tấn tinh thần đối với Người Mẹ. Bà cảm thấy nhỏ bé, tự ti hơn bao giờ hết. Bà nhận ra, thế giới của họ và thế giới của bà khác nhau quá xa. Và bà, với tất cả sự nghèo khó của mình, dường như không có cách nào để vượt qua khoảng cách đó.”
“Người Mẹ đặt đũa xuống, cảm thấy cổ họng khô khốc. Những món ăn đắt tiền trước mặt dường như đang chế giễu sự nghèo khó và những lời lẽ thiển cận của bà. Bà Thông Gia vẫn đang say sưa nói về chuyện chuẩn bị cho đám cưới, về số lượng khách mời, về việc thuê đội ngũ phục vụ chuyên nghiệp từ Hà Nội.
“”Thưa bà thông gia,”” Người Mẹ ngắt lời, giọng hơi run run. Bà hít một hơi sâu, nhìn sang Cô Gái Hà Giang đang ngồi lặng lẽ bên cạnh mẹ mình. “”Có chuyện này, tôi… tôi thấy hổ thẹn quá.””
Bà Thông Gia ngừng lời, ánh mắt sắc sảo nhìn thẳng vào Người Mẹ. Cô Gái Hà Giang cũng khẽ ngẩng đầu lên, ánh mắt thoáng chút tò mò. Con Trai nhìn mẹ đầy lo lắng.
“”Hôm trước, lúc đến nhà, tôi đã… đã có những lời lẽ không hay,”” Người Mẹ lí nhí nói, cảm giác nóng ran cả mặt. “”Tôi đã không suy nghĩ chín chắn. Tôi… tôi thật sự xin lỗi bà thông gia và cả con dâu tương lai. Tôi đã đánh giá mọi chuyện quá vội vàng, chỉ nhìn vào bề ngoài mà không hiểu gì cả.””
Bà Thông Gia im lặng một lúc lâu, nhấm nháp ly rượu vang. Nụ cười nửa miệng lạnh nhạt thoáng qua trên môi bà ta. “”À, chuyện đó sao.””
Giọng bà ta trầm xuống, không có chút ấm áp nào. “”Tôi cứ nghĩ bà đã quên rồi chứ. Thật ra, cũng không có gì to tát. Ai chẳng có lúc nhìn nhận sai lầm.””
Câu trả lời của Bà Thông Gia như một gáo nước lạnh. Nó không phải là sự tha thứ nồng nhiệt, mà là một lời nhắc nhở đầy mỉa mai về sự “”sai lầm”” của Người Mẹ. Sự lạnh lùng trong giọng nói ấy khiến Người Mẹ cảm thấy mình càng nhỏ bé, càng đáng xấu hổ hơn.
“”Vâng… tôi biết,”” Người Mẹ lắp bắp. Bà nhìn Cô Gái Hà Giang, mong nhận được một ánh mắt chia sẻ hay một nụ cười cảm thông. Nhưng Cô Gái Hà Giang chỉ khẽ cúi đầu, gương mặt vẫn giữ vẻ tĩnh lặng như cũ.
“”Chuyện đã qua rồi thì cho qua đi,”” Bà Thông Gia nói, đặt ly rượu xuống và nhìn sang Con Trai. “”Giờ chúng ta nên tập trung vào tương lai, vào việc làm sao để hai đứa trẻ có một cuộc sống tốt đẹp.””
Bà ta lại tiếp tục nói về những kế hoạch xa hoa cho đám cưới, như thể lời xin lỗi của Người Mẹ chỉ là một đoạn ngắt quãng nhỏ không đáng kể trong cuộc trò chuyện. Người Mẹ ngồi đó, lời xin lỗi không được đáp lại bằng sự chân thành, chỉ nhận về sự lạnh nhạt và khoảng cách ngày càng lớn. Bà nhận ra, lời xin lỗi muộn màng này, có lẽ đã không còn giá trị gì nữa trước vực sâu ngăn cách bởi sự giàu có và kiêu hãnh. Lòng bà nặng trĩu, cảm giác nhục nhã bao trùm lấy bà trong không gian sang trọng xa lạ.”
“””Tương lai của hai đứa trẻ quan trọng nhất,”” Bà Thông Gia lặp lại, giọng đều đều. Bà ta rót thêm rượu vào ly, không nhìn ai mà chỉ nhìn vào chất lỏng sóng sánh. “”Về chuyện đám cưới, tôi đã nói rồi, tôi lo hết. Phải làm cho xứng đáng, không thì người ta lại cười nhà gái chúng tôi không biết cách làm việc.””
Người Mẹ im lặng lắng nghe, cảm giác nhỏ bé đến tội nghiệp. Bà Thông Gia tiếp tục, giọng chuyển sang tông chậm rãi hơn, nhưng lại mang sức nặng của những điều khoản không thể thương lượng.
“”Còn sau đám cưới,”” Bà Thông Gia nói, ngón tay đeo đầy nhẫn vàng gõ nhẹ lên mặt bàn. “”Vợ chồng phải sống riêng, bà thông gia nhỉ?””
Người Mẹ giật mình. “”Sống… sống riêng ạ?””
“”Đương nhiên rồi,”” Bà Thông Gia nhếch mép. “”Nhà cửa con cái chúng tôi có thiếu gì đâu. Tôi đã chuẩn bị sẵn một căn nhà trên Hà Nội rồi. Hai đứa nó sẽ ở đấy. Tiện cho công việc của thằng bé nhà bà, cũng tiện cho con gái tôi đi lại thăm nom gia đình.””
“”Nhưng… nhưng mà…”” Người Mẹ ấp úng. Bà đã luôn nghĩ sau khi cưới, Con Trai và Cô Gái Hà Giang sẽ sống cùng bà ở căn nhà nhỏ. Bà cần Con Trai phụ giúp, bà cũng muốn gần gũi con dâu, chăm cháu.
“”Nhà cửa ở quê thì chật chội,”” Bà Thông Gia cắt ngang, như đọc được suy nghĩ của Người Mẹ. “”Với cả, tôi không muốn con gái tôi phải sống cảnh làm dâu chung đụng. Phức tạp lắm.””
Bà Thông Gia dừng lại, nhìn thẳng vào mắt Người Mẹ, ánh mắt lạnh như băng. “”Nói thật, tôi cũng muốn tốt cho bà thôi. Con dâu con rể ở chung thì dễ nảy sinh mâu thuẫn. Sống riêng cho thoải mái. Tiền bạc hay cơm nước, bên tôi lo được hết. Không cần bà phải bận tâm gì.””
Những lời nói ấy, tưởng chừng là sự giúp đỡ, nhưng lại chứa đựng sự khinh miệt và tước đi vai trò làm mẹ chồng, làm bà của Người Mẹ. “”Tiền bạc hay cơm nước, bên tôi lo được hết”” – đó là lời tuyên bố về sự độc lập tài chính tuyệt đối, đồng nghĩa với việc Người Mẹ sẽ không có tiếng nói gì trong cuộc sống của con cái.
“”Còn một chuyện nữa,”” Bà Thông Gia nói thêm, giọng dứt khoát. “”Con gái tôi từ nhỏ đã quen sống sung sướng, không phải động chân động tay việc nhà. Sau này về làm dâu… à không, về làm vợ, làm mẹ, nó cũng sẽ được chăm sóc chu đáo. Việc nhà cửa, con cái, sẽ có người giúp việc lo. Bà thông gia đừng bắt nó làm những việc nặng nhọc hay thức khuya dậy sớm trông con.””
Nghe đến đây, Người Mẹ thấy lồng ngực mình như bị bóp nghẹt. Bà đã mơ về cảnh con dâu cùng mình nấu cơm, cùng chăm cháu. Giờ đây, tất cả những giấc mơ giản dị ấy đều bị phá tan tành bởi “”những điều kiện”” tàn nhẫn này. Bà hiểu ra. Đây không phải là sự chia sẻ gánh nặng, đây là sự kiểm soát tuyệt đối. Bà Thông Gia đang giăng ra một tấm lưới vô hình, nhốt con trai bà và con dâu tương lai vào cái lồng vàng son mà bà ta làm chủ. Bà sẽ chỉ là một người ngoài cuộc, không hơn không kém.
“”Vậy nhé bà thông gia,”” Bà Thông Gia đứng dậy, áo dài lụa khẽ sột soạt. “”Tôi đã nói hết những gì cần nói rồi. Bà về chuẩn bị cho đám cưới đi. Mười triệu tiền sính lễ thì cứ mang đến hôm đấy. Coi như thủ tục thôi.””
Bà ta không chờ câu trả lời, quay sang Cô Gái Hà Giang và Con Trai. “”Thôi, mẹ con mình về. Thằng bé cứ ở lại đây với mẹ nó đi. Sáng mai bay ra Hà Nội sớm còn làm việc.””
Cô Gái Hà Giang im lặng đứng lên, khuôn mặt vẫn không biểu lộ cảm xúc rõ ràng. Con Trai nhìn mẹ đầy ái ngại. Người Mẹ ngồi chết lặng tại chỗ, nhìn theo bóng Bà Thông Gia cao ngạo bước ra cửa. Lời nói cuối cùng về “”mười triệu tiền sính lễ coi như thủ tục”” như một cái tát vào sự tự trọng cuối cùng của bà. Bà nhận ra, sự giàu có của thông gia không chỉ mang đến những khó khăn vật chất, mà còn là gông cùm vô hình trói buộc cuộc sống làm mẹ chồng của bà, biến bà thành một kẻ đứng bên lề trong chính gia đình của con trai mình.”
“Người Mẹ đứng dậy, chân vẫn còn hơi run. Con Trai vội vàng bước đến bên cạnh, đỡ lấy tay bà. Họ cùng nhau đi xuyên qua đại sảnh rộng lớn, nơi những món đồ nội thất đắt tiền và xa lạ như đang chế giễu sự nghèo nàn của họ. Cảm giác vừa choáng váng, bẽ bàng, vừa có chút nhẹ nhõm len lỏi. Họ sắp thoát khỏi không khí ngột ngạt, đầy áp lực này.
Đến cửa chính, Bà Thông Gia đã đứng sẵn ở đó. Bà ta mặc bộ áo dài lụa khác, nhưng vẫn đeo đầy vàng trên cổ và tay. Khuôn mặt bà ta nở một nụ cười xã giao, trông rất khách sáo, nhưng ánh mắt lại hoàn toàn trống rỗng, khó mà đoán được bà ta đang nghĩ gì.
“”Hai ông bà về cẩn thận nhé,”” Bà Thông Gia nói, giọng vẫn đều đều, không chút ấm áp. Bà ta không đưa tay ra bắt, chỉ đứng khoanh tay trước ngực, thân hình thẳng tắp.
Người Mẹ khẽ gật đầu, cổ họng nghẹn lại. Con Trai cúi chào, cố gắng giữ vẻ bình tĩnh. Họ bước ra khỏi ngưỡng cửa, không khí bên ngoài biệt phủ dù vẫn là Hà Giang nhưng thoáng đãng hơn hẳn.
Con Trai quay lại nhìn mẹ, vẻ mặt lo lắng. “”Mẹ không sao chứ?””
Người Mẹ không trả lời ngay. Bà quay đầu lại, nhìn về phía căn biệt phủ đồ sộ sau lưng. Bức tường cao ngút, mái ngói đỏ tươi, cổng sắt chạm trổ tinh xảo. Nó giống như một pháo đài, một vương quốc xa hoa mà bà và con trai chỉ là những kẻ ngoại lai vừa bước chân vào rồi lại bị đẩy ra. Lòng bà đầy bộn bề suy nghĩ. Vừa có sự tủi thân, bẽ bàng trước sự giàu có và thái độ lạnh lùng của nhà thông gia, lại vừa có nỗi lo cho tương lai của con trai và đứa cháu sắp chào đời. Liệu cuộc sống trong cái lồng vàng ấy có thực sự là hạnh phúc? Hay chỉ là sự cô lập, là mất mát đi những giá trị giản dị, ấm áp của tình thân? Bà không biết. Chỉ biết rằng, kể từ giây phút bước chân ra khỏi cánh cổng này, cuộc đời của Con Trai bà đã rẽ sang một hướng khác, một hướng mà bà, người mẹ này, không thể can dự vào được nữa. Bà hít một hơi thật sâu, cố xua đi cảm giác choáng váng vẫn còn đọng lại.
“”Đi thôi con,”” Người Mẹ khẽ nói, giọng khàn đặc. “”Chúng ta về thôi.”””
“Chiếc xe hơi chậm rãi lăn bánh trên con đường quanh co rời khỏi Vùng sâu Hà Giang. Bên trong xe, không khí đặc quánh một sự im lặng nặng nề. Chỉ có tiếng động cơ đều đều và đôi khi là một tiếng thở dài khẽ khàng thoát ra từ Người Mẹ. Bà ngồi ở ghế phụ, ánh mắt nhìn vô định ra ngoài cửa sổ, nhưng thực ra tâm trí bà đang chìm đắm trong một mớ suy nghĩ hỗn độn.
Hình ảnh căn biệt phủ đồ sộ và khuôn mặt lạnh lùng của Bà Thông Gia cứ ám ảnh bà. Bà từng nghĩ rằng “”môn đăng hộ đối”” chỉ đơn giản là sự cân xứng về vật chất, về địa vị xã hội. Rằng một người như con trai bà, lớn lên trong hoàn cảnh bình thường, không thể nào xứng với một cô gái nhà giàu có. Bà đã lo sợ bị khinh thường, đã chuẩn bị sẵn sàng cho một cuộc đối đầu về tiền bạc. Nhưng giờ đây, sau khi chứng kiến sự giàu có choáng váng và thái độ xa cách ấy, bà nhận ra mình đã sai lầm đến nhường nào. “”Môn đăng hộ đối”” thực sự có lẽ không nằm ở số tiền trong tài khoản hay quy mô ngôi nhà, mà nằm ở sự hòa hợp về tâm hồn, về cách đối nhân xử thế, về sự tôn trọng lẫn nhau.
Bà cay đắng nhận ra mình đã đánh giá quá vội vàng. Bà đã nhìn vào vẻ bề ngoài nghèo khó, giản dị của Cô Gái Hà Giang và cho rằng cô không xứng đáng. Bà đã quá tập trung vào định kiến về “”con nhà nghèo”” mà quên mất việc tìm hiểu con người thật của cô gái. Giờ đây, mọi thứ lại đảo lộn hoàn toàn. Chính bà, người mẹ này, lại cảm thấy mình quá nhỏ bé, quá lạc lõng trong thế giới của họ.
Nỗi bẽ bàng qua đi, nhường chỗ cho sự lo lắng xâm chiếm. Tương lai của Con Trai bà. Cậu sẽ sống ra sao trong cái “”lồng vàng”” kia? Liệu sự giàu có có mang lại hạnh phúc cho cậu và đứa cháu sắp chào đời, hay chỉ khiến cậu mất đi sự tự do, sự bình yên vốn có? Cuộc hôn nhân này liệu có phải là một sự sắp đặt, một gánh nặng mà con trai bà phải gánh vác? Bà nhìn sang Con Trai đang tập trung lái xe. Khuôn mặt cậu vẫn còn vẻ mệt mỏi sau những ngày qua, nhưng ánh mắt lại ẩn chứa điều gì đó bà không thể đọc được. Bà muốn hỏi, muốn sẻ chia, nhưng lại không thốt nên lời. Có lẽ, đã đến lúc bà phải để con trai tự quyết định con đường của mình, dù con đường ấy đầy rẫy bất trắc và hoàn toàn nằm ngoài tầm kiểm soát của bà. Chuyến xe cứ thế lao đi, mang theo những suy tư nặng trĩu và nỗi lo lắng không tên của người mẹ.”
“Chiếc xe cuối cùng cũng dừng lại trước cửa nhà. Con Trai xuống xe, giúp mẹ xách đồ vào nhà. Cậu nói vài câu về sự mệt mỏi, về việc muốn đi ngủ sớm. Người Mẹ chỉ gật đầu, ánh mắt xa xăm. Bà không đi thẳng vào phòng mình mà ngồi xuống chiếc ghế sofa quen thuộc trong phòng khách. Căn nhà vốn ấm cúng giờ bỗng trở nên tĩnh lặng đến lạ.
Bà ngồi đó, một mình, trong thứ ánh sáng yếu ớt hắt ra từ ngọn đèn nhỏ. Cái cảm giác vừa lạ lẫm, vừa đau nhói từ chuyến đi vẫn còn vương vấn. Khuôn mặt Bà Thông Gia với chiếc áo dài lụa và lớp vàng trĩu nặng lướt qua tâm trí bà. Câu nói “”Cũng may thằng con bà biết giữ cái thai lại”” cứ văng vẳng bên tai, như một nhát dao xoáy sâu vào lòng tự trọng. Bà đã từng nghĩ, có tiền là có tất cả. Rằng chỉ cần nhà gái giàu có, thì mọi vấn đề về tương lai của con trai bà sẽ được giải quyết. Bà đã lo sợ con trai mình lấy vợ nghèo sẽ vất vả, sẽ không “”môn đăng hộ đối””.
Nhưng giờ đây, bà cay đắng nhận ra mình đã sai lầm khủng khiếp. Sự giàu có ấy không xóa đi được sự khác biệt về cách sống, về suy nghĩ. Nó không lấp đầy được cái hố sâu ngăn cách giữa hai gia đình. Trái lại, nó còn tạo ra những vấn đề lớn hơn. Áp lực phải hòa nhập vào một thế giới xa lạ, sự chênh lệch quá lớn về mọi mặt, và cả cái thái độ khinh khỉnh được che đậy dưới vẻ ngoài hào nhoáng. Bà nhìn vào đôi bàn tay chai sạn của mình, rồi lại nghĩ đến những tiện nghi xa hoa bà đã thấy ở cái biệt phủ kia. Bà thấy mình thật nhỏ bé, thật lạc lõng.
Nước mắt bất giác lăn dài trên gò má. Bà khóc không phải vì tủi thân, mà vì bất lực. Bất lực nhìn con trai mình sắp bước vào một cuộc hôn nhân mà bà cảm thấy chứa đầy bấp bênh, ẩn chứa nhiều cạm bẫy hơn là hạnh phúc. Bất lực vì bà nhận ra, những đồng tiền sính lễ bà chuẩn bị, cái sự chuẩn bị tinh thần để đối mặt với sự nghèo khó của nhà gái mà bà hằng lo lắng, giờ đây trở nên vô nghĩa. Vấn đề không nằm ở 10 triệu đồng hay sự nghèo khó giả định, mà nằm ở sự khác biệt quá lớn về thế giới quan, về con người. Bà đã quá mù quáng chạy theo cái gọi là “”môn đăng hộ đối”” vật chất mà quên đi điều cốt lõi.
Một cơn mệt mỏi từ cả thể chất lẫn tinh thần ập đến. Bà muốn buông xuôi. Muốn gục ngã. Muốn trốn tránh cái thực tại phũ phàng đang bày ra trước mắt. Bà không biết con trai mình sẽ đối diện ra sao với cuộc sống sau này, khi phải gánh vác một gia đình với nền tảng khác biệt đến vậy, khi phải sống dưới cái bóng quá lớn của nhà vợ. Bà chỉ cảm thấy trái tim nặng trĩu, và một nỗi tuyệt vọng âm ỉ. Căn nhà vẫn chìm trong im lặng, chỉ có tiếng thở dài mệt mỏi của người mẹ hòa lẫn vào màn đêm.”
“Căn nhà vẫn chìm trong im lặng, chỉ có tiếng thở dài mệt mỏi của người mẹ hòa lẫn vào màn đêm. Bà không ngồi đó lâu nữa. Cái lạnh lẽo trong lòng khiến bà đứng dậy, bước về phía cửa sổ. Màn đêm buông xuống sâu hun hút, như chính nỗi tuyệt vọng đang bao trùm lấy bà. Nhưng rồi, một tia sáng nhỏ bé lách qua đám mây, yếu ớt thôi, nhưng đủ để bà nhìn thấy hình ảnh phản chiếu của chính mình trên tấm kính. Khuôn mặt nhăn nheo, hốc hác, đôi mắt sưng đỏ. Bà nhìn mình, và thấy thật xa lạ.
Bà đã chạy theo cái gì vậy? Sự giàu có của nhà người ư? Sự “”môn đăng hậu đối”” về tiền bạc? Bà đã quên mất rằng, tiền bạc có thể mua được nhiều thứ, nhưng không mua được sự tôn trọng chân thành, không mua được hạnh phúc giản đơn, và càng không thể vá víu những khoảng cách lớn trong tâm hồn. Bà đã phán xét cô gái Hà Giang kia chỉ qua vẻ ngoài, qua những lời đồn đoán, qua cái vỏ bọc “”vùng sâu vùng xa”” trong suy nghĩ của mình. Bà đã vội vàng quy chụp gia đình họ là nghèo khó, là bám víu. Và giờ đây, khi đối diện với sự thật, với cái “”biệt phủ”” to lớn ấy, với người mẹ giàu có đeo vàng kín cổ, bà lại nhận ra một loại “”nghèo khó”” khác – cái nghèo khó trong cách ứng xử, trong sự thấu hiểu, trong tình người.
Câu nói của Bà Thông Gia lại hiện về, lạnh lùng và đầy tính sở hữu: “”Cũng may thằng con bà biết giữ cái thai lại””. Nó không phải là lời cảm ơn, không phải là sự trân trọng, mà là một lời khẳng định quyền lực, một sự ban ơn đầy tính toán. Cái thai nhi trong bụng cô gái không phải là kết tinh tình yêu, mà như một “”chiếc neo”” để giữ chân con trai bà. Bà đau đớn nhận ra, mình đã quá ngây thơ khi nghĩ rằng tiền bạc sẽ đảm bảo tương lai. Nó chỉ là một tấm màn che đậy những vấn đề sâu sắc hơn.
Ngồi lại trên chiếc ghế sofa, bà khẽ vuốt ve tấm vải đã sờn cũ. Đây là căn nhà của bà, là nơi bà đã nuôi dạy con trai trưởng thành. Nó không phải biệt phủ, không có gara đầy xe sang, không có đàn trâu bò giống quý. Nhưng nó là tổ ấm, là nơi chất chứa tình yêu và những ký ức. Bà đã lo sợ con trai mình sẽ vất vả khi lấy vợ nghèo, nhưng giờ đây bà lại lo sợ con trai sẽ phải “”vất vả”” hơn nhiều để hòa nhập vào một thế giới quá khác biệt, để giữ gìn cái tôi của mình trước một gia đình vợ quá mạnh mẽ và có vẻ khinh thị.
Bà nhắm mắt lại, hít một hơi thật sâu. Nước mắt không còn chảy nữa, chỉ còn lại sự tĩnh lặng sau cơn bão lòng. Bà không thể thay đổi sự thật. Con trai bà đã chọn. Cô gái kia đang mang trong mình giọt máu của con trai bà. Dù cuộc hôn nhân này có vẻ gập ghềnh, có vẻ không hoàn hảo theo những tiêu chuẩn mà bà từng đặt ra, đó vẫn là lựa chọn của con trai bà. Và hơn hết, có một sinh linh bé nhỏ vô tội sắp chào đời. Cái thai nhi ấy là sợi dây liên kết không thể phủ nhận.
Bà nhận ra bài học đắt giá nhất của mình. Đó là bài học về sự phán xét vội vàng, về định kiến tai hại, về việc đánh giá con người và cuộc sống chỉ qua lăng kính vật chất. Sự giàu có hay nghèo khó chỉ là lớp vỏ bên ngoài. Điều quan trọng là giá trị bên trong mỗi con người, là cách họ đối nhân xử thế, là tình yêu thương và sự tôn trọng dành cho nhau. Bà đã sai lầm khi chỉ nhìn vào ví tiền và địa vị xã hội.
Giờ đây, điều cần làm không phải là ngồi đây dằn vặt hay tìm cách ngăn cản vô ích. Điều cần làm là chấp nhận. Chấp nhận sự lựa chọn của con trai. Chấp nhận gia đình thông gia dù có những điều khó dung hòa. Và quan trọng nhất, là tập trung vào việc xây dựng mối quan hệ. Sẽ khó khăn, chắc chắn là vậy. Sẽ có những va chạm, những hiểu lầm do sự khác biệt. Nhưng vì con trai, vì đứa cháu sắp chào đời, bà sẽ cố gắng. Bà sẽ học cách bỏ qua những định kiến, mở lòng hơn để tìm hiểu con dâu tương lai và gia đình họ. Không phải để bám víu sự giàu sang, mà để tìm kiếm một điểm chung, để xây dựng một nền tảng nào đó cho tương lai của các con.
Cuộc đời không phải lúc nào cũng trải hoa hồng. Hôn nhân cũng vậy, không có cuộc hôn nhân nào là hoàn hảo. Tình yêu không chỉ là những rung động ban đầu, mà là sự thấu hiểu, sẻ chia và chấp nhận những khác biệt. Giá trị của một con người không nằm ở họ có bao nhiêu tiền, mà ở cách họ sống, cách họ đối xử với người khác. Bà đã nhìn thấy một thế giới xa hoa, nhưng cũng nhìn thấy những khoảng trống bên trong sự xa hoa ấy. Bà nhìn lại cuộc sống giản dị của mình, và thấy một sự đủ đầy về tình cảm mà tiền bạc không mua được.
Bài học này đến muộn, nhưng không phải là vô nghĩa. Bà không thể thay đổi quá khứ, không thể thay đổi xuất phát điểm của hai gia đình. Nhưng bà có thể thay đổi thái độ của chính mình. Bà đứng dậy, bước chậm rãi về phía phòng ngủ. Ngày mai sẽ là một ngày mới. Một khởi đầu mới, không còn là sự lo lắng về “”môn đăng hộ đối”” vật chất, mà là sự chuẩn bị tinh thần để đối mặt với những thử thách thực sự trong việc dung hòa hai thế giới khác biệt. Bà sẽ không gục ngã. Bà sẽ đứng lên, vì con trai, vì tương lai. Dù chông gai đến đâu, bà tin rằng tình yêu thương và sự chân thành, nếu có thể xây dựng được, sẽ là nền tảng vững chắc nhất, quý giá hơn bất kỳ số tiền sính lễ hay biệt phủ nào trên đời.”