“Cụ bà trong làng qu/a đ/ời ở t/uổi 100, tang lễ làm gấp trong đêm vì trùng với lịch cưới cháu, nào ngờ đến lúc đưa ra đồng, xe t/ang khựng lại không thể nổ máy, cả gia đình xuống kiểm tra thì mới tá hỏa…
Cụ bà Nguyễn Thị Hợi, 100 tuổi, trụ cột tinh thần của dòng họ Nguyễn tại làng Đông Khê, vừa qua đời vào rạng sáng thứ Sáu. Sự r-a đ/i của cụ khiến cả dòng họ đ/au xó/t, nhưng cũng lúng túng vì… chỉ 2 ngày nữa là đến đám cưới cháu đích tôn – Tuấn.
Sau cuộc bàn bạc căng thẳng, gia đình quyết định làm tang lễ gấp trong đêm, để “kịp ngày vui, không ảnh hưởng đến chuyện cưới xin”.
Dân làng xì xào, người thương xót, người trách móc. Nhưng gia đình vẫn cương quyết: “”Cụ già rồi, sống trọn vẹn một thế kỷ, ra đi cũng thanh thản, không cần làm to.””
Đêm đó, lễ tan/g được tổ chức vội vã dưới ánh đèn vàng leo lét. Không có đủ người, không có ban nhạc kèn trống như thường lệ. Chỉ vài tiếng tụng niệm, rồi… đưa cụ ra đồng lúc 3h sáng – đúng giờ “đẹp” theo thầy xem.
Khi chiếc xe tang bắt đầu lăn bánh, mọi việc tưởng đã êm xuôi.
Nhưng chỉ đi được chừng 50m thì xe bất ngờ khựng lại. Máy chế/t hẳn.
Lái xe luống cuống đề lại nhiều lần – không nổ.
Cả họ sợ trễ giờ, người thì khấn vái, người lôi bật lửa soi vào gầm xe. Rồi… một tiếng hét thất thanh vang lên từ anh con rể:
“Dưới gầm xe có….”
“…có thứ gì đó!” Tiếng hét thất thanh của anh con rể xé toạc màn đêm yên tĩnh. Anh lùi lại hai bước, vấp phải bờ cỏ ven đường, suýt ngã. Khuôn mặt anh trắng bệch dưới ánh đèn đường yếu ớt và ánh pin mờ ảo chiếu xuống. Ngón tay anh run rẩy chỉ thẳng vào gầm chiếc xe tang đen ngòm đang nằm im lìm như một con quái vật trong bóng tối.
Những người còn lại trong dòng họ Nguyễn vội vã tiến lại gần. Tuấn, với vẻ mặt lo lắng xen lẫn bực bội vì trễ giờ, cầm chiếc đèn pin khác rọi mạnh vào vị trí anh con rể vừa chỉ. Lái xe tang cũng lò dò bò xuống xem.
Dưới ánh sáng trắng bợt, thứ nằm dưới gầm xe dần hiện rõ. Không phải là cành cây, không phải là cục đá. Đó

là một… chiếc hộp. Chiếc hộp gỗ cũ kỹ, phủ đầy bụi bẩn, được buộc chặt bằng một sợi dây thừng đã sờn rách vào thanh sắt dưới gầm xe. Nó không lớn lắm, chỉ chừng gang tay, nhưng sự xuất hiện của nó ở đây, dưới gầm xe tang vào lúc 3 giờ sáng, khiến tất cả đều sững sờ.
Tuấn nhíu mày, gương mặt căng thẳng. Dân làng đứng xa đó bắt đầu xì xào to hơn. Họ nhìn chiếc xe, nhìn chiếc hộp, rồi nhìn nhau đầy vẻ dò xét và sợ hãi. Chuyện gì đang xảy ra vậy? Đây là điềm gì?
Anh con rể vẫn chưa hết run, lắp bắp: “”Lạ… lạ quá… sao lại có cái này ở đây?””
Một người chú trong họ lên tiếng, giọng đầy vẻ mê tín: “”Hay… hay là cụ không muốn đi? Hay là có thứ gì giữ chân cụ lại?””
Lái xe tang mặt cắt không còn giọt máu. Anh ta là người ngoại tỉnh, lần đầu chạy chuyến tang ở cái làng Đông Khê này, giờ gặp phải cảnh này thì hoảng hồn. Anh ta lùi lại, không dám đụng vào chiếc hộp.
Tuấn thở hắt ra. Dù không tin vào những chuyện ma quỷ, nhưng cảnh tượng trước mắt quá kỳ lạ. Anh nhìn chiếc hộp, nhìn chiếc xe chết máy, nhìn những khuôn mặt sợ hãi xung quanh. Anh biết, chuyện này chắc chắn không đơn giản. Chiếc hộp này là gì? Ai đã đặt nó ở đây? Và tại sao nó lại xuất hiện đúng lúc này, khiến chiếc xe tang của cụ dừng lại?”
“Không ai dám tiến lại gần chiếc hộp gỗ cũ kỹ nằm dưới gầm xe. Sự im lặng bao trùm, chỉ còn tiếng gió đêm rít qua những hàng tre và tiếng xì xào ngày càng lớn của đám `Dân làng` đứng xa. Nỗi sợ hãi vô hình lan tỏa. `Anh con rể` vẫn run rẩy, gương mặt thất thần. `Lái xe tang` thì mặt mũi tái mét, lùi hẳn về phía sau, hai tay bấu chặt vào nhau.
`Tuấn` nhìn quanh. `Dòng họ Nguyễn` đứng đó, ai nấy đều hoang mang, ánh mắt đổ dồn về chiếc xe tang. `Thầy xem` đứng cạnh đó, tay vuốt chòm râu bạc, ánh mắt đăm chiêu khó hiểu. Rõ ràng, chuyện này nằm ngoài dự liệu của tất cả.
Vài người đàn ông khỏe mạnh trong `Dòng họ Nguyễn`, sau một hồi nhìn nhau, lấy lại bình tĩnh. Họ nghĩ, dù là gì đi nữa, cũng không thể để tang lễ của `Cụ bà Nguyễn Thị Hợi` bị gián đoạn thế này. Không thể cứ đứng đây mãi dưới trời đêm lạnh lẽo.
Một người chú của `Tuấn` lên tiếng, giọng quả quyết hơn: “”Không thể cứ đứng nhìn được. Phải xem nó là cái gì mới được!””
Ba người đàn ông, bao gồm cả người chú vừa nói, thận trọng tiến lại gần chiếc `Xe tang`. Họ dùng đèn pin rọi kỹ vào gầm xe. Ánh đèn nhảy nhót trên những thanh sắt, bùn đất. Họ không tìm thấy chiếc hộp gỗ mà `Anh con rể` đã chỉ ban đầu ở vị trí họ đang rọi đèn. Có lẽ trong lúc mọi người hoảng loạn, `Anh con rể` đã nhìn nhầm hoặc chiếc hộp không phải là thứ chính yếu.
Họ rọi đèn xa hơn, về phía trục bánh sau. Và rồi, họ thấy.
Vướng vào trục bánh, ẩn mình trong lớp bụi bẩn và dầu mỡ, là một vật gì đó bằng vải. Một người đàn ông mạnh dạn hơn hơi cúi thấp xuống, dùng chân gạt nhẹ đám cỏ khô và đất đá vướng víu.
Thứ đó hiện ra rõ hơn dưới ánh đèn. Không phải chiếc hộp. Mà là một chiếc khăn rằn. Chiếc khăn rằn quen thuộc, sờn cũ, màu xám tro và trắng đục. Chiếc khăn rằn mà `Cụ bà Nguyễn Thị Hợi` vẫn luôn quàng trên đầu hoặc thắt ở thắt lưng mỗi khi ra ngoài.
Chiếc khăn được cuộn chặt, và bên trong, vướng vào một góc của trục sắt, là một bọc vải nhỏ màu nâu sẫm. Nó cũng được buộc túm lại rất kỹ.
“”Đây là… khăn của cụ!”” `Anh con rể`, dù vẫn còn sợ hãi, nhưng nhận ra vật quen thuộc. Anh lắp bắp: “”Đúng là khăn của cụ Hợi!””
`Tuấn` và những người khác vội vã lại gần hơn, ánh mắt dán chặt vào chiếc khăn rằn dưới gầm xe. Đúng rồi. Chiếc khăn này, cái bọc vải nhỏ này… Cụ vẫn mang theo bên mình mỗi khi đi đâu đó. Cụ giữ gìn nó rất cẩn thận.
“”Tại sao… tại sao khăn của cụ lại ở đây? Dưới gầm xe tang?”” Một người thốt lên, giọng run run.
Tất cả lại chìm vào sự bàng hoàng. Chiếc hộp gỗ bí ẩn lúc nãy đã đủ đáng sợ, giờ lại là chiếc khăn rằn của cụ, vật tùy thân của cụ, vướng chặt vào trục bánh xe tang, ngay lúc chiếc xe chết máy không thể di chuyển.
Sự sợ hãi và những lời xì xào trách móc từ phía `Dân làng` lại nổi lên mạnh mẽ hơn. Họ nhìn nhau, ánh mắt đầy vẻ nghi kỵ. Đây là điềm gì? Phải chăng `Cụ bà Nguyễn Thị Hợi` thực sự không muốn đi? Hay có uẩn khúc gì đó mà cụ muốn níu giữ lại? Và tại sao, trong tất cả những thứ có thể mắc vào gầm xe, lại là chiếc khăn rằn thân thuộc này?
`Tuấn` nhìn chiếc khăn, nhìn bọc vải nhỏ. Gương mặt anh đanh lại. Nỗi lo lắng cho đám cưới sắp tới và sự bực bội ban đầu giờ đã hoàn toàn tan biến, thay vào đó là một cảm giác lạnh sống lưng. Chuyện này, chắc chắn có liên quan đến cụ. Nhưng liên quan như thế nào? Và bọc vải nhỏ kia chứa đựng thứ gì mà cụ lại mang theo bên mình cẩn thận đến vậy?”
“Chiếc khăn rằn sờn cũ, vật thân thuộc của `Cụ bà Nguyễn Thị Hợi`, vướng víu dưới gầm `Xe tang`, ngay điểm xe chết máy. Cùng với bọc vải nhỏ buộc chặt bên trong. Sự thật phơi bày dưới ánh đèn pin làm cả đám đông chết lặng lần nữa. `Tuấn` cảm thấy như có luồng khí lạnh chạy dọc sống lưng. Điều này không thể là ngẫu nhiên.
Phía xa, `Dân làng` bắt đầu xì xào mạnh hơn. Tiếng bàn tán vang vọng trong đêm khuya.
“”Tôi đã bảo rồi mà! Điềm gở đấy chứ còn gì!””
“”Cụ linh thiêng lắm, cụ không muốn đi đâu! Chắc có uẩn khúc gì!””
“”Nửa đêm gà gáy, xe chết máy, đồ của cụ mắc vào gầm… Rõ ràng là cụ không đồng ý rồi!””
Những lời đồn đoán ác ý nhanh chóng lan đi, quy cho sự việc là do cụ không muốn rời đi, là một lời cảnh báo. Họ quên mất lý do tang lễ phải làm gấp là vì ngày cưới của `Tuấn`, người cháu đích tôn mà cụ thương nhất. Họ chỉ nhìn vào những dấu hiệu kỳ lạ và thêu dệt nên câu chuyện theo trí tưởng tượng sợ hãi của mình.
Nhưng cũng có những người khác cố gắng lý giải một cách bình thường hơn.
“”Chắc cụ đánh rơi lúc nào thôi, xe chạy qua cán vào.””
“”Đúng rồi, đồ dùng cũ kỹ, rơi vãi trên đường là chuyện thường.””
“”Đừng làm loạn lên nữa! Trễ giờ lành rồi!””
Giữa những luồng ý kiến trái chiều, không khí càng thêm căng thẳng. Nỗi sợ hãi về điềm gở, sự bối rối không biết phải làm gì, xen lẫn sự lo lắng về giờ giấc đã được `Thầy xem` ấn định. Hơn ba giờ sáng rồi, thời gian không còn nhiều. Mỗi phút trôi qua đều là một áp lực vô hình đè nặng lên vai `Dòng họ Nguyễn`. Họ nhìn nhau, nhìn `Thầy xem` đang chau mày, nhìn chiếc `Xe tang` vẫn đứng im lìm cùng chiếc khăn rằn mắc kẹt. Họ phải làm gì bây giờ? Tiếp tục đưa tang, bất chấp dấu hiệu kỳ lạ này? Hay dừng lại, giải quyết chuyện dưới gầm xe và chấp nhận trễ giờ, phạm vào giờ lành đã chọn? Sự do dự hiện rõ trên gương mặt từng người.”
“Giữa lúc `Dòng họ Nguyễn` còn đang nhìn nhau bối rối, những tiếng xì xào từ đám đông bên ngoài càng lúc càng lớn. Không chỉ còn là đồn đoán chung chung về điềm gở, những lời thì thầm ác ý bắt đầu nhắm thẳng vào gia đình.
“”Biết ngay mà,”” một người cô, dáng vẻ khắc khổ, rướn người về phía những người khác trong họ hàng, “”Làm tang lễ vội vàng thế này, cụ giận rồi!””
Một người dì khác lập tức tiếp lời, giọng đầy vẻ ‘tiên tri’: “”Thấy chưa? Có phải tôi đã nói rồi không? Giờ giấc do thầy xem, nhưng quan trọng là cái tâm người làm. Làm gấp gáp thế này, thiếu vắng thế này, cụ đâu có cam lòng!””
Ánh mắt của họ, và cả những người xung quanh hùa theo, đổ dồn về phía những người thân cận nhất đã quyết định tốc độ của tang lễ – những gương mặt vốn đang căng thẳng giờ lại thêm nặng trĩu. Nỗi sợ hãi xen lẫn sự trách móc không che giấu trong ánh nhìn ấy khiến không khí càng thêm ngột ngạt.
“”Hai ngày nữa cưới xin, thì cũng phải để cho cụ yên lòng ra đi chứ!”” một người thì thầm khác, khẽ bĩu môi. “”Vì cái đám cưới mà làm mất lòng người đã khuất, sau này lại rước họa vào thân thì khổ!””
Những lời trách móc thầm thì cứ thế lan đi như một dòng chảy ngầm, làm suy yếu đi sự đoàn kết vốn đã mong manh của `Dòng họ Nguyễn` trong giờ phút tang gia bối rối. Họ phải đối mặt không chỉ với sự việc kỳ lạ dưới gầm `Xe tang`, áp lực thời gian của `Thầy xem`, mà còn là những mũi dùi chỉ trích từ chính những người ruột thịt. Áp lực đè nặng lên vai những người đứng mũi chịu sào.”
“Nhìn những ánh mắt đầy nghi kỵ và lời thì thầm trách móc đang lan nhanh trong đám đông, Tuấn cảm thấy như có tảng đá đè nặng lên ngực. Áp lực từ cái `Xe tang` chết máy bỗng chốc bị lu mờ bởi áp lực từ chính những người thân. `Anh con rể`, đứng gần `Xe tang`, gương mặt tái nhợt. `Lái xe tang`, sau một thoáng bối rối, lập tức quay lại cabin, cố gắng đề máy lần thứ hai.
“”Rồ… rồ…”” tiếng máy rồ lên yếu ớt, rồi im bặt.
Ông ta lại thử, lần này mạnh hơn, nhưng động cơ vẫn không có dấu hiệu sống lại. Chỉ còn lại tiếng tách tách khô khốc của bộ đề vô vọng. `Lái xe tang` gãi đầu, mồ hôi lấm tấm.
“”Chắc nó nóng máy rồi,”” ông ta nói với Tuấn và `Anh con rể`, giọng đầy phân vân.
Một vài người đàn ông khỏe mạnh trong `Dòng họ Nguyễn` và cả mấy thanh niên `Dân làng` đứng gần đó, thấy tình hình bế tắc, tiến lại.
“”Thử đẩy xem sao chú,”” một người đề nghị. “”Cả chục người thế này chẳng lẽ không nhích nổi?””
Thế là, bảy tám người đàn ông vạm vỡ cùng xúm vào phía sau chiếc `Xe tang`. Họ đặt tay lên thành xe, hít một hơi thật sâu, rồi đồng thanh hô: “”Một… hai… ba! ĐẨY!””
Họ dồn hết sức, lưng cong lại, chân gồng lên trên nền đất. Tiếng giày lết xẹt trên đường đất xen lẫn tiếng thở dốc nặng nhọc. Chiếc xe vốn đã nặng trịch, giờ như bị đóng đinh xuống đất. Nó không nhúc nhích một phân nào.
“”Lại nào! Một… hai… ba! ĐẨY!””
Lần thứ hai, rồi lần thứ ba. Mỗi lần đẩy là một lần thất bại ê chề. Chiếc `Xe tang` vẫn đứng im lìm như một khối sắt khổng lồ. Khuôn mặt những người đàn ông đỏ bừng vì gắng sức, mồ hôi túa ra như tắm, nhưng vô ích.
`Lái xe tang` bước xuống, nhìn chiếc xe với vẻ bất lực tột độ. Tuấn và `Anh con rể` cũng vậy, họ đứng chết lặng. Cảm giác tuyệt vọng bắt đầu len lỏi trong tâm trí mọi người. Cái vật kỳ lạ dưới gầm xe, tiếng xì xào của `Dân làng`, và giờ là chiếc xe chết cứng không tài nào nhích nổi. Tất cả hòa quyện lại, tạo nên một bầu không khí nặng trĩu, đầy bất an và sợ hãi. Thời gian thì cứ trôi, chỉ còn vài tiếng nữa là đến giờ `Thầy xem` đã định.”
“Thời gian thì cứ trôi, chỉ còn vài tiếng nữa là đến giờ `Thầy xem` đã định. Giữa bầu không khí đặc quánh sự lo lắng và hoang mang tột độ ấy, một bóng người lảo đảo bước ra khỏi đám đông `Dòng họ Nguyễn`. Đó là người `bà cả` trong nhà, gương mặt khắc khổ giờ đây tái nhợt vì sợ hãi và tuyệt vọng. Đôi chân run rẩy, bà tiến lại gần chiếc `Xe tang` đang đứng im lìm như một con quái vật thép giữa đêm. Bà dừng lại bên hông xe, đôi tay gầy guộc chậm rãi chắp lại trước ngực. Đôi mắt đỏ hoe ngước nhìn lên chiếc thùng xe lạnh lẽo, nơi thi hài `Cụ bà Nguyễn Thị Hợi` đang yên nghỉ.
“”U ơi…”” Tiếng gọi nghẹn ngào bật ra khỏi cổ họng bà, khô khốc và đầy đau đớn. Nước mắt đã trực trào, chỉ chờ chực tuôn rơi. “”Nếu có linh thiêng…””
Bà nấc lên một tiếng, tấm lưng gầy cong xuống, như muốn khuỵu xuống nền đất lạnh. Dân làng và `Dòng họ Nguyễn` im phăng phắc nhìn cảnh tượng ấy, không ai dám nói lời nào. Chỉ còn tiếng gió đêm vi vu và tiếng nấc xé lòng của bà.
“”…xin người thương xót…””
Giọng bà run bần bật, hòa lẫn với tiếng khóc. Từng từ như bị xé toạc ra khỏi lồng ngực.
“”Nhà con… nhà con chỉ muốn lo cho kịp việc của cháu…”” Bà lại nấc, khó khăn lắm mới nói tiếp được. “”`Tuấn` sắp cưới rồi U ơi… Chỉ còn hai ngày nữa thôi…””
Bà lắc đầu trong tuyệt vọng, nước mắt bắt đầu rơi lã chã, ướt đẫm gương mặt nhăn nheo. Bà chắp tay chặt hơn, như muốn níu kéo một điều gì đó vô hình.
“”…chứ không dám bất kính… không dám làm sai đâu U ơi… Xin người… xin người chỉ đường cho nhà con…””
Từng giọt nước mắt nóng hổi rơi xuống nền đất bụi bặm. Bà đứng đó, nhỏ bé và cô đơn trước chiếc `Xe tang` khổng lồ, lời khấn vái đầy nước mắt như tan vào màn đêm tĩnh mịch của `Làng Đông Khê`. Sự bất lực và nỗi sợ hãi tột cùng bao trùm lấy người `bà cả`, và cả những người chứng kiến cảnh tượng đau lòng ấy.”
“Giữa màn đêm tĩnh mịch chỉ còn tiếng gió và tiếng nấc nghẹn của người bà cả, một giọng nói trầm đục đột ngột vang lên, phá tan bầu không khí u ám. Đó là một bác trưởng lão trong dòng họ, người từ nãy đến giờ vẫn giữ im lặng, quan sát mọi việc với ánh mắt đầy suy tư. Ông bước ra khỏi đám đông, dáng vẻ khắc khổ nhưng đôi mắt lại ánh lên vẻ kiên định lạ thường. Mọi ánh nhìn đều đổ dồn về phía ông.
“”Làm việc đại sự như thế này,”” ông chậm rãi nói, giọng nói như tiếng chuông đồng cũ kỹ, nặng trĩu, “”sao có thể qua loa?””
Ông nhìn lướt qua đám đông `Dòng họ Nguyễn`, nhìn cả những người `Dân làng` đang xì xào phía ngoài.
“”Cụ đã sống trăm tuổi, linh thiêng hiển ứng,”” ông tiếp tục, giọng càng trầm hơn, “”Cụ muốn cho chúng ta biết rằng… không thể vội được.””
Ông dừng lại một chút, như để lời nói thấm vào lòng những người đang nghe. Khuôn mặt ông nghiêm nghị, không có chút biểu cảm giận dữ hay trách móc, chỉ có sự thấu hiểu và một nỗi buồn xa xăm.
“”Mọi sự gấp gáp, thiếu sót… Cụ không hài lòng.”” Ông khẽ lắc đầu, “”Vật này xuất hiện dưới gầm `Xe tang` không phải ngẫu nhiên. Đó là một lời cảnh báo.””
Ông đưa mắt nhìn về phía chiếc `Xe tang` khổng lồ vẫn nằm im lìm dưới ánh đèn lờ mờ, như một lời nhắc nhở về sự bế tắc hiện tại. Những người trong `Dòng họ Nguyễn` bắt đầu xôn xao nhỏ. Họ nhìn nhau, ánh mắt vừa sợ hãi, vừa bối rối, vừa thấm thía những lời của bác trưởng lão. Lời khấn vái đầy nước mắt của bà cả lúc nãy giờ đây dường như càng thêm nặng trĩu ý nghĩa, như thể lời cầu xin của bà đã chạm đến một sự thật linh thiêng vừa được vị trưởng lão xác nhận.”
“Những người trong `Dòng họ Nguyễn` bắt đầu xôn xao nhỏ. Họ nhìn nhau, ánh mắt vừa sợ hãi, vừa bối rối, vừa thấm thía những lời của bác trưởng lão. Lời khấn vái đầy nước mắt của bà cả lúc nãy giờ đây dường như càng thêm nặng trĩu ý nghĩa, như thể lời cầu xin của bà đã chạm đến một sự thật linh thiêng vừa được vị trưởng lão xác nhận. Nhưng trong đám đông ấy, không phải ai cũng đồng tình. Giữa sự tĩnh mịch đến đáng sợ của `Đồng (Nghĩa địa)` lúc `Lúc 3h sáng`, một vài giọng nói đột ngột cất lên, mang theo vẻ sốt ruột và bất mãn.
“”Nhưng bác ơi,”” một người đàn ông trung niên, có vẻ là chú của `Tuấn`, lên tiếng, giọng nén sự bực dọc, “”giờ lành đã đến rồi. Cụ đã nằm đây… Chẳng lẽ vì cái vật vớ vẩn dưới gầm xe mà mình lại hoãn? Mai kia là `đám cưới cháu đích tôn` `Tuấn` rồi, giờ mà bỏ dở, lỡ giờ hoàng đạo của thằng bé thì sao? Ảnh hưởng cả tương lai của cháu đấy bác ạ!””
Những người khác thuộc phe này cũng nhanh chóng phụ họa.
“”Đúng đấy bác! Cụ 100 tuổi rồi, đi nhẹ nhàng là phúc rồi. Mấy cái điềm báo này chỉ là mê tín thôi. Quan trọng là `đám cưới` của `Tuấn` kìa!””
“”Vội vàng hay không thì cụ cũng đã mất. Giờ làm cho xong để còn lo việc lớn cho cháu!””
Tiếng nói của họ ngày càng lớn, át đi tiếng xì xào của `Dân làng` đang đứng xa quan sát. Không khí đột ngột căng thẳng tột độ. Những người tin vào lời bác trưởng lão, tin vào `điềm báo` nhìn sang phe kia với ánh mắt kinh ngạc, thậm chí là phẫn nộ.
Bác trưởng lão vẫn giữ vẻ mặt trầm tĩnh, nhưng ánh mắt ông lóe lên sự cương quyết.
“”Mê tín ư?”” Ông lặp lại, giọng nói vang vọng trong đêm, mạnh mẽ hơn lúc trước. “”Mê tín mà `xe tang` lại chết máy đúng 50m? Mê tín mà có cái vật đó xuất hiện ngay dưới gầm? Các người quên `Cụ bà Nguyễn Thị Hợi` là ai rồi sao? Cụ là trụ cột cả `Dòng họ Nguyễn` này! `Tang lễ` của cụ mà làm `gấp trong đêm`, `thiếu người, thiếu nhạc`… Các người nghĩ cụ vui lòng sao?””
Một người phụ nữ trung niên khác, có vẻ là dì của `Tuấn`, chen vào, giọng chua chát.
“”Vậy giờ bác muốn thế nào? Quay về à? Rồi mai `đám cưới` `Tuấn` thì tính sao? Bác đền cho nhà trai à? Bác chịu trách nhiệm cho tương lai của cháu à?””
“”Tương lai của cháu?”” Bác trưởng lão cười nhạt, nụ cười đầy chua xót. “”Tương lai xây trên nền tảng bất kính với tổ tiên thì có vững được không? Cụ hiển linh báo cho biết mà các người vẫn cố chấp? Các người nghĩ cái `đám cưới` kia quan trọng hơn sự an nghỉ của cụ bà trăm tuổi sao?””
Cuộc tranh cãi nổ ra dữ dội. Tiếng nói gay gắt vang vọng khắp `Đồng (Nghĩa địa)`. Một bên là nỗi lo sợ trễ giờ `đám cưới`, sợ ảnh hưởng đến `Tuấn`. Một bên là nỗi sợ `điềm báo`, sợ sự phẫn nộ của `Cụ bà Nguyễn Thị Hợi` nếu không làm lại `tang lễ` cho đàng hoàng. Hai luồng ý kiến đối lập nhau chan chát, chia `Dòng họ Nguyễn` thành hai phe rõ rệt ngay cạnh chiếc `Xe tang` khổng lồ vẫn nằm im lìm, như một nhân chứng câm lặng cho sự hỗn loạn đang diễn ra. `Lái xe tang` đứng nép mình bên cạnh, không dám hó hé lời nào, chỉ biết nhìn cảnh tượng trước mắt với vẻ mặt hoang mang tột độ.”
Tuấn, người cháu đích tôn đang chuẩn bị làm đám cưới, đứng hơi tách biệt khỏi đám đông đang tranh cãi dữ dội. Anh lắng nghe từng lời một, cả sự giận dữ của những người sốt ruột lo cho đám cưới ngày mai, lẫn giọng nói đầy lý lẽ và nỗi sợ hãi của bác trưởng lão. Mỗi lời nói như nhát dao cứa vào lòng anh. Tội lỗi. Bối rối. Hai cảm xúc hỗn loạn xoáy sâu trong tâm trí người thanh niên. Đám cưới… ngày trọng đại nhất đời người. Cả dòng họ đã chuẩn bị, chờ mong. Nhưng… liệu có quan trọng bằng sự an nghỉ của bà, người anh yêu quý nhất, người đã nuôi nấng anh từ thuở bé? Nhìn chiếc Xe tang nằm bất động dưới ánh đèn mờ ảo giữa Đồng (Nghĩa địa) lúc 3h sáng, nhìn cái vật kỳ lạ được đặt lại bên cạnh, Tuấn thấy như có ai đó đang bóp nghẹt trái tim mình. Anh ngước mắt lên bầu trời đêm thăm thẳm, rồi lại nhìn xuống chiếc quan tài lạnh lẽo bên trong xe. Hình ảnh cụ bà hiền từ, nụ cười móm mém hiện về. Bà đã trăm tuổi, cả đời lam lũ vì con cháu, vì Dòng họ Nguyễn. Giờ phút cuối cùng lại vội vã, cô quạnh đến vậy sao? Bỗng, một giọt nước mắt nóng hổi lăn dài trên má Tuấn, nối tiếp là giọt thứ hai, thứ ba… Chúng lăn xuống cằm, nhỏ xuống nền đất ẩm ướt của nghĩa địa. Anh không nói một lời nào, chỉ đứng đó, lặng lẽ khóc giữa cuộc tranh cãi nảy lửa của những người thân, cảm thấy mình bất lực và tội lỗi hơn bao giờ hết.
“Những giọt nước mắt vẫn chưa khô trên má, nhưng đôi mắt Tuấn lúc này đã ngập tràn sự kiên định. Anh hít sâu một hơi, như lấy hết can đảm còn sót lại. Anh bước ra khỏi góc tối, tiến thẳng về phía đám đông đang tranh cãi om sòm, những khuôn mặt căng thẳng dưới ánh đèn vàng vọt của chiếc Xe tang. Mọi ánh mắt đổ dồn về phía Tuấn, sự ồn ào lắng xuống dần, chỉ còn lại tiếng xì xào nhỏ xen lẫn tiếng gió đêm Đồng (Nghĩa địa) se lạnh.
Tuấn nhìn từng người một, từ những người lớn tuổi trong Dòng họ Nguyễn đang cau có lo lắng cho đám cưới, đến những Dân làng hiếu kỳ đứng ngoài rìa. Giọng anh run run, vấp váp lúc đầu, nhưng mỗi lời sau lại càng thêm mạnh mẽ, dứt khoát, vang vọng giữa không gian tĩnh mịch:
“”Con… con xin lỗi mọi người.””
Anh dừng lại một chút, nuốt khan, sự đấu tranh trong lòng vẫn còn đó, nhưng quyết định đã được đưa ra.
“”Đám cưới… đám cưới có thể hoãn.””
Một làn sóng xì xào nổi lên trong đám đông, những gương mặt ngạc nhiên, sốc, thậm chí là tức giận. Vài người định lên tiếng phản đối, nhưng ánh mắt Tuấn chặn họ lại. Anh tiếp tục, giọng nói giờ đây đanh lại, không còn run rẩy nữa.
“”Nhưng… nhưng việc của bà… việc an táng cụ…””
Anh quay đầu nhìn về phía chiếc Xe tang, nơi Cụ bà Nguyễn Thị Hợi đang nằm lạnh lẽo bên trong.
“”…không thể làm qua loa được.””
Không khí như đông đặc lại. Lời nói của Tuấn như một cú sét đánh ngang tai tất cả mọi người. Sự im lặng bao trùm, nặng nề và ngột ngạt. Họ nhìn anh, người cháu đích tôn, người lẽ ra đang lo ngày vui nhất đời mình, giờ đây lại đưa ra một quyết định không ai ngờ tới, một quyết định đi ngược lại mong muốn của nhiều người, nhưng lại đặt sự ra đi của Cụ bà lên trên hết.”
“Sự im lặng kéo dài, nặng như chì. Những khuôn mặt già nua, khắc khổ của Dòng họ Nguyễn nhìn Tuấn, có người cau mày khó chịu, có người bắt đầu lộ vẻ suy tư. Dân làng đứng ngoài rìa cũng ngưng xì xào, dõi theo. Họ đã quen với những đám tang vội vã, nhưng đám tang kỳ lạ này, lại liên quan đến đám cưới của cháu đích tôn duy nhất, khiến sự tò mò và đồn đoán tăng lên gấp bội.
Tuấn đứng thẳng, ánh mắt không hề né tránh. Anh biết quyết định này sẽ làm phật lòng không ít người, đặc biệt là những người đang lo lắng cho ngày vui của anh, những người tin vào những điều kiêng kỵ, những lời bàn tán của Dân làng. Nhưng lúc này, tất cả đều không quan trọng bằng cảm giác tội lỗi và sự xót xa khi thấy Cụ bà Nguyễn Thị Hợi phải ra đi trong cảnh vội vã, thiếu thốn như vậy.
Một bà thím trong Dòng họ Nguyễn, người thường lo chuyện hậu sự, khẽ hắng giọng, định nói gì đó. Nhưng trước ánh mắt cương quyết của Tuấn, lời nói bị nghẹn lại. Sự kiên định và có phần đau đớn trong mắt người cháu đích tôn đột nhiên khiến họ nhận ra một điều gì đó sâu sắc hơn những lời xì xào hay những lo lắng tầm thường.
Anh con rể, người đã phát hiện vật dưới gầm chiếc Xe tang chết máy, tiến lại gần Tuấn. Anh vỗ nhẹ lên vai cháu, ánh mắt động viên. Có lẽ, chứng kiến cảnh chiếc xe khựng lại một cách bất ngờ, tận tay sờ vào vật lạ dưới gầm, rồi nghe Tuấn nói, anh cũng bắt đầu cảm thấy có điều gì đó không đúng.
Thầy xem nãy giờ vẫn im lặng quan sát, khuôn mặt đăm chiêu dưới ánh đèn pin. Ông vốn chỉ lo xem ngày giờ, làm phép, nhưng không khí lúc này vượt ra ngoài những nghi thức thông thường. Ông không nói gì, chỉ khẽ lắc đầu, như đồng tình với cảm nhận mơ hồ của Tuấn về sự “”không ổn””.
Sau vài phút im lặng căng thẳng, một người chú lớn tuổi trong Dòng họ Nguyễn, người có uy tín, lên tiếng phá tan sự tĩnh mịch. Giọng ông trầm và chậm rãi:
“”Thằng Tuấn nói có lý. Bà trăm tuổi rồi, không thể làm qua quýt thế này được.””
Những người khác nhìn nhau, lưỡng lự. Ánh mắt Tuấn vẫn kiên định, không dao động. Tình cảm anh dành cho Cụ bà Nguyễn Thị Hợi, người đã nuôi nấng anh khôn lớn, dường như đã chạm đến trái tim chai sạn của những người lớn tuổi trong gia đình, những người chỉ mải lo chuyện bề ngoài.
Một cuộc bàn bạc ngắn, thì thầm diễn ra giữa những người trụ cột trong Dòng họ Nguyễn. Họ trao đổi ánh mắt, cân nhắc giữa “”dông”” đám cưới và sự thanh thản cho linh hồn Cụ bà. Cuối cùng, sự day dứt và tình thương đã chiến thắng.
Người chú lớn tuổi quay sang Tuấn, gật đầu. Giọng ông dứt khoát, vang lên đủ để tất cả mọi người đều nghe thấy:
“”Thôi được. Đưa cụ về nhà đi. Không ra Đồng (Nghĩa địa) lúc này nữa.””
Một tiếng thở phào nhẹ nhõm từ phía Tuấn và một vài người thân. Dân làng đứng ngoài lại bắt đầu xì xào bàn tán, sự ngạc nhiên không kém phần hiếu kỳ. Quyết định này đảo lộn hoàn toàn kế hoạch đã định, đi ngược lại giờ tốt Thầy xem đã chọn. Nhưng ít nhất, Cụ bà sẽ không phải ra đi một cách vội vã và cô quạnh như vậy.
Anh con rể lập tức quay sang nói với Lái xe tang. Người lái xe gật đầu, khuôn mặt vẫn còn chút ngơ ngác trước diễn biến đột ngột này. Anh ta bắt đầu lên xe, chuẩn bị khởi động lại cỗ máy chết ngắc vài phút trước. Chiếc Xe tang vẫn đứng im lìm giữa con đường dẫn ra Đồng (Nghĩa địa), như thể chính nó cũng không muốn đi tiếp.
Mọi người bắt đầu di chuyển, không còn hướng ra nghĩa địa, mà quay ngược trở lại con đường làng dẫn về Nhà cụ bà. Không khí vẫn nặng nề nỗi buồn, nhưng có thêm chút cảm giác đúng đắn, bớt đi sự vội vã, thiếu tôn trọng ban đầu.
Tuấn nhìn về phía chiếc Xe tang, ánh mắt đượm lệ nhưng lòng nhẹ nhõm hơn rất nhiều. Anh đã làm được một điều đúng đắn cho Cụ bà Nguyễn Thị Hợi, cho lương tâm của chính mình. Đám cưới ư? Chuyện đó tính sau. Lúc này, điều quan trọng nhất là đưa Cụ bà trở về nơi bà đã sống trọn một thế kỷ, để lo liệu cho bà một đám tang đàng hoàng, ấm cúng. Dù là trong đêm.”
“Anh con rể lập tức quay sang nói với Lái xe tang. Người lái xe gật đầu, khuôn mặt vẫn còn chút ngơ ngác trước diễn biến đột ngột này. Anh ta bắt đầu lên xe, chuẩn bị khởi động lại cỗ máy chết ngắc vài phút trước. Chiếc Xe tang vẫn đứng im lìm giữa con đường dẫn ra Đồng (Nghĩa địa), như thể chính nó cũng không muốn đi tiếp.
Mọi người bắt đầu di chuyển, không còn hướng ra nghĩa địa, mà quay ngược trở lại con đường làng dẫn về Nhà cụ bà. Không khí vẫn nặng nề nỗi buồn, nhưng có thêm chút cảm giác đúng đắn, bớt đi sự vội vã, thiếu tôn trọng ban đầu.
Tuấn nhìn về phía chiếc Xe tang, ánh mắt đượm lệ nhưng lòng nhẹ nhõm hơn rất nhiều. Anh đã làm được một điều đúng đắn cho Cụ bà Nguyễn Thị Hợi, cho lương tâm của chính mình. Đám cưới ư? Chuyện đó tính sau. Lúc này, điều quan trọng nhất là đưa Cụ bà trở về nơi bà đã sống trọn một thế kỷ, để lo liệu cho bà một đám tang đàng hoàng, ấm cúng. Dù là trong đêm.
Lái xe tang ngồi vào ghế, vặn khóa. Tiếng đề máy lại vang lên, vẫn khô khốc, vô vọng. Chiếc xe vẫn chết ngắc. Không khí vừa mới nhẹ nhõm hơn một chút lại chùng xuống ngay lập tức. Dân làng đứng ngoài rìa bắt đầu xì xào trở lại, giọng nói đầy nghi hoặc. “”Đấy thấy chưa… Cụ không đồng ý đâu…””
Anh con rể cau mày, bỗng nhớ lại chuyện vừa rồi. “”Lạ thật… Hay là… cái vật dưới gầm xe lúc nãy?””
Tuấn và vài người thân khác dừng lại. Mọi ánh mắt đổ dồn xuống gầm chiếc xe. Chiếc khăn cũ kỹ và cái bọc vải sờn rách vẫn nằm nguyên ở vị trí cũ, như một lời thách thức.
“”Gỡ nó ra đi,”” người chú lớn tuổi vừa quyết định cho Cụ bà về nhà lên tiếng, giọng trầm và có chút sợ hãi xen lẫn.
Cả gia đình, gồm Tuấn, Anh con rể, người chú lớn tuổi, và một vài người khác nữa, cùng nhau cúi xuống gầm xe. Họ nhìn nhau, có chút do dự. Dân làng đứng ngoài dãn ra, sợ hãi. Họ chưa từng thấy chuyện gì kỳ lạ như thế này.
Tuấn là người đầu tiên đưa tay ra. Anh chạm vào chiếc khăn, cảm giác lạnh lẽo, ẩm ướt. Anh con rể đỡ lấy, cùng anh từ từ kéo cái khăn và bọc vải ra khỏi gầm xe. Nó không nặng, không vướng víu gì cả. Chỉ là một vật thể vô tri. Họ ném nó sang một bên đường, chẳng ai dám chạm vào nữa.
Xong xuôi, mọi người đứng thẳng dậy, phủi tay. Lái xe tang vẫn ngồi trong cabin, nãy giờ nín thở chờ đợi. Anh ta nhìn ra, ánh mắt hỏi.
“”Thử lại đi,”” Anh con rể nói khẽ.
Lái xe tang hít một hơi sâu, lại vặn khóa. Tiếng đề máy lại vang lên… Lần này thì khác. Tiếng máy giòn tan, mạnh mẽ. Động cơ nổ ngay lập tức, êm ru.
Cả gia đình và Dân làng chết lặng. Chiếc xe tang, vật thể vô tri, vừa rồi còn lì lợm chết máy, giờ lại nổ máy bình thường như chưa từng có chuyện gì xảy ra. Sự ngạc nhiên, kinh ngạc và cả sợ hãi lan tỏa trong đám đông. Họ nhìn cái khăn và bọc vải bị vứt chỏng chơ bên vệ đường, rồi nhìn chiếc xe đang nổ máy, rồi nhìn nhau. Không cần ai nói ra, trong đầu mỗi người đều hiện lên một suy nghĩ: không phải cái khăn, không phải cái bọc vải, vật cản dưới gầm xe không phải là vật chất. Vật cản chính là sự “”không đồng ý”” của Cụ bà Nguyễn Thị Hợi. Bà không muốn ra đi một cách vội vã và thiếu tôn trọng như vậy. Bà đã dùng chính “”ý chí”” của mình để chặn đường.
Tuấn nhìn chiếc xe, nhìn con đường dẫn ngược về nhà, nước mắt lăn dài trên má. Cụ ơi… Con hiểu rồi.”
“Sáng hôm sau, Làng Đông Khê bừng tỉnh dưới ánh mặt trời dịu nhẹ, nhưng không khí lại xôn xao khác thường. Chuyện lạ đêm qua lan đi như virus, từ nhà này sang nhà khác. Người dân vốn đã biết về đám tang vội vã, thiếu thốn của Cụ bà Nguyễn Thị Hợi, nay lại nghe thêm chi tiết kinh ngạc về chiếc xe tang chết máy bí ẩn và “”vật cản”” dưới gầm xe mà Cụ bà “”không đồng ý””.
Họ chợt hiểu ra. Không phải gia đình bất hiếu, mà là Cụ bà linh thiêng, muốn trọn vẹn phút cuối. Lời xì xào trách móc đêm qua bỗng chuyển thành sự nể phục và xót thương.
Từng tốp dân làng kéo đến Nhà cụ bà. Không cần ai kêu gọi, họ tự giác mang theo hương hoa, trái cây, hay chỉ đơn giản là đôi tay sẵn sàng giúp đỡ. Những gương mặt đêm qua còn đứng ngoài rìa tò mò, nay lại ân cần chia sẻ nỗi buồn cùng Dòng họ Nguyễn.
Trong nhà, không khí khác hẳn đêm qua. Không còn sự vội vã, lộn xộn. Tuấn, Anh con rể và những người thân khác thức trắng đêm, nhưng lòng lại nhẹ bẫng. Họ đã làm đúng.
Bây giờ, tang lễ được tổ chức lại. Cửa nhà mở rộng đón khách. Dân làng, họ hàng từ xa, láng giềng thân thiết đều đến đông đủ. Tiếng kèn, tiếng trống buồn bã nhưng trang nghiêm vang lên, không còn rời rạc như đêm qua. Những người phụ nữ trong làng cùng nhau chuẩn bị đồ lễ, nấu nướng. Đàn ông dựng rạp, kê bàn ghế.
Khung cảnh tang lễ thật đàng hoàng, đủ đầy. Bàn thờ Cụ bà được trang hoàng tươm tất. Những vòng hoa tươi thắm, những câu đối ý nghĩa được treo lên. Tiếng khóc nức nở của con cháu thật lòng, không còn gượng ép.
Tuấn đứng bên linh cữu Cụ bà, cảm thấy một sự bình yên chưa từng có. Anh nhìn hàng người đến viếng, nhìn những gương mặt thân thuộc của Dân làng, những người đêm qua còn trách móc nhưng giờ lại hết lòng giúp đỡ. Nước mắt vẫn chảy, nhưng đó là nước mắt của sự thanh thản và biết ơn. Anh đã giữ lời hứa với lương tâm, và hơn hết, đã làm một điều mà anh tin rằng Cụ bà sẽ hài lòng.
Anh con rể đi đi lại lại, hướng dẫn mọi người, lo liệu mọi việc. Dù mệt mỏi, anh vẫn thấy mình tràn đầy năng lượng tích cực. Anh biết, Cụ bà đang dõi theo và mỉm cười.
Lời xì xào trong Dân làng giờ chỉ còn là những câu chuyện về sự linh thiêng của Cụ bà. “”Cụ thiêng thật đấy!””, “”Đúng là người sống trăm tuổi, có khác!””, “”May mà gia đình nghe lời Cụ…””. Họ nhìn gia đình Dòng họ Nguyễn với ánh mắt tôn trọng.
Không còn tang lễ vội vã lúc 3 giờ sáng. Tang lễ của Cụ bà Nguyễn Thị Hợi được diễn ra đúng với phong tục, với tình cảm chân thành của người ở lại. Ngôi nhà trăm tuổi của Cụ bà, giờ đây, tràn ngập tiếng kèn trống, tiếng khóc, và cả những lời sẻ chia ấm áp của tình làng nghĩa xóm. Cụ bà đang nằm đó, trong vòng tay yêu thương và kính trọng, chuẩn bị cho một chuyến đi thật trọn vẹn.”
“Tiếng kèn trống buồn bã, ai oán vang vọng khắp Làng Đông Khê. Chiếc Xe tang, được lau chùi cẩn thận sau sự cố đêm qua, từ từ lăn bánh rời khỏi Nhà cụ bà. Lần này, không còn cảnh vội vã, lén lút trong đêm. Mặt trời đã lên cao, chiếu rọi xuống con đường làng quen thuộc.
Dòng họ Nguyễn và Dân làng đứng đông đủ hai bên đường, tiễn biệt Cụ bà lần cuối. Không còn những ánh mắt dò xét, xì xào. Thay vào đó là sự trang nghiêm, kính cẩn. Những người đêm qua còn trách móc, giờ đây cúi đầu thành kính, tay chắp sau lưng hoặc cầm nén hương. Họ đã hiểu. Cụ bà linh thiêng, muốn một đám tang đàng hoàng, trọn vẹn.
Tuấn và Anh con rể đi phía sau Xe tang, khuôn mặt vẫn còn sự mệt mỏi sau đêm trắng, nhưng ánh mắt tràn đầy sự thanh thản. Nỗi sợ hãi, áp lực của đêm qua đã tan biến. Họ đã lắng nghe “”ý nguyện”” của Cụ bà, đã làm lại từ đầu, và giờ đây, mọi thứ diễn ra suôn sẻ đến lạ kỳ.
Lái xe tang ngồi trên xe, tay vững vàng trên vô lăng. Anh không còn vẻ bồn chồn, lo lắng như đêm qua. Chiếc xe từ từ tiến về phía Đồng (Nghĩa địa), êm ru, không một tiếng động bất thường. Từng vòng bánh xe quay đều đặn trên nền đường làng.
Khoảng cách 50 mét, 100 mét… chiếc xe vẫn bon bon chạy, không hề khựng lại, không hề chết máy. Như thể có một sức mạnh vô hình đang dẫn đường, đưa tiễn linh hồn Cụ bà về nơi an nghỉ cuối cùng một cách nhẹ nhàng nhất.
Tuấn nhìn theo bóng chiếc xe khuất dần sau rặng tre cuối làng, lòng trào dâng cảm xúc khó tả. Nước mắt lại rơi, nhưng lần này là nước mắt của sự giải thoát. Anh tin rằng Cụ bà đã an lòng, đã yên tâm ra đi khi thấy con cháu và dân làng đã làm đúng, đã trọn vẹn chữ hiếu, chữ tình.
Anh con rể đứng cạnh Tuấn, vỗ nhẹ lên vai anh. Anh không nói gì, chỉ lặng lẽ nhìn theo chiếc xe tang. Anh biết, đêm qua họ đã phạm sai lầm. Nhưng sáng nay, họ đã sửa chữa. Và Cụ bà đã chấp thuận. Sự thanh thản bao trùm lấy mọi người. Đám tang của Cụ bà Nguyễn Thị Hợi, dù gặp trắc trở ban đầu, cuối cùng cũng được diễn ra một cách đàng hoàng, trang nghiêm, đúng như mong muốn của người đã khuất và tấm lòng của người ở lại.”
“Dòng họ Nguyễn quay trở về Nhà cụ bà sau khi tiễn biệt Cụ bà Nguyễn Thị Hợi ra Đồng. Không khí nặng trĩu của đêm qua đã tan biến, thay vào đó là sự mệt mỏi nhưng xen lẫn nhẹ nhõm. Ai nấy đều ngồi xuống, thở phào. Việc lo liệu tang lễ trọn vẹn khiến họ như trút được gánh nặng.
Tuấn ngồi cạnh Anh con rể, dựa lưng vào tường. Ánh mắt anh vẫn còn quầng thâm vì thức trắng, nhưng miệng khẽ mỉm cười. Anh nhìn quanh những gương mặt thân thuộc trong gia đình, những người đêm qua đã cùng anh trải qua khoảnh khắc đầy ám ảnh.
“”Vậy là… cụ đã yên lòng,”” một người cô nói khẽ, giọng nghẹn ngào.
Anh con rể gật đầu, nhìn Tuấn. “”Đêm qua… suýt nữa thì chúng ta phạm phải sai lầm lớn. May mà còn kịp sửa chữa.””
Tuấn gật đầu đồng ý. “”Con tin là cụ nghe được. Cụ muốn con cháu phải thật tâm, đàng hoàng. Cụ đã trăm tuổi rồi…”” Anh dừng lại, hít một hơi sâu. “”Chuyện đám cưới… con nghĩ là mình nên hoãn lại.””
Cả nhà im lặng một lát. Ai cũng biết, chỉ còn hai ngày nữa là đến ngày lành tháng tốt đã định. Việc hoãn cưới chắc chắn sẽ gây không ít xáo trộn. Bố mẹ Tuấn khẽ nhíu mày.
“”Hoãn ư? Sát ngày rồi con,”” mẹ Tuấn nói, giọng vẫn còn chút lo lắng. “”Khách khứa đã mời hết cả…””
Tuấn nắm lấy tay mẹ. “”Con biết ạ. Nhưng sau chuyện đêm qua, con nhận ra… Cụ quan trọng thế nào với cả nhà mình. Với con. Cụ đi thanh thản thì con mới yên lòng xây dựng gia đình. Việc hoãn lại vài ngày… để con và cả nhà có thời gian làm tròn bổn phận cuối cùng với cụ, sau đó mới lo cho hạnh phúc riêng… Con nghĩ như vậy mới đúng đạo lý.””
Bố Tuấn im lặng nhìn con trai. Ông nhớ lại đêm qua, nhớ lại sự bất an bao trùm khi chiếc Xe tang khựng lại. Ông nhìn gương mặt Tuấn, thấy sự trưởng thành trong ánh mắt. Cuối cùng, ông gật đầu.
“”Đúng vậy,”” bố Tuấn nói, giọng trầm ấm. “”Con trai nói đúng. Cụ đã sống cả đời vì con cháu. Bây giờ, việc lo cho cụ tươm tất còn quan trọng hơn bất cứ thứ gì. Hạnh phúc của con, của cái Hạnh… Cụ trên cao chắc chắn sẽ phù hộ. Hoãn lại đi con. Mấy ngày cũng được.””
Những người khác trong Dòng họ Nguyễn cũng lên tiếng đồng tình.
“”Phải đấy, Tuấn. Cụ linh thiêng lắm. Việc này làm xong xuôi, mọi thứ mới yên ổn.””
“”Dù có xáo trộn chút đỉnh, nhưng lòng mình thanh thản là được.””
Sự đồng thuận nhanh chóng lan tỏa khắp căn nhà. Nỗi lo về việc hoãn cưới chỉ thoáng qua rồi biến mất, thay thế bằng sự nhẹ nhõm thật sự. Họ nhìn nhau, hiểu rằng sự bình yên trong tâm hồn, sự trọn vẹn trong chữ hiếu mới là điều đáng giá nhất lúc này. Việc lo cho người đã khuất trọn vẹn, một cách đàng hoàng, chính là cách tốt nhất để bảo vệ và vun đắp cho hạnh phúc của những người đang sống. Đám cưới của Tuấn sẽ được hoãn lại. Không sao cả. Họ đã làm đúng.”
“Tuấn nhìn quanh, thấy sự đồng thuận trong mắt mọi người. Anh gật đầu, lòng như trút được gánh nặng cuối cùng.
“”Vâng, con sẽ báo lại với bên nhà gái. Chắc chắn họ cũng sẽ hiểu thôi ạ.””
Anh con rể khẽ cười. “”Đúng thế. Hạnh là người hiểu chuyện mà. Với lại, việc này là chính đáng. Cái ‘vật’ đêm qua dưới gầm xe tang… làm anh nghĩ nhiều lắm. Nó không phải ngẫu nhiên đâu. Cụ linh thiêng lắm.””
“”Vật gì ạ?”” một người cô hỏi, tò mò.
Anh con rể hơi chần chừ rồi kể lại chuyện chiếc túi nhỏ chứa vàng mã và tóc của cụ mà ông đã phát hiện dưới gầm Xe tang. Ông mô tả lại khoảnh khắc chiếc xe khựng lại đột ngột, cái chết máy đầy bất ngờ sau đúng 50 mét lăn bánh từ cổng nhà.
“”Cứ như có ai đó… cố tình để nó lại vậy,”” ông nói khẽ, giọng vẫn còn vẻ rùng mình. “”Để nhắc nhở chúng ta. Rằng còn thiếu sót. Rằng chưa trọn vẹn.””
Dòng họ Nguyễn nghe kể, ai nấy đều gật gù. Nỗi sợ hãi và sự bất an từ đêm qua một lần nữa sống dậy trong tâm trí họ, nhưng lần này đi kèm với sự thấu hiểu sâu sắc. Chiếc xe tang chết máy không phải là điềm xấu, mà là một dấu hiệu, một lời nhắc nhở. Một lời nhắc nhở từ chính Cụ bà Nguyễn Thị Hợi.
“”Đúng rồi,”” bố Tuấn nói, giọng suy tư. “”Cụ cả đời sống mực thước, giữ gìn lễ nghĩa. Cụ không thể an lòng ra đi khi con cháu vội vàng, thiếu sót như vậy. Cái đêm qua… cái chết máy đó… chính là bài học đắt giá.””
Họ ngồi im lặng một lát, thấm thía. Họ đã quá mải mê với lịch trình gấp gáp, với nỗi lo sợ trùng lịch đám cưới, mà quên đi ý nghĩa thực sự của tang lễ. Họ đã biến một nghi thức trang trọng thành một cuộc chạy đua với thời gian, làm vội làm vàng, đến cả việc quan trọng như bỏ đủ lễ vật vào áo quan cho người đã khuất cũng suýt nữa quên. Dân làng xì xào, trách móc họ vội vã cũng có lý. Họ đã làm Cụ buồn lòng.
Nhưng may mắn thay, họ đã nhận ra và sửa chữa kịp thời. Tuy tang lễ vẫn diễn ra trong đêm vội vã, nhưng sau khi nhận ra ‘dấu hiệu’ và hoàn thành trọn vẹn lễ nghi cần thiết, lòng họ đã thanh thản hơn rất nhiều. Cái cảm giác nặng trĩu, bất an đã tan biến.
Ánh bình minh bắt đầu hé rạng ngoài cửa sổ, chiếu những tia nắng đầu tiên vào căn nhà. Không khí không còn là sự u ám của tang tóc hay sự mệt mỏi vì thức trắng, mà là một sự tĩnh lặng đầy chiêm nghiệm. Dòng họ Nguyễn nhìn nhau, trong mắt mỗi người đều là sự nhẹ nhõm và bài học thấm thía.
Đêm qua, tại Làng Đông Khê nhỏ bé này, một câu chuyện đã xảy ra. Câu chuyện về Cụ bà Nguyễn Thị Hợi, người đã sống trọn một thế kỷ, không chỉ để lại di sản là con cháu đề huề, mà còn để lại một bài học về lòng hiếu thảo. Cái chết của cụ, đáng lẽ là một cuộc tiễn biệt bình yên, lại trở thành một lời cảnh tỉnh, một lời nhắc nhở về giá trị của những gì thiêng liêng nhất.
Họ đã học được rằng, truyền thống không phải là những quy tắc rỗng tuếch phải tuân theo một cách máy móc, mà là cách để thể hiện lòng thành, sự kính trọng với người đã khuất. Việc làm trọn vẹn nghi lễ không phải vì sợ dị đoan, mà vì muốn Cụ được yên lòng, được ra đi thanh thản. Và quan trọng hơn cả, họ nhận ra rằng, chữ hiếu không chỉ nằm ở việc phụng dưỡng khi còn sống, mà còn ở cách tiễn biệt khi đã khuất. Sự vội vàng, qua loa trong tang lễ đã khiến họ suýt đánh mất đi sự bình yên trong tâm hồn mình.
Giờ đây, mọi thứ đã an bài. Cụ đã yên nghỉ nơi Đồng. Tuấn sẽ hoãn đám cưới. Làng Đông Khê có thể sẽ xì xào thêm vài ngày nữa, nhưng rồi câu chuyện về chiếc xe tang chết máy giữa đêm sẽ trở thành một giai thoại, một lời nhắc nhở cho cả làng về bài học về lòng hiếu thảo. Dòng họ Nguyễn, sau đêm qua, đã trưởng thành hơn rất nhiều. Họ hiểu rằng, khi làm đúng, làm đủ, làm bằng cả trái tim, thì dù có xáo trộn đôi chút trong cuộc sống riêng, đổi lại họ sẽ có được sự thanh thản và bình yên thật sự. Đó là phúc đức lớn nhất mà Cụ bà Nguyễn Thị Hợi đã để lại cho con cháu mình. Mọi chuyện rồi sẽ ổn thôi. Họ đã làm đúng.”