Màn hình điện thoại của tôi sáng choang giữa phòng trọ tối om với bức ảnh chụp màn hình tin nhắn chói mắt từ bà Loan: Đúng mười hai giờ đêm nay không chuyển thêm tám trăm nghìn phụ phí duy tu thì cuốn xéo khỏi nhà, đừng để tao ném đồ ra cống. Đính kèm ngay dưới dòng tin nhắn tối hậu thư ấy là bức ảnh chụp góc hành lang tầng một mờ mờ bụi bặm, nơi cánh cửa thoát hiểm duy nhất của cả dãy nhà trọ đã bị một sợi xích sắt to bản quấn chằng chịt ba vòng quanh then cài, khóa gập bằng ổ khóa đồng lạnh ngắt.
Tôi vừa kéo xong khóa chiếc ba lô bạc màu thì bên ngoài đã vang lên tiếng guốc nện sầm sập xuống mặt bậc bê tông. Tiếng kim loại va đập leng keng chói tai từ chùm chìa khóa tổng trên tay bà Loan như tiếng chuông báo tử gõ thẳng vào lồng ngực. Tiếng đập cửa rầm rầm dội đến ngay sau đó, mạnh tới mức lớp vôi vữa quanh khung nhôm mỏng manh rụng lả tả xuống nền gạch tàu.
Mày mở cửa ra ngay, thằng ranh con, đừng có giả vờ chết bên trong. Tiếng bà chủ trọ rít lên qua khe hở bên dưới, the thé và cay độc. Đừng tưởng là sinh viên tỉnh lẻ lên đây học thì muốn cù nhầy thế nào cũng được. Tám trăm nghìn tiền hao mòn cầu thang với phí tu bổ đường ống, nộp đủ thì giữ chìa khóa, thiếu một xu tao tống cổ ngay trong đêm.
Tôi vặn tay nắm cửa, mở hé một khoảng vừa đủ nhìn ra hành lang nhớp nháp ánh đèn vàng vọt. Bà Loan đứng chống nạnh ngay trước mặt, đôi mắt trợn ngược hằn lên những tia đỏ quạch, chiếc áo ngủ hoa sặc sỡ rung lên theo từng nhịp thở dồn dập. Bà ta dí thẳng ngón tay đeo chiếc nhẫn vàng giả vào tận chóp mũi tôi, nước bọt bắn cả vào viền áo sờn rách.
Tiền phòng tháng này cháu đã đóng đủ từ mùng năm, trong hợp đồng một năm không hề có khoản phí duy tu nào cả. Tôi cố giữ giọng mình thật thấp, hai bàn tay buông thõng bên hông siết chặt mép túi quần.
Hợp đồng cái con khỉ khô. Mày lôi giấy tờ ra dọa ai ở cái đất này. Bà ta gạt phắt đi, giọng the thé chọc thủng không gian tĩnh mịch của cả khu xóm trọ nghèo. Cả cái nhà này là của tao, tao bảo có phí là phải nôn tiền ra. Mày nhìn xuống

chân cầu thang tầng một đi, thấy sợi xích sắt tao mới tậu chưa. Đêm nay đứa nào không nộp tiền thì cửa chính khóa chết, lối thoát hiểm xích chặt, tao cắt điện cắt nước cho chúng mày sống như chuột dưới cống. Khôn hồn thì móc điện thoại ra chuyển khoản ngay bây giờ, tao không rảnh đứng đây đôi co với ngữ nghèo kiết xác như mày.
Tôi nhìn thẳng vào khuôn mặt đang co giật vì cơn giận giữ vô cớ của bà ta, rồi đưa mắt nhìn xuyên qua khoảng tối nơi góc cầu thang, nơi bóng sợi xích sắt quấn quanh then cửa sắt thoát hiểm đen đặc như một cái bẫy ngầm. Cổ họng tôi nghẹn đắng một cảm giác uất ức tột cùng, nhưng lồng ngực lại dâng lên một luồng khí lạnh ngắt đến kỳ lạ. Sự bình thản bất ngờ ùa về khiến từng khớp ngón tay tôi bỗng nhiên thả lỏng hoàn toàn. Tôi lùi lại nửa bước, ánh mắt dừng lại ở chiếc điện thoại cũ trong tay bà ta đang rung bần bật từng hồi chuông không dứt.
Cháu không có tám trăm nghìn vô lý đó. Cháu sẽ dọn đồ đi ngay bây giờ. Tôi nói từng từ một, rành rọt và chậm rãi.
Bà Loan khựng lại một nhịp, dường như không thể tin nổi đứa sinh viên mọi ngày chỉ biết cúi đầu chào lại dám nhìn thẳng vào mặt mình mà đáp trả dứt khoát như vậy. Cơn điên tiết bùng lên dữ dội, mặt bà ta tím tái lại, chiếc điện thoại bị siết chặt đến mức vang lên tiếng răng rắc. Bà ta thò tay chộp lấy cổ áo tôi giật mạnh ra ngoài hành lang, rít qua kẽ răng:
Mày thích cứng đầu à, tao cho mày biết thế nào là…
…thế nào là luật của khu này! Mày tưởng mày muốn đi là cắp đít đi dễ thế à?
Cổ áo tôi bị xoắn nghiến lại, nghẹt thở đến mức từng đốt sống cổ như muốn rạn nứt dưới lực giằng dữ dội của người đàn bà phố chợ. Chiếc ba lô sờn quai văng mạnh xuống sàn gạch ẩm ướt, khóa kéo bung toạc làm mấy cuốn giáo trình đại cương rớt tung tóe ra mép hành lang. Tiếng đổ vỡ khô khốc dội ngược vào màn đêm tĩnh mịch, nhưng sau những cánh cửa phòng trọ xung quanh, chỉ có tiếng then cài lách cách vội vã khép chặt hơn, tuyệt nhiên không một bóng người dám thò đầu ra can ngăn. Họ sợ liên lụy, hoặc đúng hơn, họ đều biết sự tàn nhẫn của bà Loan khi ai đó dám đụng đến túi tiền của bà ta.
Bà ta kéo xềnh xệch tôi về phía chiếu nghỉ cầu thang tầng hai, bàn tay hộ pháp găm những móng tay sơn đỏ quạch bấu rách cả da thịt tôi. Chiếc điện thoại cục gạch trong túi quần tôi rung bần bật từng nhịp khô khốc, nhưng hai tay tôi lúc này chỉ có thể bám chặt vào bờ lan can sắt rỉ sét để giữ thăng bằng. Dưới ánh sáng vàng bệch của bóng đèn tuýp sắp cháy, khóe miệng bà Loan giật giật từng cơn giận dữ, phả ra mùi trầu không cay nồng xộc thẳng vào mặt tôi.
“Đồ đạc mày cứ để nguyên trong phòng đấy, coi như cấn trừ vào tiền mày dám láo xược với tao!” Bà Loan gằn từng tiếng, lồng ngực phập phồng như ống bễ lò rèn. “Đêm nay mày muốn bước chân ra khỏi cái ngõ này thì phải nôn đủ một triệu sáu. Tám trăm tiền duy tu, cộng thêm tám trăm tiền phạt phá hợp đồng trước hạn. Không có tiền thì mày cứ việc đứng đường, sách vở máy tính bên trong tao khóa cửa niêm phong hết. Xem mai mày lấy cái gì mà vác mặt đến giảng đường!”
“Đồ đạc trong phòng là tài sản cá nhân của cháu. Bác không có quyền tịch thu hay giữ lại bất cứ thứ gì.” Tôi cố nén tiếng thở dốc, giọng nói cất lên vẫn giữ nguyên sự điềm đạm đến gai người, từng âm tiết đều đặn và phẳng lặng như mặt hồ không chút gợn sóng.
Chính sự bình tĩnh không hề sợ hãi hay quỵ lụy ấy của tôi lại như một gáo dầu sôi hắt thẳng vào cơn thịnh nộ của bà ta. Bà Loan cười khẩy, nụ cười méo mó hiện rõ vẻ khinh miệt tột cùng dành cho một đứa sinh viên nghèo không nơi bám víu. Bà ta rút mạnh chùm chìa khóa đa năng bên hông, chỉ thẳng xuống đáy cầu thang tối om:
“Quyền à? Ở cái xóm này, tao là luật! Mày nhìn xuống xem, cửa chính khóa chết, cửa thoát hiểm quấn xích ba vòng sắt đặc. Mày có cánh mà bay ra ngoài à? Tao khóa luôn mày ở cái chiếu nghỉ này cho muỗi cắn đến sáng, để xem cái mồm sinh viên của mày cứng được bao lâu!”
Vừa dứt lời, bà ta túm lấy cổ áo tôi xô mạnh một cái khiến tôi ngã dúi dụi xuống bậc thang đá mài thô ráp. Khớp gối tôi đập mạnh vào cạnh bậc nhọn hoắt, cơn đau nhói buốt chạy dọc lên sống lưng nhưng tôi không hề thốt ra một tiếng rên rỉ. Bà Loan thoăn thoắt lùi lại, dùng chìa khóa vặn mạnh ổ khóa phòng tôi rồi rút chiếc chìa duy nhất nhét tọt vào túi áo ngủ. Những tiếng lục đục phía sau các phòng trọ bên cạnh vẫn im bặt, một sự im lặng đồng lõa đến tàn nhẫn.
Đúng lúc đó, từ góc chiếu nghỉ tầng một bỗng vang lên tiếng bước chân nặng nề, kèm theo tiếng gõ nhịp lách cách của gậy sắt. Lão bảo vệ kiêm tay sai quen thuộc của bà Loan – người đàn ông trọc đầu khét tiếng hung hãn chuyên đi siết nợ vặt – lừ lừ bước lên trong ánh đèn mờ ảo, trên tay cầm thêm một sợi xích sắt to bản khác còn loang lổ vết dầu máy. Lão không nhìn tôi lấy một cái, chỉ liếc bà Loan rồi cất giọng ồm ồm:
“Xích cửa thoát hiểm đã khóa thêm một ổ Việt Tiệp rồi bà Loan. Thằng này có chịu nôn tiền không hay để tôi dọn đồ nó tống ra bãi rác đầu ngõ?”
“Khóa luôn cả cái cửa sắt ngăn giữa tầng hai với tầng một cho tao!” Bà Loan chỉ tay về phía tôi, gào lên the thé. “Để nó ở giữa chiếu nghỉ này mà hít gió trời. Đêm nay không có tiền chuộc thì đừng hòng đứa nào bước qua được bậc cầu thang này ra ngoài!”
Cánh cửa sắt ngăn tầng kéo rầm một tiếng, thanh chốt nặng trịch sập xuống đay nghiến khoảng không gian chật hẹp, nhốt chặt tôi lại trên khoảng chiếu nghỉ lộng gió và ẩm thấp. Màn đêm bao trùm lấy không gian u ám, tiếng xích sắt loảng xoảng bên dưới khóa chặt mọi lối thoát hiểm duy nhất của cả dãy nhà. Tôi gượng đứng dậy, đưa tay phủi lớp bụi bám trên ống quần bò đã bạc phếch. Trong bóng tối đặc quánh, tôi rút chiếc điện thoại cũ trong túi ra, ngón tay lướt nhẹ qua màn hình vẫn đang ghi nhận một kết nối âm thầm chưa hề tắt từ đầu buổi tối. Nhưng ngay lúc ấy, một mùi khét lẹt nồng nặc kèm theo luồng khói đen đặc quánh bắt đầu len lỏi qua khe gạch dưới chân cầu thang bốc lên dữ dội.
Mùi khét lẹt mỗi lúc một nồng nặc, quánh đặc lại thành từng vệt khói xám len lỏi qua khe hở của bậc thềm bê tông. Lão bảo vệ đang cầm chiếc kìm cộng lực to bản cùng chùm chìa khóa định tra thêm ổ khóa thứ hai vào then cửa sắt thì bất giác khựng lại, mũi hếch lên hít một hơi rồi nhíu chặt đôi lông mày rậm rạp. Tiếng xích sắt va vào then cửa buông lơi một nhịp khô khốc giữa không gian ngột ngạt.
“Khói ở đâu bốc lên thế này bà Loan?” Lão bảo vệ quay ngoắt lại, giọng ồm ồm có phần chột dạ. “Dưới gầm cầu thang có cái gì chập điện à?”
Bà Loan thoáng giật mình, sắc mặt chao đảo trong một phần giây nhưng ngay lập tức lấy lại vẻ dữ dằn thường ngày. Bà ta xua tay lia lịa, bước rảo tới giật lấy chiếc kìm sắt trên tay lão, đôi mắt trợn trừng quét qua người tôi như muốn thiêu rụi:
“Chập cái mả mẹ mày! Chắc dưới xóm có nhà ai đốt vàng mã hay rác rưởi trôi khói vào thôi. Mày cứ khóa chặt cái cửa ngăn tầng này lại cho tao, xích chết ba vòng vào! Để xem cái thằng sinh viên rách này chịu nhịn được bao lâu, hay nửa đêm phải quỳ xuống lạy lục xin tao mở cửa!”
Tiếng kim loại rít lên ken két chói tai khi then cài chuẩn bị sập xuống. Nhưng tôi không lùi lại, cũng không hoảng loạn van xin như cách bà ta toan tính. Tôi bước thẳng tới sát rào chắn bằng sắt, hai bàn tay luồn vào túi áo khoác gió dày cộp, rút ra một tập giấy A4 được bọc cẩn thận trong túi nhựa trong suốt cùng xấp ảnh in màu sắc nét. Tôi không nói nửa lời van vỉ, chỉ lạnh lùng vung tay, hất thẳng tập ảnh và giấy tờ qua khe chấn song sắt.
Tập ảnh rơi tung tóe xuống mặt sàn gạch hoa ngay dưới chân bà Loan và lão bảo vệ. Tấm đầu tiên lật ngửa, đập thẳng vào mắt hai người họ là bức hình chụp cận cảnh mười hai bình gas công nghiệp rỉ sét, van nối hoen ố nằm ngổn ngang chất đống trong một góc hẹp tăm tối. Phía trên đỉnh những bình gas ấy là đường dây điện trần chằng chịt như mạng nhện, mối nối quấn băng dính đen lem nhem đã chảy sùi ra vì quá nhiệt.
Và góc chụp kéo rộng ở tấm ảnh thứ hai phơi bày tất cả: kho chứa gas tử thần ấy không nằm ở đâu xa lạ, mà nằm ngay sau bức tường thạch cao giả mới dựng đè lên lối thoát hiểm duy nhất ở tầng trệt của khu trọ. Lối đi bị bít kín mít, bên ngoài ngụy trang bằng một cánh cửa gỗ dán áp phích cho thuê phòng, còn bên trong là một quả bom nổ chậm chực chờ kích hỏa.
“Bác nghĩ cháu không biết tám trăm nghìn tiền ‘duy tu’ hàng tháng thực chất là tiền bù lỗ cho đống bình gas lậu này à?” Giọng tôi vang lên, không hề gắt gỏng mà đanh thép, rành rọt đến rợn người. “Bức tường giả che kho gas ở ngách thoát hiểm, sợi xích quấn quanh cửa sắt không phải để chống trộm, mà để ngăn người thuê trọ phát hiện mùi rò rỉ khí gas ra cầu thang. Toàn bộ ảnh chụp hiện trường, hóa đơn nhập gas lậu không phép của tay đầu nậu bên chợ đầu mối, cháu đã gửi kèm một bản sao cho Đội Cảnh sát PCCC quận vào chiều nay.”
Bà Loan run bắn người, đôi mắt đảo điên nhìn trân trân vào xấp ảnh dưới chân. Bàn tay đang cầm kìm sắt của bà ta bất giác buông lỏng, khiến chiếc kìm nặng trịch rơi ‘choang’ một tiếng xuống nền đá mài, nảy lên rồi nằm im lìm.
Tôi tiếp tục chỉ tay vào tờ biên bản kiểm tra vi phạm nằm lẫn giữa đống ảnh: “Còn tờ giấy kia là biên bản ghi nhận ban đầu có chữ ký xác nhận của cán bộ công an khu vực đang soạn dở. Họ đang đợi kết quả kiểm tra đột xuất vào sáng mai. Nhưng có vẻ đống dây điện chập bên cạnh kho gas lậu kia không đợi nổi đến sáng rồi. Mùi khét này bốc lên từ chính khe tường thạch cao đấy. Hai người muốn khóa xích nhốt cháu lại đây để biến vụ việc từ vi phạm hành chính thành tội cố ý giết người và tàng trữ chất cháy nổ trái phép dẫn đến hậu quả đặc biệt nghiêm trọng không?”
Lão bảo vệ nghe đến hai chữ “giết người” và “cháy nổ” thì mặt cắt không còn giọt máu. Lão nhìn chằm chằm vào góc tường phía chân cầu thang nơi khói đen đang luồn lách cuộn lên ngày một dày, rồi nhìn lại xấp ảnh chụp đống bình gas rỉ sét đang rò rỉ. Lão không thèm nhặt chiếc kìm sắt, buông vội ổ khóa đồng đang cầm dở trên tay, lùi thụt mạng về phía sau ba bước.
“Bà… bà Loan, cái này là bà tự làm tự chịu đấy nhé! Tôi chỉ nhận tiền trông xe chứ không dính líu đến kho gas lậu này đâu!” Lão lắp bắp vứt lại một câu rồi quay ngoắt người, guồng chân chạy thục mạng xuống cầu thang tầng một, tiếng bước chân hổn hển dội ngược lại trong bóng tối hoảng loạn.
Chiếu nghỉ chỉ còn lại tôi và bà chủ trọ. Người đàn bà vừa năm phút trước còn gào thét đòi đuổi cùng giết tận, xưng hùng xưng bá ở cái xóm trọ này, giờ đây đứng chết trân tại chỗ. Toàn bộ sự hung hãn, trịch thượng và thế áp đảo hoàn toàn sụp đổ, tan biến không còn một dấu vết. Khóe môi bà Loan run rẩy giật liên hồi, sắc mặt chuyển từ đỏ tía sang trắng bệch như xác chết, chiếc nhẫn vàng giả trên ngón tay va lập cập vào mép lan can sắt phát ra những tiếng run rẩy tuyệt vọng.
Luồng khói đen dưới chân cầu thang hóa ra chỉ bắt nguồn từ đống giẻ lau dính dầu cùng mẩu tàn thuốc do gã bảo vệ vứt bậy cạnh ổ điện hở, chưa kịp bén tới mép tường thạch cao thì đã lụi tàn dần sau vài gáo nước dội vội vã. Không có tiếng còi xe cứu hỏa xé toạc màn đêm, cũng chẳng có đoàn kiểm tra liên ngành nào ập vào ngõ nhỏ giữa lúc nửa đêm gà gáy như bức tranh tôi cố tình vẽ ra trên mặt giấy. Nhưng sự tĩnh lặng đến rợn người ập xuống ngay sau đó còn nặng nề hơn cả một hồi còi báo động.
Bà Loan đứng chết trân hồi lâu bên cạnh vũng nước bẩn loang lổ dưới chân cầu thang, hai vai sụp xuống như vừa bị rút sạch chút sinh khí cuối cùng. Bàn tay đeo chiếc nhẫn vàng giả từng chĩa thẳng vào mặt tôi giờ run lẩy bẩy, vụng về tra chùm chìa khóa vào ổ khóa xích sắt. Tiếng kim loại va đập vào nhau lách cách, rời rạc và hoảng loạn, không còn chút uy lực nào của kẻ tự xưng là luật pháp ở khu xóm này. Ổ khóa đồng rơi xuống sàn gạch đánh ‘cạch’ một tiếng khô khốc. Bà ta dùng gót chân gạt sợi xích sắt sang một bên, cánh cửa sắt thoát hiểm nặng trịch hé mở ra con ngõ tối om phía sau.
Bà ta không thốt ra thêm một lời chửi rủa nào. Không nhắc tới tám trăm nghìn tiền phụ phí duy tu, cũng tuyệt nhiên không dám đả động đến khoản phạt một triệu sáu mà bà ta từng hung hãn đòi tước đoạt. Ánh mắt bà ta lấm lét nhìn xấp ảnh tôi ném vương vãi trên nền gạch, rồi lại liếc trộm lên từng ô cửa sổ sáng đèn le lói của các phòng trọ xung quanh. Nỗi sợ hãi việc đống bình gas rỉ sét sau bức tường giả bị phơi bày ra ánh sáng pháp luật đã đè bẹp hoàn toàn bản tính tham lam, hống hách thường ngày của một kẻ quen thói bắt nạt kẻ yếu.
Nhưng sự đầu hàng trong im lặng ấy không cứu vãn được bầu không khí ngột ngạt đang bóp nghẹt cả dãy nhà. Sau những khe cửa gỗ khép hờ, những đôi mắt hoang mang của những người thuê trọ khác đã chứng kiến toàn bộ sự việc. Không ai bước ra vỗ tay hay lên tiếng bênh vực tôi, nhưng sự thật rùng rợn về quả bom nổ chậm nằm ngay dưới chân họ đã cắm một nhát dao sắc lẹm vào sự an tâm giả tạo bấy lâu. Cả xóm trọ chìm trong một thứ im lặng nặng trịch, dồn ứ sự nghi kỵ và căm phẫn.
Tôi quay trở lại phòng, nhặt từng cuốn giáo trình rớt trên sàn gạch, xếp ngay ngắn vào chiếc ba lô đã sờn rách. Tôi không có ý định ở lại thêm một phút giây nào trong cái bẫy chực chờ hỏa hoạn này, dù bà Loan đã âm thầm nhét trả lại chiếc chìa khóa phòng qua khe cửa sổ từ lúc nào. Tôi hiểu rất rõ cái thế cờ tàn của người phụ nữ ấy: bà ta có thể nhún nhường trước một tập hồ sơ và vài tấm ảnh chụp dở, nhưng sự thù hằn và nỗi lo sợ bị tố giác sẽ biến nơi này thành một chảo lửa ngột ngạt cho bất kỳ ai còn tiếp tục bám trụ.
Khoảng hai giờ sáng, những âm thanh lục đục vụng trộm bắt đầu vang lên từ các phòng kế bên. Tiếng khóa kéo vali rè rè, tiếng bước chân rón rén kéo lê những thùng các-tông trên sàn gạch hoa, tiếng thì thầm bàn tán gấp gáp của đôi vợ chồng trẻ ở phòng cuối dãy. Từng bóng người lầm lũi dọn đồ trong bóng tối, vội vã thu vén chút tài sản ít ỏi để tháo chạy khỏi khu nhà trước khi trời kịp sáng. Họ không đợi hết hạn hợp đồng, cũng chẳng thèm đòi lại khoản tiền cọc mà bà ta đang nắm giữ. Ai nấy đều muốn thoát thân thật nhanh, né tránh ánh nhìn dò xét của người đàn bà đang ngồi co ro dưới ánh đèn vàng vọt nơi góc sân.
Tôi khoác chiếc ba lô nặng trĩu lên vai, bước qua cánh cửa thoát hiểm đã được tháo xích. Gió đêm lùa vào mặt buốt rát nhưng dễ thở hơn ngàn lần thứ không khí tanh nồng mùi gas và sự áp bức bên trong bức tường giả kia. Ngoảnh đầu nhìn lại lần cuối, tôi thấy bóng bà Loan gầy guộc, ngồi thụp bên bậc thềm đá mài nhặt từng mảnh giấy A4 mà tôi bỏ lại, cố chắp vá những mảnh rách nát trong vô vọng giữa một khoảng sân đang dần trống rỗng.
Một nơi được xây dựng trên sự bòn rút và dối trá thì sớm muộn cũng sẽ sụp đổ, ngay cả khi chưa cần đến một ngọn lửa thực sự bùng lên.
Story code: VI_000250